Aleksander Rak

Aleksander Rak

Data i miejsce urodzenia	18 sierpnia 1899 Odessa
Data i miejsce śmierci	29 lipca 1978 Katowice
Narodowość	polska
Język	polski
Alma Mater	ASP w Warszawie
Dziedzina sztuki	malarstwo, grafika
Ważne dzieła
drzeworyt „Kobiety u studni” sucha igła „Odpoczynek”
Odznaczenia
Multimedia w Wikimedia Commons

Aleksander Rak (ur. 6 sierpnia^?/18 sierpnia 1899 w Odessie, zm. 29 lipca 1978 w Katowicach) – polski malarz, grafik, profesor ASP w Katowicach.

Urodził się 18 sierpnia 1899 w Odessie. Uczył się w szkole realnej w Kijowie, a po I wojnie światowej przyjechał na studia do Warszawy. Od 1919 uczęszczał do dawnej Szkoły Rysunkowej im. Wojciecha Gersona. W latach 1923–1929 studiował na ASP w Warszawie w pracowni rysunku i malarstwa Miłosza Kotarbińskiego, Tadeusza Pruszkowskiego, Karola Tichego, a grafikę u Władysława Skoczylasa. W latach 1928–1931 pracował w Miejskiej Szkole Dokształcającej w Warszawie. Od 1929 był członkiem stowarzyszenia Szkoła Warszawska. W latach 1932–1935 był nauczycielem rysunku w warszawskiej Szkole Sztuk Zdobniczych Muzeum Rzemiosł i Sztuki Stosowanej. W latach 1936–1939 wykładał rysunek na wydziale projektowania wnętrz, grafiki i rzeźby w Warszawie. Przed wojną był też wieloletnim kierownikiem artystycznym wydawnictw kolejowych Biura Propagandy Kolejowej Ruch. W latach 1934–1939 należał do Koła Artystów Grafików Reklamowych (KAGR), był też członkiem Bloku Zawodowych Artystów Grafików.

Rysował portrety ludzi pracy oraz pejzaże. Projektował reklamy. Wraz z żoną projektowali witraże, np. Ogrójec, w 1928 dla kościoła w Wildze k. Warszawy.

W czasie drugiej wojny światowej przebywał w Warszawie, ciężko chorował na gruźlicę. Następnie, w 1942 w czasie nalotu lotniczego bomba trafiła w mieszkanie państwa Raków: zginęła jego żona, Janina Rakowa, mieszkanie oraz większość ich prac została zniszczona.

Po wojnie przeprowadził się do Gliwic^[1]. Drugi okres życia i twórczości przypada na lata 1945–1969. Był współorganizatorem Akademii Sztuk Pięknych w Katowicach^[2] oraz jej profesorem. Kierował tą uczelnią, pełniąc m.in. funkcję pierwszego jej dziekana, a do roku 1969 kierownika Katedry Grafiki, w 1956 otrzymał tytuł profesora^[3].

Pochowany na cmentarzu Powązkowskim w Warszawie (kwatera 128-4-23)^[4].

Wykształcił wielu wybitnych artystów. Jego uczniami byli m.in.: Waldemar Świerzy, Stefan Suberlak, Andrzej Czeczot, Jerzy Duda-Gracz, Jan Nowak, Leszek Rózga i Stanisław Kluska, Konstanty M. Sopoćko^[5].

• Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski (1996)^[6]
• Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski (1956)^[6]
• Złoty Krzyż Zasługi (22 lipca 1952)^[7]
• Medal 10-lecia Polski Ludowej (28 lutego 1955)^[8]

• Wystawa światowa Nowy Jork – 1939
• Nagroda na wystawie zbiorowej Polskich Artystów Grafików Warszawa – 1937
• Wystawa sztuki polskiej Bloku Zawodowego Artystów Plastyków w Raperswilu – 1936
• I oraz II Międzynarodowa Wystawa Drzeworytów (uzyskał wyróżnienia za drzeworyt Kobiety u studni i suchą igłę Odpoczynek)
• Nagroda prezesa PKO na wystawie w Instytucie Propagandy Sztuki – 1935
• Wyróżnienie w konkursie na projekt polichromii ołtarza głównego w Chełmie Lubelskim – 1935
• Dwukrotnie II nagroda za plakaty w konkursach dla Państwowego Monopolu Spirytusowego – 1933, 1934
• Wyróżnienie w konkursie na plakat propagujący odznakę sportową – 1932
• Międzynarodowa Wystawa Sztuki Religijnej w Padwie – 1931
• Genewa w Musée Rath – 1931
• Wystawy w Towarzystwie Zachęty Sztuk Pięknych – 1930, 1933, 1936
• Powszechna Wystawa Krajowa w Poznaniu – 1929

• Bractwo św. Łukasza

• Aleksander Rak 1899–1978, Janina Więckowska-Lazar, Ministerstwo Kultury i Sztuki – Centralne Biuro Wystaw Artystycznych, Warszawa 1982.
• Aleksander Rak w iPSB

• Autoportret w Muzeum w Tychach