Alfred Wiedermann

Alfred Wiedermann
Data i miejsce urodzenia

2 stycznia 1890
Cieszyn

Data i miejsce śmierci

11 lutego 1971
Baden-Baden

Alma Mater

Politechnika w Brnie

Wpłynął na

modernizm

Praca
Budynki

Gimnazjum Polskie w Bielsku-Białej

kaplica św. Jana Sarkandra na wzgórzu Kaplicówka w Skoczowie

Alfred Anton Wiedermann (ur. 2 stycznia 1890 w Cieszynie[1], zm. 11 lutego 1971 w Baden-Baden) – architekt związany ze Śląskiem Cieszyńskim, przedstawiciel wczesnego modernizmu.

Życiorys

Urodził się w Cieszynie w rodzinie austriackiego urzędnika państwowego Antona Wiedermanna i jego żony Johanny[2]. Po ukończeniu szkoły powszechnej i średniej oraz odbyciu praktyk w cieszyńskiej firmie budowlanej Karla Friedricha studiował w latach 1908–1912 na wydziale budownictwa Politechniki w Brnie. Okresy wakacyjne przeznaczał na praktyki w firmie budowlanej Ludwiga Kametza. W latach 1912–1914 pracował w biurze architektonicznym Maxa Hansa Jolego. Następnie rozpoczął naukę na wiedeńskiej Akademii Sztuk Pięknych, którą przerwało w roku 1916 powołanie do wojska. Jednocześnie praktykował u architekta Rudolfa Frassa. W latach 1916–1918 służył w wojsku austro-węgierskim osiągając stopień plutonowego[3]. Został zwolniony z wojska jeszcze przed końcem I wojny światowej z powodu ciężkiej choroby płuc, na którą zapadł.

Po powrocie do Cieszyna założył w 1919 r. własną pracownię architektoniczną. Mieściła się przy Rynku 20, podczas gdy sam Wiedermann mieszkał w zaprojektowanej przez siebie willi na Górnym Przedmieściu przy ulicy Błogockiej 14. W 1921 r. ożenił się z Małgorzatą Borger, córką Salomona Borgera. Z tego związku urodził się w 1926 r. syn Edwin. W roku 1935 architekt wraz z rodziną przeniósł się do Bielska i zamieszkał przy ulicy Kołłątaja 14 w nowo budowanej wtedy modernistycznej dzielnicy Aleje Sułkowskiego, której sam był głównym projektantem.

Po wybuchu II wojny światowej został zmuszony do zamknięcia swojej pracowni, przyczyną było żydowskie pochodzenie żony[4]. Pracował w biurze budowlanym inż. Wiesnera do roku 1944, kiedy nie zgodziwszy się na rozwód z Małgorzatą, został aresztowany przez Gestapo i wysłany do obozu pracy przymusowej w Rositz w Turyngii, jednej z filii Buchenwaldu[4].

W roku 1945 powrócił na Śląsk Cieszyński i ponownie otworzył swoją pracownię, która działała jeszcze przez cztery lata, zanim została znacjonalizowana[5]. Później Wiedermann został zatrudniony na stanowisku architekta w Centralnym Zarządzie Przemysłu Metali Nieżelaznych w Katowicach[5], a następnie w katowickim Miastoprojekcie. Otrzymał mieszkanie służbowe przy obecnej ulicy Henryka Le Ronda (wówczas Lenina) 9a[5]. Od 1955 r. ze względu na pogarszający się stan zdrowia pracował z domu[6]. Jedną z prac wykonanych przez Wiedermanna w tym okresie był nieistniejący już Pomnik Wdzięczności Armii Czerwonej na dzisiejszym placu św. Mikołaja w Bielsku[6].

W 1957 r., w trakcie pierwszej po wysiedleniach wielkiej fali emigracyjnej pozostałych na terenie Polski Niemców, za namową syna Edwina wyjechał do Niemiec Zachodnich[6]. Zmarł 11 lutego 1971 r. w Baden-Baden[7].

Wybrane realizacje

I Liceum Ogólnokształcące w Bielsku-Białej
Dom Oficerski w Bielsku-Białej
Kamienica przy ulicy Karola Miarki 15 w Bielsku-Białej, projekt Alfreda Wiedermanna
Zespół Szkół nr 1 w Wiśle
Urząd Gminy w Goleszowie
  • w Bielsku-Białej:
    • gmach Gimnazjum Polskiego, obecnie I Liceum Ogólnokształcące im. Mikołaja Kopernika (1924–1927)[8]
    • budynek szkoły powszechnej, obecnie Przedszkole nr 41, w dzielnicy Wapienica (1926)
    • siedziba Miejskiej Straży Pożarnej, obecnie Jednostka Ratowniczo-Gaśnicza nr 3, przy ul. Grunwaldzkiej (1925–1928)[9]
    • pawilon sportowy w Parku Włókniarzy (1928)
    • Dom Oficerski przy obecnej ulicy Strzelców Podhalańskich 22 (1928)[10]
    • kamienice mieszkalne przy ul. 3 Maja 35 (1931)[11], 1 Maja 44 (1933)[12], 11 Listopada 35 (1935)[potrzebny przypis], K. Miarki 15[12], Słowackiego 28B[13]
    • zespół kamienic mieszkalnych w obrębie tzw. Alej Sułkowskiego – obecne ulice Bohaterów Warszawy, Wilsona, Grota-Roweckiego, Kołłątaja (1934–1939)[14]
    • willa Rudolfa Deutscha przy ul. Piastowskiej 16[15]
    • willa Olgi i Ludwika Brudków przy ul. św. Anny 26 (1935)[15]
    • dawny ratusz Bielska, obecnie Sąd Okręgowy przy ul. Cieszyńskiej 10[16]
  • w Cieszynie i Czeskim Cieszynie:
    • projekt parcelacji i zagospodarowania tzw. Matterówki – rejon wokół ulica Karola Miarki (1924)
    • willa Eugeniusza Tychowskiego przy ul. Karola Miarki 8 (1924)
    • gmach Niemieckiej Szkoły Ludowej i Wydziałowej, obecnie Akademia Handlowa / Obchodní akademie, w Alejach Masaryka / Masarykovy sady (1924)
    • willa Henryka Riessa przy ul. Błogockiej 14 (1926)
    • komunalna kamienica czynszowa przy ul. Górnej 17 (1927)
    • kamienica Alexandra i Zofii Kohnów przy ul. Dworcowej / Nádražní 16 (1928)
    • budynek Drukarni Dziedzictwa im. Bł. Jana Sarkandra, późniejszej Cieszyńskiej Drukarni Wydawniczej, przy ul. Pokoju 1 (1928)
    • gmach Powiatowej Kasy Chorych, obecnie NZOZ Ubezpieczalnia, przy ul. Bielskiej 37 (1928–1931)
    • budynek biurowo-mieszkalny w zespole zakładów elektromechanicznych CELMA, róg Alei Łyska i ul. 3 Maja (1929)
    • panteon Alei Zasłużonych na Cmentarzu Komunalnym przy ul. Katowickiej (1930)
    • kamienice przy ul. Ruchu Oporu / Odboje 7-9, 11 i 12 (1930)
    • kamienica Dibonów-Kottasów przy ul. Moskiewskiej / Moskevské 13 (1931)
    • willa Alfreda i Irmy Nohelów przy ul. 3 Maja 17 (1933)
    • willa Elizy Niemcowej przy ul. Karola Miarki 2 (1933)[17]
    • willa Leona Żychlewicza przy ul. Błogockiej 16 (1933)
    • Dom Żołnierza, obecnie Szkolne Schronisko Młodzieżowe, przy ul. Błogockiej 24 (1934–1935)
  • inne:
    • domy mieszkalne koncernu górniczo-hutniczego hr. Larischa von Mönnich w Karwinie (1922, wyburzone w latach 90.  XX wieku)
    • budynek szkoły rolniczej, obecnie Zespół Szkół Przyrodniczo-Technicznych, w Międzyświeciu (1925-1927)
    • budynek szkoły powszechnej, obecnie Zespół Szkół nr 1, w Wiśle (1927)
    • budynek urzędu gminy w Goleszowie (1929)
    • budynek szkoły wydziałowej, obecnie Szkoła Podstawowa im. K. K. Baczyńskiego. w Zebrzydowicach (1930)
    • budynek Szkoły Instruktorów Harcerskich, obecnie Dziecięcy Ośrodek Leczniczo-Rehabilitacyjny „Bucze”, w Górkach Wielkich (1931)
    • willa „Neli” przy ul. Grażyńskiego 13 w Ustroniu (1931)
    • kaplica św. Jana Sarkandra na wzgórzu Kaplicówka w Skoczowie (1934)

Przypisy

  1. ↑ Czernek 2014 ↓, s. 245.
  2. ↑ Józef Golec, Stefania Bojda, Słownik biograficzny ziemi cieszyńskiej, Suplement [tom IV], Cieszyn 2014, s. 309.
  3. ↑ Czernek 2014 ↓, s. 246.
  4. ↑ a b Czernek 2014 ↓, s. 274.
  5. ↑ a b c Czernek 2014 ↓, s. 275.
  6. ↑ a b c Czernek 2014 ↓, s. 276.
  7. ↑ Czernek 2014 ↓, s. 277.
  8. ↑ Czernek 2014 ↓, s. 247.
  9. ↑ Czernek 2014 ↓, s. 253.
  10. ↑ Czernek 2014 ↓, s. 258.
  11. ↑ Czernek 2014 ↓, s. 259.
  12. ↑ a b Czernek 2014 ↓, s. 260.
  13. ↑ Czernek 2014 ↓, s. 266.
  14. ↑ Czernek 2014 ↓, s. 263.
  15. ↑ a b Czernek 2014 ↓, s. 270.
  16. ↑ Czernek 2014 ↓, s. 272.
  17. ↑ Spis obiektów nieruchomych wpisanych do rejestru zabytków z terenu województwa śląskiego (stan na 27 listopada 2023 r.) (pol.) wkz.katowice.pl [dostęp 2023-12-02]

Bibliografia

  • Przemysław Czernek: Modern: szlakiem cieszyńskiej moderny. Cieszyn: Urząd Miejski w Cieszynie, 2012. ISBN 978-83-89835-57-4.
  • Przemysław Czernek: Działalność Alfreda Wiedermanna w Bielsku-Białej. W: Ewa Janoszek, Jacek Kachel (red.): Bielsko-Bialskie Prace Historyczne. Jaworze [k. Bielska-Białej]: 2014. ISBN 978-83-936155-1-3.
  • Ewa Chojecka: Architektura i urbanistyka Bielska-Białej do 1939 roku: miasto jako dzieło sztuki. Bielsko-Biała: Urząd Miejski w Bielsku-Białej, 1994. ISBN 978-83-89835-57-4.

Content Disclaimer

Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.

  1. The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
  2. There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
  3. It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
  4. Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
  5. Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.
Kembali kehalaman sebelumnya