Adara

Adara
	ε Canis Majoris
	; Położenie gwiazdy w konstelacji
	Dane obserwacyjne (J2000)
Gwiazdozbiór	Wielki Pies
Rektascensja	06h 58m 37,549s
Deklinacja	−28° 58′ 19,51″
Paralaksa (π)	0,00805 ± 0,00014″
Odległość	405,2 ± 7,2 ly; 124,2 ± 2,2 pc
Wielkość obserwowana	1,50m
Ruch własny (RA)	3,24 ± 0,11 mas/rok
Ruch własny (DEC)	1,33 ± 0,16 mas/rok
Prędkość radialna	8,05 ± 0,14 km/s
	Charakterystyka fizyczna
Rodzaj gwiazdy	jasny olbrzym
Typ widmowy	B1,5 II
Masa	11–12 M☉
Promień	10,4 R☉
Metaliczność [Fe/H]	−0,75
Wielkość absolutna	−3,97m
Jasność	22 300 L☉
Okres obrotu	<14 d
Prędkość obrotu	38 km/s
Temperatura	21 900 K
	Charakterystyka orbitalna
Krąży wokół	Centrum Galaktyki
Półoś wielka	6940 pc
Mimośród	0,0768
Alternatywne oznaczenia
	Oznaczenie Flamsteeda: 21 CMa
	2MASS: J06583754-2858197
	Cordoba Durchmusterung: CD−28°3666
	Fundamentalny katalog gwiazd: FK5 268
	Boss General Catalogue: GC 9188
	Katalog Henry’ego Drapera: HD 52089
	Katalog Hipparcosa: HIP 33579
	Katalog jasnych gwiazd: HR 2618
	SAO Star Catalog: SAO 172676
	Adhara

Adara (Epsilon Canis Majoris, ε CMa) – druga co do jasności gwiazda w gwiazdozbiorze Wielkiego Psa, odległa od Słońca o około 405 lat świetlnych.

Nazwa

Tradycyjna nazwa gwiazdy, Adara, wywodzi się od arabskiego ‏العذارى‎ Al ʽAdhārā, co oznacza „panny”. Niegdyś oznaczała ona starożytny arabski asteryzm obejmujący też gwiazdy Wezen, Aludra i ο² CMa^[4]. Mimo oznaczenia literą Epsilon w systemie Bayera pod względem jasności jest drugą w Wielkim Psie i należy do 25 najjaśniejszych gwiazd nocnego nieba^[3]. Międzynarodowa Unia Astronomiczna formalnie zatwierdziła użycie nazwy Adhara dla określenia tej gwiazdy^[5].

Ruch własny

Kilka milionów lat temu, Adara była znacznie bliżej Słońca niż jest obecnie, przez co świeciła dużo jaśniej na nocnym niebie. Około 4,7 miliona lat temu, Adara była w odległości 34 lat świetlnych od Słońca, co czyniło ją najjaśniejszą gwiazdą na niebie o jasności obserwowalnej −3,99^m. Od tamtej pory żadna inna gwiazda nie osiągnęła takiej jasności, żadna też nie będzie tak jasna w ciągu następnych pięciu milionów lat^[6].

Właściwości fizyczne

Adara jest gwiazdą podwójną. Dominujący składnik jest błękitnym, jasnym olbrzymem należącym do typu widmowego B. Jego temperatura to 21 900 K, w związku z czym emituje znaczną część promieniowania w ultrafiolecie; choć gwiazda wypromieniowuje łącznie 22 300 razy więcej energii niż Słońce, to w zakresie widzialnym jej jasność jest tylko 3500 razy większa niż jasność Słońca. Ma ona masę 11–12 razy większą niż Słońce i najprawdopodobniej zakończy życie jako supernowa. Jej promień to około 10,4 R_☉^[3].

Drugi składnik jest dużo słabszy i ginie w blasku większej gwiazdy. Jest od niej oddalony o 7,9 sekundy kątowej (pomiar z 2008 roku) i ma wielkość obserwowaną 7,5^m^[7]; w literaturze istnieje rozbieżność co do ocen jej jasności, inne źródła podają mniejszą jasność^[3]: 9,3^m^[8]. Prawdopodobnie jest to gwiazda typu A lub F. W przestrzeni dzieli ją co najmniej 900 jednostek astronomicznych od olbrzyma, a obieg wspólnego środka masy zajmuje co najmniej 7500 lat^[3].

Zobacz też

Przypisy

↑ ^a ^b ^c ^d ^e ^f ^g ^h ⁱ Adara w bazie SIMBAD (ang.)
↑ ^a ^b ^c ^d ^e Anderson E., Francis C: HIP 33579. [w:] Extended Hipparcos Compilation (XHIP) [on-line]. VizieR, 2012. [dostęp 2017-12-04]. (ang.).
↑ ^a ^b ^c ^d ^e ^f ^g ^h ⁱ ^j Jim Kaler: ADHARA (Epsilon Canis Majoris). STARS, 2009-06-26. [dostęp 2017-12-07]. (ang.).
↑ Canis Major, the Greater Dog. W: Richard Hinckley Allen: Star Names Their Lore and Meaning. Nowy Jork: Dover Publications Inc., 1963, s. 130. ISBN 0-486-21079-0. (ang.).
↑ Naming Stars. Międzynarodowa Unia Astronomiczna, 2017-11-19. [dostęp 2017-12-07].
↑ Jocelyn Tomkin. Once and Future Celestial Kings. „Sky and Telescope”. 95 (4), s. 59–63, kwiecień 1998. Bibcode: 1998S&T....95d..59T.
↑ Mason et al.: WDS J06586-2858A. [w:] The Washington Double Star Catalog [on-line]. VizieR, 2014.
↑ CD-28 3666B w bazie SIMBAD (ang.)

[simbad-1] ↑ ^a ^b ^c ^d ^e ^f ^g ^h ⁱ Adara w bazie SIMBAD (ang.)

[xhip-2] Anderson E., Francis C: HIP 33579. [w:] Extended Hipparcos Compilation (XHIP) [on-line]. VizieR, 2012. [dostęp 2017-12-04]. (ang.).

[kaler-3] ↑ ^a ^b ^c ^d ^e ^f ^g ^h ⁱ ^j Jim Kaler: ADHARA (Epsilon Canis Majoris). STARS, 2009-06-26. [dostęp 2017-12-07]. (ang.).

[allen-4] Canis Major, the Greater Dog. W: Richard Hinckley Allen: Star Names Their Lore and Meaning. Nowy Jork: Dover Publications Inc., 1963, s. 130. ISBN 0-486-21079-0. (ang.).

[iau-5] Naming Stars. Międzynarodowa Unia Astronomiczna, 2017-11-19. [dostęp 2017-12-07].

[kings-6] Jocelyn Tomkin. Once and Future Celestial Kings. „Sky and Telescope”. 95 (4), s. 59–63, kwiecień 1998. Bibcode: 1998S&T....95d..59T.

[WDS-7] Mason et al.: WDS J06586-2858A. [w:] The Washington Double Star Catalog [on-line]. VizieR, 2014.

[simbadB-8] CD-28 3666B w bazie SIMBAD (ang.)

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]