Adam Hentschel

Ks. Adam Hentschel (ur. 17 grudnia 1877, zm. 29 lub 30 grudnia 1918 w Kurowicach) – polski ksiądz, proboszcz parafii w Biłce Szlacheckiej, działacz narodowy i społeczny, rostrzelany w Kurowicach wyrokiem ukraińskiego sądu polowego^[1].

W latach 1894–1898 studiował filozofię i teologię w Metropolitalnym Seminarium Duchownym we Lwowie. Święcenia kapłańskie przyjął 3 lipca 1898 roku. Pracował jako wikariusz w następujących parafiach^[2]:

• Żółkiew (1898–1900),
• Jagielnica (1900–1901),
• kościół św. Marcina we Lwowie (1901–1904),
• Jaryczów Nowy (1904–1907),
• Barszczowice (1907–1909).

Od 1909 roku aż do śmierci pełnił funkcję proboszcza parafii rzymskokatolickiej w Biłce Szlacheckiej. Jako proboszcz rozwijał działalność duszpasterską oraz zaangażował się w pracę społeczną i narodową wśród polskiej ludności Galicji Wschodniej. Ukazywał życzliwość wobec unitów m.in. w Hermanowie i Zuchorzycach zastępował internowanych lub przechodzących na prawosławie duchownych unickich, oddawał im dochody ze stuły i zarządzał majątkiem parafialnym. Podczas inwazji rosyjskiej w czasie I wojny światowej, Ukraińcy oskarżyli go przed Rosjanami o opiekę nad Drużyną Bartoszową, wysłał 14 chłopców do Legionów oraz przechowywał u siebie żołnierzy rosyjskich polskiego pochodzenia.^[2]

7 listopada 1918 wpadło do wsi kilku uzbrojonych Ukraińców, zaczęli strzelać, raniąc wójta. Przyszli na plebanię, szukając ks. Hentschela grozili wikaremu, lecz nie znajdując tam proboszcza, odeszli^[3]. 24 listopada podczas wojny polsko-ukraińskiej do Biłki Szlacheckiej wkroczył uzbrojony oddział ukraiński, który doprowadził do masakry mieszkańców wsi. Rząd nad Biłką objął eks-żandarm austriacki Iwan Kizyma, nieprzejednany wróg ks. Hentschela, który udał się schować najpierw pod ołtarzem w kaplicy Sióstr Służebniczek, później w kominie spalonego pałacu Sapiehów, a ostatecznie w gospodarstwie Katarzyny Celak, u której na wskutek zdrady wykryto go 28 grudnia. Następnie w raz z Calakową pojmano go, pobito i przeniesiono do Kurowic. Zamknięto ks. Hentschla wraz z ks. prałatem Puchalskim z Wyżnian i Franciszkiem Kamieńskim, pełnomocnikiem dóbr hr. Potockiego^[4]. 29/30 grudnia rozstrzelano go w Kurowicach wyrokiem ukraińskiego sądu polowego. Ciało księdza podrzucono następnie do Biłki Szlacheckiej^[5]. 31 grudnia parafianie urządzili w Biłce Szlachetnej jego pogrzeb^[6].

Jego śmierć jest jedną z kilku zbrodni na polskich księżach rzymskokatolickich w Galicji Wschodniej w tym okresie (w źródłach wymienia się m.in. ks. Wincentego Czyżewskiego, ks. Wawrzyńca Czarnika, ks. Waleriana Rabę, ks. Jana Dziuglewicza i in.)^[6].

W 1938 r. w Biłce Szlacheckiej stanął pomnik upamiętniający zamordowanych mieszkańców (z listą ofiar i orłem), zniszczony w 1939 r. przez Armię Czerwoną. W 2009 r. Stowarzyszenie „Nasz Grodziec” odnowiło pomnik nagrobny ks. Adama Hentschela^[7].