Agaricus
 Pieczarka łąkowa (Agaricus campestris) | |
| Systematyka | |
| Domena | |
|---|---|
| Królestwo | |
| Typ | |
| Klasa | |
| Rząd | |
| Rodzina | |
| Rodzaj |
pieczarka |
| Nazwa systematyczna | |
| Agaricus L. Sp. pl.: 1171 (1753) | |
| Typ nomenklatoryczny | |
Agaricus L. (pieczarka) – rodzaj grzybów należący do rodziny pieczarkowatych (Agaricaceae)[1]. Uprawiany w pieczarkarniach i sprzedawany w sklepach jest jeden z jej gatunków – pieczarka dwuzarodnikowa.
Charakterystyka
Grzyby wytwarzające owocniki z mięsistymi kapeluszami o suchej, nagiej lub łuskowatej powierzchni i blaszkowym hymenoforze. Blaszki u młodych owocników różowe, po dojrzeniu brązowe, nie przyrośnięte do trzonu, o regularnej tramie. Na trzonach u wielu gatunków znajduje się przyrośnięty pierścień. Zarodniki pieczarek są okrągławe lub eliptyczne, gładkie, pozbawione pory rostkowej, a ich wysyp jest barwy brązowej[2][3].
Ogromna większość gatunków pieczarek to grzyby o owocnikach otwartych, wyjątkiem jest Agaricus deserticola będąca grzybem sekotioidalnym, to znaczy pośrednim między grzybami otwartymi (hymenomycetes) i zamkniętymi (wnętrzniakami)[4].
Systematyka i nazewnictwo
Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Agaricaceae, Agaricales, Agaricomycetidae, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi[1].
Zgodnie z zasadami nomenklatury botanicznej (dotyczącej także grzybów) przyjęto, że rodzaj Agaricus został poprawnie opisany po raz pierwszy przez Karola Linneusza (jako Agaricus campester) w „Species Plantarum” z 1753 r. Pieczarka jest typem nomenklatorycznym rzędu pieczarkowców (Agaricales) i rodziny pieczarkowatych (Agaricaceae), natomiast jej gatunkiem typowym jest pieczarka łąkowa (Agaricus campestris)[1].
- Agaricus sect. Pratella Pers. 1801
- Agaricus trib. Psalliota Fr. 1821
- Amanita Dill. ex Boehm. 1760
- Araneosa Long 1941
- Fungus Tourn. 1694
- Fungus Tourn. ex Adans. 1763
- Hypophyllum Paulet 1793
- Longia Zeller 1943
- Longula Zeller 1945
- Myces Paulet 1808
- Pratella (Pers.) Gray 1821
- Psalliota (Fr.) P. Kumm. 1871
Polską nazwę podał Franciszek Błoński w 1889 r.[6]
- Agaricus altipes (F.H. Møller) F.H. Møller – pieczarka długotrzonowa
- Agaricus arvensis Schaeff. – pieczarka biaława
- Agaricus augustus Fr. – pieczarka okazała
- Agaricus benesii (Pilát) Pilát – pieczarka drobnołuskowa
- Agaricus bernardii Quél. – pieczarka solniskowa
- Agaricus bisporus (J.E. Lange) Imbach – pieczarka dwuzarodnikowa
- Agaricus bitorquis (Quél.) Sacc. – pieczarka miejska
- Agaricus bohusii Bon – pieczarka kępkowa
- Agaricus bresadolanus Bohus[7]
- Agaricus campestris L. – pieczarka łąkowa
- Agaricus cappellianus Hlaváček – pieczarka kompostowa[8]
- Agaricus comtulus Fr. – pieczarka malutka
- Agaricus cupreobrunneus (Jul. Schäff. & Steer) Pilát – pieczarka purpurowobrązowa
- Agaricus dulcidulus Schulzer – pieczarka purpurowowłókienkowata[9]
- Agaricus fuscofibrillosus (F.H. Møller) Pilát[7]
- Agaricus impudicus (Rea) Pilát[7] – pieczarka brązowoplamista[10]
- Agaricus langei (F.H. Møller & Jul. Schäff.) Maire – pieczarka krwawiąca
- Agaricus lanipes (F.H. Møller & Jul. Schäff.) Singer – pieczarka krótkotrzonowa
- Agaricus litoralis (Wakef. & A. Pearson) Pilát
- Agaricus macrocarpus (F.H. Møller) F.H. Møller – pieczarka wielkoowocnikowa
- Agaricus minimus (Ricken) Pilát – pieczarka najmniejsza
- Agaricus moelleri Wasser – pieczarka szarołuskowa
- Agaricus moellerianus Bon[7]
- Agaricus phaeolepidotus (F.H. Møller) F.H. Møller[11]
- Agaricus placomyces Peck – pieczarka płaska
- Agaricus porphyrizon P.D. Orton – pieczarka liliowoczerwonawa
- Agaricus rusiophyllus Lasch – pieczarka różowoblaszkowa
- Agaricus semotus Fr. – pieczarka winnoczerwona
- Agaricus silvaticus Schaeff. – pieczarka leśna
- Agaricus sylvicola (Vittad.) Peck – pieczarka płaskobulwkowa
- Agaricus subfloccosus (J.E. Lange) Hlaváček - pieczarka beżowołuseczkowata[12]
- Agaricus subperonatus (J.E. Lange) Singer – pieczarka opasana[10]
- Agaricus subrufescens Peck[7] – pieczarka brązowa[10]
- Agaricus urinascens (Jul. Schäff. & F.H. Møller) Singer – pieczarka urynowa[10]
- Agaricus xanthodermus Genev. – pieczarka karbolowa
- Agaricus xantholepis F.H. Møller – pieczarka włóknistobrzega
Nazwy naukowe na podstawie Index Fungorum[13]. Wykaz gatunków i nazwy polskie według Władysława Wojewody[6]. Komisji ds. Polskiego Nazewnictwa Grzybów[10] i innych[7][11].
.JPG)
_Pil%C3%A1t_1361238.jpg)
_F.H._M%C3%B8ller_(231468).jpg)
.JPG)
.JPG)
- Niektóre inne gatunki
- Agaricus bernardiiformis Bohus 1975 – pieczarka solnolubna[10]
- Agaricus deserticola G. Moreno, Esqueda & Lizárraga
- Agaricus gennadii (Chatin & Boud.) P.D. Orton 1960[12]
- Agaricus hondensis Murrill
- Agaricus subperonatus (J.E. Lange) Singer - pieczarka opasana[10]
Znaczenie
Naziemne grzyby saprotroficzne[6]. Większość gatunków to smaczne grzyby jadalne, niektóre jednak są grzybami trującymi. W Europie występuje ok. 100 gatunków pieczarek, z których wiele jest trudnych do rozróżnienia. Niedoświadczeni grzybiarze mogą pomylić pieczarki ze śmiertelnie trującymi muchomorami; muchomorem jadowitym czy muchomorem zielonawym (sromotnikowym). Zasadniczo takie pomyłki nie powinny mieć miejsca, gdyż pieczarki mają blaszki różowe lub ciemnobrązowe, muchomory zawsze białe, jednak pomyłki takie zdarzają się[14].
Jeden gatunek pieczarki – pieczarka dwuzarodnikowa jest powszechnie uprawiany i sprzedawany w sklepach[14].
Przypisy
- ↑ a b c Index Fungorum [online] [dostęp 2013-03-05] (ang.).
- ↑ E. Gerhardt, Grzyby: wielki ilustrowany przewodnik, Warszawa: Klub dla Ciebie - Bauer-Weltbild Media, 2006, ISBN 83-7404-513-2.
- ↑ Barbara Gumińska, Władysław Wojewoda, Grzyby i ich oznaczanie, Warszawa: PWRiL, 1985, s. 362, ISBN 83-09-00714-0.
- ↑ E.C. Vellinga, R.P.J. de Kok, T.D. Bruns, Phylogeny and taxonomy of Macrolepiota (Agaricaceae), „Mycologia.”, 95 (3), 2003, s. 442–56, DOI: 10.2307/3761886, PMID: 21156633, JSTOR: 3761886.
- ↑ Species Fungorum [online] [dostęp 2010-01-17] (ang.).
- ↑ a b c Władysław Wojewoda, Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski, Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2003, s. 32–38, ISBN 83-89648-09-1.
- ↑ a b c d e f Grzyby makroskopijne Polski w literaturze mikologicznej [online], grzyby.pl [dostęp 2023-12-02] (pol.).
- ↑ W. Wojewoda podał nazwę polską dla synonimu Agaricus vaporarius (Pers.) Imbach.
- ↑ Gatunek o niejasnej pozycji taksonomicznej. Według W. Wojewody jest to synonim Agaricus niveolutescens (pieczarki migdałowej), z kolei wymieniona przez W. Wojewodę pieczarka purpurowa Agaricus purpurellus F.H. Møller to synonim Agaricus dulcidulus. Polską nazwę dla Agaricus dulcidulus podała Komisja ds. Nazewnictwa Grzybów w 2025 r.
- ↑ a b c d e f g Rekomendacja nr 4 (2025) Komisji ds. Polskiego Nazewnictwa Grzybów Polskiego Towarzystwa Mykologicznego [online], Komisji ds. Polskiego Nazewnictwa Grzybów, 23 stycznia 2025 (pol.).
- ↑ a b Agaricus (pieczarka) [online], grzyby.pl [dostęp 2023-12-03] (pol.).
- ↑ a b Rekomendacja nr 6 (2025) Komisji ds. Polskiego Nazewnictwa Grzybów Polskiego Towarzystwa Mykologicznego [online], 31 grudnia 2025 [dostęp 2026-05-21] (pol.).
- ↑ Index Fungorum (gatunki) [online] [dostęp 2013-10-20] (ang.).
- ↑ a b Andreas Gminder, Atlas grzybów. Jak bezbłędnie oznaczać 340 gatunków grzybów Europy Środkowej, 2008, s. 196–201, ISBN 978-83-258-0588-3.
Content Disclaimer
Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.
- The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
- There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
- It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
- Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
- Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.