Alkaid

Alkaid

η Ursae Majoris
Położenie w gwiazdozbiorze
Dane obserwacyjne (J2000)
Gwiazdozbiór	Wielka Niedźwiedzica
Rektascensja	13h 47m 32,438s[1]
Deklinacja	+49° 18′ 47,76″[1]
Paralaksa (π)	0,03138 ± 0,00024″[1]
Odległość	103,94 ± 0,80 ly 31,87 ± 0,25 pc
Wielkość obserwowana	1,86m[1]
Ruch własny (RA)	−121,17 ± 0,15 mas/rok[1]
Ruch własny (DEC)	−14,91 ± 0,17 mas/rok[1]
Prędkość radialna	−13,40 ± 0,60 km/s[1]
Charakterystyka fizyczna
Rodzaj gwiazdy	gwiazda ciągu głównego
Typ widmowy	B3 V
Masa	5[2] M☉
Promień	3,2[2] R☉
Metaliczność [Fe/H]	−0,14[3]
Wielkość absolutna	−0,67m[3]
Jasność	580 L☉[2]
Okres obrotu	<21[2] h
Prędkość obrotu	166 km/s[2]
Wiek	~15 mln lat[2]
Temperatura	15 700–17 900 K[2]
Charakterystyka orbitalna
Krąży wokół	Centrum Galaktyki
Półoś wielka	7153[3] pc
Mimośród	0,0365[3]
Alternatywne oznaczenia
Oznaczenie Flamsteeda: 85 UMa 2MASS: J13473244+4918477 Bonner Durchmusterung: BD+50°2027 Fundamentalny katalog gwiazd: FK5 509 Boss General Catalogue: GC 18643 Katalog Henry’ego Drapera: HD 120315 Katalog Hipparcosa: HIP 67301 Katalog jasnych gwiazd: HR 5191 SAO Star Catalog: SAO 44752 Benetnash, Elkeid
Multimedia w Wikimedia Commons

Alkaid (Eta Ursae Majoris, η UMa) – jedna z jaśniejszych gwiazd w gwiazdozbiorze Wielkiej Niedźwiedzicy. Odległa od Słońca o około 104 lat świetlnych.

Tradycyjna nazwa gwiazdy, Alkaid, wywodzi się od arabskiego wyrażenia ‏قائد بنات نعش‎ qāʾid bināt naʿsh, co oznacza „pierwszą z płaczek” („płaczkami” były Alkaid, Mizar i Alioth)^[2][4]. Inną nazwą tej gwiazdy jest Benetnash, zapisana przez Bayera, pochodząca od drugiej części tego wyrażenia^[4]. Międzynarodowa Unia Astronomiczna w 2016 formalnie zatwierdziła użycie nazwy Alkaid dla określenia tej gwiazdy^[5].

Jest to najdalej wysunięta na wschód gwiazda Wielkiego Wozu, położona na końcu jego „dyszla”. Alkaid i Dubhe mają odmienny ruch własny niż pięć pozostałych gwiazd tworzących asteryzm, przez co w dalekiej przyszłości straci on znany dziś kształt^[2].

Wielkość obserwowana tej gwiazdy to 1,86^m[1]. Jej absolutna wielkość gwiazdowa to −0,67^m[3].

Alkaid to błękitna gwiazda ciągu głównego należąca do typu widmowego B3. Pomiary jej temperatury dają rozbieżne wartości od 15 700 do 17 900 K, co może wiązać się z szybkim tempem obrotu gwiazdy – ma ona gorętsze bieguny, gdzie otoczka jądra jest cieńsza. Średnia temperatura wydaje się niska jak na ten typ widmowy. W związku z tą cechą gwiazda emituje niewiele promieniowania rentgenowskiego. Jasność tej gwiazdy jest 580 razy większa niż jasność Słońca, a promień – według pomiarów interferometrycznych jest 3,2 razy większy niż promień Słońca. Jest to młoda gwiazda, ma obecnie około 15 milionów lat i przy masie pięć razy większej niż masa Słońca spędzi na ciągu głównym jeszcze 80 milionów lat, po czym stanie się olbrzymem i, odrzuciwszy otoczkę, zakończy życie jako biały karzeł o masie około 0,85 M_☉^[2].

• Lista gwiazd w gwiazdozbiorze Wielkiej Niedźwiedzicy
• Lista najjaśniejszych gwiazd według jasności wizualnej
• Lista najjaśniejszych gwiazd w poszczególnych gwiazdozbiorach