Albertusy

Albertusy – seria polskich utworów literackich, powstających w XVII wieku, stanowiących kontynuację, naśladownictwo lub przeróbkę anonimowego dialogu Wyprawa plebańska z 1590 roku. Utwory łączyła przede wszystkim osoba głównego bohatera – był nim albo sam Albertus z Wyprawy plebańskiej (ubogi, tchórzliwy sługa parafialny) albo postać na nim wzorowana oraz prototyp sytuacji fabularnej (przygodny, naiwny bohater, wysłany na wojnę). Należały przede wszystkim do nurtu literatury sowizdrzalskiej, ale pojawiały się także albertusy kontrreformacyjne i dworskie. Terminu "albertusy" używano co najmniej od połowy XVII wieku[1].

Pierwszy albertus, Rozmowa plebanowa z Panem o wojnie na czasy teraźniejsze, został opublikowany w 1594 roku, natomiast w 1596 opublikowano Albertusa z wojny – bezpośrednią kontynuację Wyprawy plebańskiej. Dalsze losy bohatera opisywała komedia Albertus-rotmistrz z 1640 roku, zamieszczona w zbiorze Bacchanalia, czyli Dialogi z intermediami, reprezentowane na teatrach szkolnych (tekst utworu nie zachował się, znany jest jedynie ze streszczenia zamieszczonego w Dykcjonarzu poetów polskich Hieronima Juszyńskiego). Postać Albertusa pojawiła się także w Komedii rybałtowskiej nowej (1615) oraz w dialogach Synod klechów i Szkolna mizeria (wzmianki o pracy i śmierci Albertusa).

Do albertusów zalicza się również te utwory, których bohater wzorowany jest jedynie na Albertusie. Są to m.in.: Zwrócenie Matyjasza z Podola (1619), Wyprawa ministra do Inflant (1605, wzór fabularny zostaje wykorzystany na potrzeby kontrreformacji, plebana i Albertusa zastępują duchowny protestancki i jego syn), Walna wyprawa do Wołoch ministrów na wojnę (1617, poszerzona i dostosowana do nowych realiów wersja Wyprawy ministra...) i Jantaszek z wojny moskiewskiej (1661).


Przypisy

  1. ↑ Stanisław Grzeszczuk Albertus i "Wyprawa plebańska". W: Lektury polonistyczne. Tom I. Kraków: Universitas, 1997, s. 238. ISBN 83-7052-304-8.

Bibliografia

  • Stanisław Grzeszczuk Albertus i "Wyprawa plebańska". W: Lektury polonistyczne. Tom I. Kraków: Universitas, 1997. ISBN 83-7052-304-8.
  • Stanisław Grzeszczuk Literatura sowizdrzalska. W: Słownik literatury staropolskiej. Teresa Michałowska (red.). Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 2002. ISBN 83-04-04621-0.
  • Czesław Hernas: Barok. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2002. ISBN 83-01-13846-7.
  • Julian Krzyżanowski Albertusy. W: Słownik folkloru polskiego. Julian Krzyżanowski (red.). Warszawa: Wiedza Powszechna, 1965.

Content Disclaimer

Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.

  1. The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
  2. There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
  3. It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
  4. Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
  5. Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.
Kembali kehalaman sebelumnya