3I/ATLAS

3I/ATLAS
Ilustracja
3I/ATLAS poruszająca się na tle gwiazd, sfotografowana przez Very Large Telescope, 4 lipca 2025 r.
Odkrywca

ATLAS[1]

Data odkrycia

1 lipca 2025[1]

Nazwy alternatywne

C/2025 N1 (ATLAS)

Elementy orbity
Półoś wielka

–0,2639[2] au

Mimośród

6,139[2]

Peryhelium

1,3564[2] au

Nachylenie orbity względem ekliptyki

175,113[2]°

Długość węzła wstępującego

322,156[2]°

Argument peryhelium

128,010[2]°

Moment przejścia przez peryhelium

29 października 2025[2]

Charakterystyka fizyczna jądra
Średnica

0,32-5,6[2] km

Jasność absolutna

12,1 ± 0,9[2]m

Okres obrotu wokół własnej osi

~16,5[2] h

Multimedia w Wikimedia Commons

3I/ATLAS (także: C/2025 N1 (ATLAS), oznaczenie tymczasowe A11pl3Z[3]) – międzygwiazdowa kometa (jednopojawieniowa) odkryta w programie badawczym Asteroid Terrestrial-impact Last Alert System (ATLAS) w Río Hurtado(inne języki) w Chile 1 lipca 2025 r., kiedy znajdowała się w odległości około 4,5 au od Słońca (około 670 mln km)[1][4]. Jest to trzeci potwierdzony obiekt międzygwiazdowy, po 1I/ʻOumuamua i 2I/Borisov[4].

Orbita

Orbita hiperboliczna 3I/ATLAS (biała) przechodząca przez Układ Słoneczny, z pokazanymi orbitami planet. Zaznaczone są pozycje obiektów z dnia 3 lipca 2025 r.

Kometa porusza się wokół Słońca po nieograniczonej, hiperbolicznej trajektorii z mimośrodem orbity wynoszącym 6,139[2].

Według obliczeń NASA do peryhelium kometa dotarła 29 października 2025 r., mijając Słońce w odległości 1,3564 au (ok. 202,9 mln km)[2], w pobliżu orbity Marsa, którego minęła wcześniej 3 października 2025 r. w minimalnej odległości około 0,1937 au (29,0 mln km)[5]. W peryhelium kometa miała prędkość 68 km/s względem Słońca (dla porównania Mars w odległości 1,5 au od Słońca ma prędkość orbitalną 24 km/s). 19 grudnia 2025 r. minęła Ziemię w odległości około 1,798 au (269 mln km)[6]. 16 marca 2026 r. przejdzie w odległości 0,357 ± 0,001 au (ok. 53,4 mln km) od Jowisza[2].

Prędkość komety względem Słońca przy zbliżaniu się ze znacznej odległości do Układu Słonecznego (v∞) wynosiła 58 km/s[7].

Obserwacje i charakterystyka fizyczna

Kometa 3I/ATLAS, wcześniej oznaczona A11pl3Z, sfotografowana zdalnie 2 lipca 2025 r. w Rio Hurtado w Chile

Początkowe obserwacje 3I/ATLAS nie pozwalały określić, czy jest to planetoida, czy kometa[4][8][9].

Obserwacje przeprowadzone 2 lipca 2025 r. przez Deep Random Survey (kod obserwatorium X09) w Chile, Discovery Channel Telescope w Obserwatorium Lowella (G37) w Arizonie i Teleskop Kanadyjsko-Francusko-Hawajski (T14) na Mauna Kea wykazały obecność niewielkiej komy i krótkiego warkocza o długości kątowej 3 sekund łuku, co wskazywało, że obiekt jest kometą[1][10]. Z drugiej strony różni astronomowie, w tym Alan Hale, nie zgłosili żadnych cech kometarnych dla 3I/ATLAS[10].

3I/ATLAS sfotografowana 3 lipca 2025 r. przez Very Large Telescope, z widoczną komą (podczas łączenia wielu ujęć w jeden obraz komety zostały usunięte gwiazdy tła).

2 lipca 2025 r. o godz. 21:31 UTC MPC ogłosiło odkrycie komety 3I/ATLAS i nadało jej oznaczenie obiektu międzygwiazdowego „3I”, co oznacza, że jest to trzeci potwierdzony obiekt międzygwiazdowy[1][10]. MPC nadało również obiektowi 3I/ATLAS oznaczenie komety nieokresowej C/2025 N1 (ATLAS)[1]. Do czasu ogłoszenia odkrycia komety 3I/ATLAS MPC zebrało 122 obserwacje komety z 31 różnych obserwatoriów[1].

Obserwacje wykazały, że obiekt nie ma nietypowego kształtu (tak jak 1I/Oumuamua). Średnica wynosi od 0,32 do 5,6 km[11]. Duży rozrzut jest spowodowany przysłonięciem jądra komety przez komę. Okres rotacyjny jądra to ok. 16,5 godziny[12][13].

Badania sugerują, że wiek komety znajduje się w przedziale od 3 do 11 miliardów lat[14]. Model Ōtautahi–Oxford przewiduje wiek ok. 7,6 mld lat[15].

Pochodzenie

Pochodzenie komety nie jest do tej pory znane. Naukowcy przeanalizowali trajektorię komety oraz potencjalne minięcia z innymi gwiazdami 10 milionów lat wstecz, lecz w tym czasie bliskich spotkań (<1 pc) było tylko 25, z czego żadne nie wpłynęło znacząco na prędkość komety[16]. Wynika z tego, że żadna z tych gwiazd nie mogła być jej gwiazdą macierzystą.

Skład

Jądro kometarne przez wzrost temperatury związany ze zbliżaniem się do Słońca wyrzuca z siebie pierwiastki o niższej temperaturze wrzenia. Koma 3I/ATLAS składa się głównie z: CO2, wody, CO oraz OCS.

Koma 3I/ATLAS składa się w ponad 75% z dwutlenku węgla. Resztę składu stanowią: CO, woda oraz OCS.

Wysoka zawartość dwutlenku węgla w komie sugeruje, że kometa powstała w dysku protoplanetarnym z dala od swojej gwiazdy macierzystej, w strefie, gdzie temperatura pozwala na powstanie dwutlenku węgla w postaci stałej[17].

Przypisy

  1. ↑ a b c d e f g MPEC 2025-N12 : 3I/ATLAS = C/2025 N1 (ATLAS). „Minor Planet Electronic Circulars”, 2025-07-02. Minor Planet Center. [dostęp 2025-07-03]. 
  2. ↑ a b c d e f g h i j k l m C/2025 N1 (ATLAS) w bazie Jet Propulsion Laboratory (ang.). [dostęp 2025-11-14].
  3. ↑ NEOCP observation log A11pl3Z. 2025-07-01. [dostęp 2025-07-03].
  4. ↑ a b c David Dickinson: Inbound: Astronomers Discover Third Interstellar Object. Universe Today, 2025-07-02. [dostęp 2025-11-02]. (ang.).
  5. ↑ JPL Horizons, Observer Table for C/2025 N1 (ATLAS) from Mars (body center). Jet Propulsion Laboratory. [dostęp 2025-11-14].
  6. ↑ 3I geocentric distance and uncertainty around 19 December 2025. JPL Horizons. [dostęp 2025-11-14].
  7. ↑ Evgenij Zubko, Gorden Videen, Comparative Analysis of Polarization in Interstellar Comet 3I/ATLAS with Distant Solar System Comets, „Research Notes of the AAS”, 9 (10), 2025, s. 257, DOI: 10.3847/2515-5172/ae0d91, ISSN 2515-5172 [dostęp 2025-10-21].
  8. ↑ Josep M. Trigo-Rodríguez: Descubierto un tercer objeto interestelar cruzando a gran velocidad el sistema solar. The Conversation, 2025-07-02. [dostęp 2025-07-03]. (hiszp.).
  9. ↑ Stephen Luntz: We May Have Our Third Interstellar Visitor And It's Nothing Like The Previous Two. IFLScience n, 2025-07-02. [dostęp 2025-07-03].
  10. ↑ a b c Daniel W.E. Green. COMET C/2025 N1 (ATLAS) = 3I/ATLAS. „Electronic Telegram”, 2025-07-02. Central Bureau for Astronomical Telegrams. [dostęp 2025-07-03]. 
  11. ↑ As NASA Missions Study Interstellar Comet, Hubble Makes Size Estimate - NASA Science [online], 7 sierpnia 2025 [dostęp 2025-10-21] (ang.).
  12. ↑ T. Santana-Ros i inni, Temporal evolution of the third interstellar comet 3I/ATLAS: Spin, color, spectra, and dust activity, „Astronomy & Astrophysics”, 702, 2025, L3, DOI: 10.1051/0004-6361/202556717, ISSN 0004-6361 [dostęp 2025-10-21].
  13. ↑ Gran Telescopio Canarias, „AccessScience”, DOI: 10.1036/1097-8542.yb090020 [dostęp 2025-10-21].
  14. ↑ Florin Simion @Yonescat, Newly discovered interstellar object 'may be oldest comet ever seen' [online], The Royal Astronomical Society, 11 lipca 2025 [dostęp 2025-10-15] (ang.).
  15. ↑ Matthew J. Hopkins i inni, From a Different Star: 3I/ATLAS in the Context of the Ōtautahi–Oxford Interstellar Object Population Model, „The Astrophysical Journal Letters”, 990 (2), 2025, L30, DOI: 10.3847/2041-8213/adfbf4, ISSN 2041-8205 [dostęp 2025-10-15].
  16. ↑ Yiyang Guo i inni, Search for Past Stellar Encounters and the Origin of 3I/ATLAS, „arXiv”, 2025, DOI: 10.48550/arXiv.2509.03361, arXiv:2509.03361 [dostęp 2025-10-15].
  17. ↑ Martin A. Cordiner i inni, JWST Detection of a Carbon-dioxide-dominated Gas Coma Surrounding Interstellar Object 3I/ATLAS, „The Astrophysical Journal Letters”, 991 (2), 2025, L43, DOI: 10.3847/2041-8213/ae0647, ISSN 2041-8205 [dostęp 2025-10-21].

Linki zewnętrzne

  • David Jewitt, Man-To Hui, Max Mutchler, Yoonyoung Kim, Jessica Agarwal, Hubble Space Telescope Observations of the Interstellar Interloper 3I/ATLAS, „arXiv”, 2025, DOI: 10.48550/arXiv.2508.02934, arXiv:2508.02934 [dostęp 2025-08-28] (ang.).

Content Disclaimer

Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.

  1. The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
  2. There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
  3. It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
  4. Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
  5. Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.
Kembali kehalaman sebelumnya