Aklina
Aklina, inaczej równik magnetyczny[1] – jedna z izoklin, czyli umownych linii na powierzchni Ziemi lub na mapie specjalnej-geofizycznej, łączących punkty o jednakowej inklinacji magnetycznej (o jednakowym nachyleniu magnetycznym); nazwa „aklina” odnosi się do izokliny, dla której inklinacja jest równa 0°.
Z teoretycznego punktu widzenia punkt powierzchni Ziemi należy do akliny, jeśli wektor natężenia pola magnetycznego Ziemi jest styczny do geoidy.
Aklina przebiega w okolicy równika, ale jest od niego nieco odchylona. Wygląd akliny jest zmienny w czasie, zależny od różnych czynników, kształtujących magnetosferę – wewnętrznych (na przykład związanych z procesami w jądrze Ziemi lub z konwekcją w jej płaszczu) i zewnętrznych (na przykład związanych ze zmiennym oddziaływaniem heliosfery). W okolicy Afryki i Oceanu Indyjskiego znajduje się na północ od równika, a w okolicy Ameryki i Wschodniego Oceanu Spokojnego – na południe od równika[2].
Bezpośrednią obserwację zjawiska nachylenia magnetycznego umożliwiają proste eksperymenty z użyciem igły magnetycznej zawieszonej na nitce, zamocowanej w środku ciężkości igły. Jeśli znajdziemy się w punkcie aklinicznym, to igła ułoży się poziomo, prostopadle do siły przyciągania grawitacyjnego. Jeśli takie prowizoryczne urządzenie pomiarowe wyposażymy w podziałkę, na przykład kątomierz, to otrzymamy najprostszy inklinometr.
Objaśnienia:
Ziemskie pole magnetyczne (rysunek po prawej), czyli magnetosfera Ziemi (zob. magnetyzm w skali makroskopowej), jest polem wektorowym. W każdym punkcie ziemskiej magnetosfery można określić kierunek wektora, obserwując zachowanie igły magnetycznej. Powinna być tak zawieszona lub podparta w środku ciężkości, aby był możliwy jej swobodny obrót w poziomie i w pionie. Dzięki obrotom w poziomie określamy położenie biegunów geomagnetycznych (zob. kompas magnetyczny, konieczne jest uwzględnienie deklinacji, występującej wskutek anomalii magnetycznych). Odchylenie igły od poziomu (na rysunku dolnym z lewej strony - odchylenie na terenie Polski) (inklinacja magnetyczna) pokazuje stopień wygięcia linii strumienia magnetycznego w kierunku powierzchni Ziemi (na rysunku po prawej – łuki z różnym zwrotem wektora na półkuli północnej i południowej). Na biegunach geomagnetycznych igła ustawia się pionowo[3][4].
Zobacz też
Przypisy
- ↑ aklina, [w:] Encyklopedia PWN [online], Wydawnictwo Naukowe PWN [dostęp 2026-01-30].
- ↑ E. B. Uvarov, A. Isaacs: The Penguin Dictionary of Science. Wyd. 6. Penguin Books, 1986, s. 239.
- ↑ Mieczysław Jeżewski: Fizyka. Podręcznik dla wyższych szkół technicznych. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1953, s. 333–335.
- ↑ Magnetyzm ziemski. W: red. Józef Hurwic: Encyklopedia Przyroda i Technika. Zagadnienia wiedzy współczesnej. 1963, s. 625–641.
Content Disclaimer
Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.
- The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
- There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
- It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
- Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
- Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.