Amorfa

Amorfa
Ilustracja
Amorfa krzewiasta
Systematyka[1][2]
Domena

eukarionty

Królestwo

rośliny

Podkrólestwo

rośliny zielone

Nadgromada

rośliny telomowe

Gromada

rośliny naczyniowe

Podgromada

rośliny nasienne

Nadklasa

okrytonasienne

Klasa

Magnoliopsida

Nadrząd

różopodobne

Rząd

bobowce

Rodzina

bobowate

Podrodzina

bobowate właściwe

Rodzaj

amorfa

Nazwa systematyczna
Amorpha L.
Sp. Pl. 713. 1 Mai 1753
Typ nomenklatoryczny

Amorpha fruticosa L.[3]

Systematyka w Wikispecies
Multimedia w Wikimedia Commons

Amorfa (Amorpha L.) – rodzaj roślin należący do rodziny bobowatych. Obejmuje 15 gatunków[4][5]. Rośliny te występują na obszarze od południowej Kanady po północny Meksyk, przy czym najbardziej zróżnicowane są w południowo-wschodniej części Stanów Zjednoczonych[5]. Jako gatunek introdukowany amorfa krzewiasta A. fruticosa rośnie w Europie i Azji (bez północnych części tych kontynentów) oraz w Ameryce Południowej[4]. Gatunki z tego rodzaju występują w formacjach leśnych, zaroślowych i trawiastych, często na piaskach, ale też wzdłuż strumieni i na terenach podmokłych[5].

Amorfy uprawiane są jako rośliny ozdobne i biotechniczne – wiatrochronne i zabezpieczające glebę przed erozją. Najczęściej uprawiana jest amorfa krzewiasta A. fruticosa i siwa A. canescens. Liście amorfy Indianie wykorzystywali do sporządzania naparów i jako substytut tytoniu[5]. Amorfa siwa wykorzystywana była jako lek przeciwrobaczy, a amorfa krzewiasta także jako pościel[6]. Są to rośliny miododajne[7]. Rośliny te były użytkowane jako repelenty przeciw owadom i rośliny barwierskie[5], w tym przez pierwszych osadników europejskich[7]. Jako namiastka indygo (uzyskiwanego z indygowca barwierskiego) rośliny te zwane były dawniej po polsku indygowcem i indychtką[7]. W Polsce uprawiany jest częściej tylko jeden gatunek – amorfa krzewiasta A. fruticosa[8], rzadko w kolekcjach zdarzają się inne[7].

Nazwa rodzajowa pochodzi od greckiego słowa amorphos znaczącego „bezkształtny, zniekształcony” i odnosi się do budowy kwiatu, którego motylkowa korona jest zredukowana i pozbawiana skrzydełek oraz łódeczki[5].

Amorfa siwa

Morfologia

Amorpha nana
Pokrój
Krzewy do 3 m wysokości[9], półkrzewy i rzadko zielne byliny. Ich pędy są nagie lub owłosione[7].
Liście
Skrętoległe, sezonowe i nieparzystopierzaste. Blaszka składa się z 11–51 listków[9], drobnych, wydłużonych i całobrzegich[7].
Kwiaty
Zebrane są w gęstych, kłosokształtnych i wzniesionych kwiatostanach. Silnie zredukowane kwiaty motylkowe – o koronie składającej się tylko z żagielka zwiniętego wokół pręcików i słupka. Korona na ogół ma barwę ciemnofioletową, rzadziej jest niebieska lub biaława[7]. Kielich rurkowaty, z 5 nierównymi ząbkami. Pręcików jest 10, wszystkie z nitkami zrośniętymi. Słupek pojedynczy, z jednego owocolistka, z górną zalążnią zawierającą jeden lub dwa zalążki[9].
Owoce
Strąki drobne – do 1 cm długości, proste lub skrzywione, często gruczołowate. Zawierają jedno lub dwa nasiona[7].

Systematyka

Jeden z 8 rodzajów tworzących plemię Amorpheae z podrodziny bobowatych właściwych Faboideae w rodzinie bobowatych Fabaceae s.l.[10]

Wykaz gatunków[4][7]

Przypisy

  1. ↑ Michael A. Ruggiero i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2020-02-20] (ang.).
  2. ↑ Peter F. Stevens, Fabales, [w:] Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2009-09-23] (ang.).
  3. ↑ Index Nominum Genericorum. [dostęp 2009-01-20].
  4. ↑ a b c Amorpha L.. [w:] Plants of the World online [on-line]. Royal Botanic Gardens, Kew. [dostęp 2022-01-14].
  5. ↑ a b c d e f G. P. Lewis, Brian Schrire, Barbara Mackinder, Mike Lock: Legumes of the World. Royal Botanic Gardens, Kew, 2005, s. 302. ISBN 978-1-900347-80-8.
  6. ↑ David J. Mabberley, Mabberley’s Plant-Book, Cambridge: Cambridge University Press, 2017, s. 41, DOI: 10.1017/9781316335581, ISBN 978-1-107-11502-6, OCLC 982092200.
  7. ↑ a b c d e f g h i Włodzimierz Seneta: Drzewa i krzewy liściaste A–B. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1991, s. 220-225. ISBN 83-01-10135-0.
  8. ↑ Zbigniew Mirek, Halina Piękoś-Mirkowa, Adam Zając, Maria Zając: Flowering plants and pteridophytes of Poland. A checklist. Krytyczna lista roślin naczyniowych Polski. Instytut Botaniki PAN im. Władysława Szafera w Krakowie, 2002. ISBN 83-85444-83-1.
  9. ↑ a b c Roger Philips, Martyn Rix: The Botanical Garden. Vol. 1. Trees and shrubs. London: Macmillan, 2002, s. 291. ISBN 0-333-73003-8.
  10. ↑ Genus Amorpha L.. [w:] Germplasm Resources Information Network (GRIN-Taxonomy) [on-line]. USDA, Agricultural Research Service, National Plant Germplasm System. [dostęp 2022-01-14].

Content Disclaimer

Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.

  1. The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
  2. There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
  3. It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
  4. Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
  5. Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.
Kembali kehalaman sebelumnya