Adam Mularczyk

Adam Mularczyk
Data i miejsce urodzenia

13 stycznia 1923
Kraków

Data i miejsce śmierci

12 czerwca 1996
Filadelfia

Zawód

aktor, reżyser teatralny

Odznaczenia
Medal 10-lecia Polski Ludowej

Adam Mularczyk (ur. 13 stycznia 1923 w Krakowie[1], zm. 12 czerwca 1996 w Filadelfii) – polski aktor oraz reżyser teatralny.

Życiorys

Urodził się 13 stycznia 1923 r. w Krakowie[1]. Jako sześciolatek organizował w rodzinnym domu przedstawienia, w których występował. Gdy miał 13 lat, w jego szkole powszechnej powstał teatrzyk im. Jadwigi Smosarskiej[2]. W tym samym wieku po raz pierwszy znalazł się w teatrze, występując z chórem Dzieci Krakowskich w operze Carmen G. Bizeta w Teatrze im. Juliusza Słowackiego w Krakowie. W latach 1940–1945 uczęszczał do podziemnej Szkoły Dramatycznej w Krakowie[3], ucząc się u Juliusza Osterwy, Marii Dulęby i Janusza Warneckiego[4]. W 1940 r., korzystając z pomocy teatrologów, wśród których znaleźli się Wiesław Gorecki, Wiktor Bujański i Tadeusz Kudliński[2], zorganizował konspiracyjny Krakowski Teatr Podziemny, który wystawił 16 spektakli, dając 8 premier[3]. Do współpracy zaangażowani byli m.in. Wiktor Biegański, Marian Cebulski, Marian Friedman, Tadeusz Kwiatkowski, Juliusz Kydryński, Jerzy Merunowicz, Halina Mikołajska, Ewa Pachońska, Jerzy Passendorfer, Halina Romanowska, Wiktor Sadecki, Stanisław Zaczyk i Irena Stelmachówna[4]. Po wojnie z większością tych aktorów został przyjęty do utworzonego Studia Teatr Stary w Krakowie[2]. W sezonie 1945/46 należał do zespołu Starego Teatru w Krakowie[5]. Został przyjęty do Związku Artystów Scen Polskich[2], po tym jak w 1946 r. zdał aktorski egzamin eksternistyczny[6].

W 1947 r. wraz z Januszem Warneckim[2] przeniósł się do Warszawy i występował m.in. na scenach Teatru Muzycznego Domu Wojska Polskiego[3] (tam duży sukces odniósł Żołnierz królowej Madagaskaru w adaptacji Juliana Tuwima, w którym grał)[2], Teatru Współczesnego[3], Teatru Nowego (1947–1953), Teatru Narodowego (1954–1971) i Teatru Polskiego (1971–1974)[5]. Doceniany był za role Chudogęby w Wieczorze Trzech Króli Szekspira, Bazylego w Weselu Figara Beaumarchaisa, Prologusa, Judasza i Jandrasa w Historyji o Chwalebnym Zmartwychwstaniu Pańskim Mikołaja z Wilkowiecka[2].

19 stycznia 1955 na wniosek Ministra Kultury i Sztuki został odznaczony Medalem 10-lecia Polski Ludowej[7].

Ogólnopolską rozpoznawalność przyniosły mu role w filmach: taksówkarza z Nie lubię poniedziałku (1971) i malarza Bogdana Adamca w Poszukiwany, poszukiwana (1972)[3]. Uznanie przyniosła mu rola Lucky’ego w sztuce Samuela Becketta Czekając na Godota w reżyserii Jerzego Kreczmara, wystawianej w 1957 r. w Teatrze Współczesnym[4]. Występował również w radiowym Teatrzyku Eterek Jeremiego Przybory w roli profesora Pęduszki[3].

Był wieloletnim wykładowcą Metropolitalnego Seminarium w Warszawie i w zakonie paulinów, gdzie uczył wystąpień publicznych[3]. Zorganizował i prowadził teatr studencki w Akademii Teologii Katolickiej w Warszawie oraz teatr uczniowski w Gimnazjum Św. Augustyna[8]. Jednym z jego uczniów był Jerzy Popiełuszko[2]. W 1973 r. władze Polski Ludowej uznały go za wroga ludu, w związku z czym opuścił Polskę wraz z żoną i synem, zamieszkując w Filadelfii. Ze względu na barierę językową nie mógł dłużej pracować w zawodzie, ale w ramach działalności społecznej utworzył Polski Teatr Dramatyczny w Filadelfii, który wystawił entuzjastycznie przyjętą Niespodziankę Karola Huberta Rostworowskiego, jednak z powodu braku środków teatr szybko zawiesił działalność[3]. Uczestniczył też w powstaniu pierwszej polskiej stacji telewizyjnej w Filadelfii[4]. W 1996 r. podjął próbę reanimacji teatru, przygotowując premierę Werbla domowego Jana Kantego Gregorowicza, ale zmarł 12 czerwca tego samego roku w Filadelfii, w trakcie przygotowań do premiery[3]. Został pochowany w Narodowym Sanktuarium Matki Bożej Częstochowskiej w Doylestown, zwanym amerykańską Częstochową[3]. Śmierć artysty nie zakończyła działalności teatru, gdyż Zofia Wróblewska-Mularczyk postanowiła kontynuować dzieło męża, zapraszając do współpracy m.in. aktora Witolda Sadowego i razem wystawili Werbel domowy oraz takie sztuki jak Grube ryby Michała Bałuckiego czy Porwanie Sabinek w adaptacji Juliana Tuwima[3].

W 1996 r., zgodnie z życzeniem męża, Zofia Wróblewska-Mularczyk ufundowała nagrodę[3] w wysokości tysiąca dolarów[4] dla najlepszego studenta lub studentki trzeciego roku[5] Wydziału Aktorskiego Akademii Teatralnej im. Aleksandra Zelwerowicza w Warszawie[3].

Filmografia[9]

Spektakle Teatru Telewizji[9]

  • Makbet (1959)
  • Różaniec z granatów (1959)
  • Zdemaskowanie Blanco Posneta (1959)
  • Mężczyzna w damskim kapeluszu (1960)
  • Śluby powszednie (1960) jako Skrzypek Gordonek
  • Weekend w pensjonacie Cyprys (1960) jako Foxe
  • Don Alvares albo niesforna w miłości kompanija (1961)
  • Mistrz Pathelin (1961)
  • Pan Pickwick w tarapatach (1961)
  • Ta trzecia (1961) jako Poterkiewicz
  • Noc w oberży (1962)
  • Akcja Lucy (1963)
  • Kordian (1963) jako Wariat I
  • Don Juan czyli kamienny gość (1964)
  • Kwatery (1964) jako Poczwara
  • Kapitan z Koepenick (1965)
  • Zabawa jak nigdy (1965)
  • Szwejk na tyłach (1966)
  • Grube ryby (1968) jako Służący Filip
  • Mężowi biada (1968) jako Luśniak
  • Baron Munchhausen (1969) jako Człowiek z wózkiem
  • Epilog norymberski (1969) jako Więzień obozu w Treblince, świadek oskarżenia
  • Gniewko, syn rybaka (1969) jako Bartnik - cz. 4
  • Żaglowce, białe żaglowce (1970) jako Woźny
  • 12 krzeseł (1972) – cz. 1
  • Morderstwo o północy (1972) jako Ogrodnik
  • Przeklęte podwórze (1972) jako Ormianin

Przypisy

  1. ↑ a b Adam Mularczyk, [w:] Encyklopedia teatru polskiego (baza wiedzy: Osoby) [dostęp 2023-01-13].
  2. ↑ a b c d e f g h Teatr Dramatyczny im. Adama Mularczyka [online], mularczyktheater.org [dostęp 2023-01-13].
  3. ↑ a b c d e f g h i j k l m Sandra Kobuszewska, O Adamie Mularczyku mówili „Adam wariat”. Stał się „wrogiem ludu” [online], kultura.onet.pl, 13 stycznia 2023 [dostęp 2023-01-13] (pol.).
  4. ↑ a b c d e Encyklopedia, Adam Mularczyk. Wspomnienie [online], Encyklopedia teatru polskiego [dostęp 2023-01-13] (pol.).
  5. ↑ a b c Adam Mularczyk [online], FilmPolski [dostęp 2023-01-13] (pol.).
  6. ↑ Esensja: ‹Trzy cięcia: Adam Mularczyk. Komik o twarzy zbrodniarza› – Sebastian Chosiński [online], Esensja.pl [dostęp 2023-01-14] (pol.).
  7. ↑ M.P. z 1955 r. Nr 101, poz. 1400 – Uchwała Rady Państwa z dnia 19 stycznia 1955 r. nr 0/196 – na wniosek Ministra Kultury i Sztuki.
  8. ↑ Mularczyk Adam [online], encyklopediakrakowa.pl [dostęp 2023-01-13].
  9. ↑ a b Adam Mularczyk w bazie filmpolski.pl

Linki zewnętrzne

Content Disclaimer

Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.

  1. The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
  2. There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
  3. It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
  4. Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
  5. Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.
Kembali kehalaman sebelumnya