Abdollah Nuri

Abdollah Nuri

Data urodzenia	1949
Zawód, zajęcie	polityk
Multimedia w Wikimedia Commons

Abdollah Nuri (ur. 1949^[1]) – irański polityk, dwukrotny minister spraw wewnętrznych Iranu, jeden z liderów obozu reformatorskiego w latach 1997–1999.

Jest szyickim duchownym^[1]. Brał udział w irańskiej rewolucji islamskiej. Cieszył się zaufaniem ajatollaha Ruhollaha Chomejniego, który mianował go m.in. swoim osobistym przedstawicielem przy Korpusie Strażników Rewolucji Islamskiej^[2]. Był również wśród doradców kolejnego Najwyższego Przywódcy Iranu – Alego Chameneiego^[2].

Gdy w 1989 prezydentem Iranu został Ali Akbar Haszemi Rafsandżani, Abdollah Nuri z jego rekomendacji został ministrem spraw wewnętrznych Iranu^[3]. W latach 90. XX wieku był jednym z czołowych irańskich reformistów skupionych wokół Mohammada Chatamiego, od 1997 do 2001 prezydenta Iranu^[2][4]. Po zwycięstwie Chatamiego objął resort spraw wewnętrznych po raz drugi^[5]. Od początku był celem ataków konserwatywnej frakcji w parlamencie i otoczenia Najwyższego Przywódcy Iranu, zwalczającego reformistów. W czerwcu 1998 Nuri został zmuszony do rezygnacji ze stanowiska^[6]. W tej sytuacji Chatami mianował go wiceprezydentem^[2]. W lutym 1999 Nuri zrezygnował ze stanowiska, by móc wystartować w wyborach samorządowych. Odniósł sukces i został przewodniczącym rady miejskiej w Teheranie^[2].

Jesienią tego samego roku został aresztowany, by nie mógł wystartować w wyborach parlamentarnych^[7], po których spodziewano się sukcesu reformatorów i objęcia przez Nuriego stanowiska przewodniczącego parlamentu^[8].

Oskarżono go o publikowanie świętokradczych artykułów na łamach prowadzonej przez siebie gazety „Chordad”, wspierającej politykę Chatamiego, wypowiedzi sprzeczne z nauczaniem ajatollaha Chomejniego^[2], publiczne wspieranie dysydenta – ajatollaha Hosejna Alego Montazeriego (którego nazywał swoim wzorem i przewodnikiem duchowym). Proces Abdollaha Nuriego wzbudził ogromne zainteresowanie mediów; oskarżony broniąc się opierał się głównie na cytatach z wypowiedzi Chomejniego^[7]. Deklarował wierność wobec republiki islamskiej, twierdząc, że jego działania miały służyć jej przetrwaniu i uchronić kraj przed nową rewolucją^[2]. W listopadzie 1999 został uznany za winnego obrazy islamu i kwestionowania władzy Najwyższego Przywódcy. Skazany na pięć lat więzienia, wyszedł na wolność w 2002^[7]. Amnesty International uznaje go za więźnia politycznego^[1].

• Axworthy M.: Revolutionary Iran. A History of the Islamic Republic. London: Penguin Books, 2014. ISBN 978-0-14-104623-5.