Actio de dolo
Actio de dolo (inaczej actio doli) – w prawie rzymskim powództwo penalne poszkodowanego przeciwko oszustowi. Jej twórcą, w roku 66 p.n.e., był pretor Aquilius Gallus.
Charakterystyka powództwa
W wypadku dokonania, pod wpływem podstępu (dolus), niekorzystnej czynności prawnej, czynność ta pozostawała ważna, pretor mógł udzielić poszkodowanemu skargi de doli. Była ona udzielana subsydiarnie, jeżeli poszkodowany nie miał innej procesowej możliwości uzyskania odszkodowania.
Pozwanym mogła być tylko osoba wymuszająca czynność prawną podstępem – powództwo miało więc charakter in personam. Za podstępne działania osób alieni iuris odpowiadał noksalnie pater familias (actio noxalis).
W actio doli żądanie powoda było skierowane na zapłacenie przez pozwanego grzywny (poena) w pojedynczej wysokości szkody – powództwo było więc skargą reipersekutoryjną. Oszacowanie wysokości grzywny należało do powoda. Powód mógł oszacować szkodę na kwotę wyższą niż korzyść uzyskana przez oszusta.
Actio de dolo należało również do actones arbitrariae, gdyż sędzia wzywał (arbitrium) pozwanego do zwrócenia rzeczy uzyskanej podstępem albo wynagrodzenia szkody wyrządzonej działaniem podstępnym. Spełniwszy to wezwanie, pozwany unikał kondemnacji pieniężnej a ponadto infamii, gdyż powództwo to należało do actiones famosae.
Roszczenie do wniesienia powództwa przedawniało się z upływem roku, gdyż powództwo było skargą pretorską.
Bibliografia
- Marek Kuryłowicz, Adam Wiliński, Rzymskie prawo prywatne, Kraków: „Zakamycze”, 1999, ISBN 83-7211-089-1, OCLC 830208116.
- Władysław Rozwadowski Prawo rzymskie Wydanie II. Poznań 1992 ISBN 83-01-10031-1
Content Disclaimer
Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.
- The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
- There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
- It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
- Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
- Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.