Aleksandr Fersman

Aleksandr Fersman

Aleksandr Fersman (lata 30. XX w.)
Data i miejsce urodzenia	8 listopada 1883 Sankt Petersburg
Data i miejsce śmierci	20 maja 1945 Soczi
Profesor
Specjalność: geochemia, mineralogia
Alma Mater	Uniwersytet Moskiewski, Uniwersytet w Heidelbergu
Nauczyciel akademicki
Uczelnia	Uniwersytet Moskiewski
Odznaczenia
Nagrody
Medal Wollastona
Multimedia w Wikimedia Commons

Aleksandr Jewgienjewicz Fersman (ros. Александр Евгеньевич Ферсман, ur. 27 października^?/8 listopada 1883 w Sankt-Petersburgu, zm. 20 maja 1945 w Soczi) – rosyjski mineralog i geochemik. Jeden z twórców geochemii jako osobnej dyscypliny naukowej. Badał i odkrył wiele złóż kopalin. Pełnił funkcję profesora Uniwersytetu Moskiewskiego, był także członkiem Akademii Nauk ZSRR.

Urodził się w Petersburgu w rodzinie o tradycjach intelektualnych i artystycznych, a zainteresowanie minerałami rozwinął już w młodości, kolekcjonując kryształy i prowadząc pierwsze obserwacje terenowe. Studiował m.in. na Uniwersytecie Moskiewskim pod kierunkiem Władimira Wiernadskiego oraz w Uniwersytecie w Heidelbergu^[1].

Po powrocie do Rosji rozpoczął intensywną działalność naukową i dydaktyczną, organizując liczne ekspedycje geologiczne na Ural, półwysep Kolski, Kaukaz i do Azji Środkowej. Jego badania doprowadziły do odkrycia ważnych złóż surowców mineralnych, takich jak apatyt czy rudy niklu i miedzi, a także do rozwoju metod poszukiwania złóż opartych na geochemii. Współpraca z Wiernadskim przyczyniła się do ukształtowania geochemii jako odrębnej dyscypliny naukowej badającej zachowanie pierwiastków chemicznych w przyrodzie^[1].

Fersman był niezwykle płodnym autorem – opublikował ponad 1500 prac naukowych i książek, w tym fundamentalne, czterotomowe dzieło Geochemia oraz liczne artykuły popularyzujące wiedzę o minerałach i kamieniach szlachetnych. Zajmował się również teorią powstawania minerałów, pegmatytów i złóż surowców, a jego koncepcje miały duży wpływ na rozwój geologii ekonomicznej i poszukiwań surowców naturalnych w XX wieku^[2].

Za swoje osiągnięcia został uhonorowany m.in. Nagrodą Stalinowską, Orderem Czerwonego Sztandaru Pracy oraz Medalem Wollastona londyńskiego Towarzystwa Geologicznego^[1]. Jego nazwiskiem nazwano muzeum mineralogiczne, kilka minerałów, krater księżycowy oraz kilka ulic w Rosji^[3].

• Encyklopedia PWN, Tom 1, Warszawa 1991, s. 614.