Aniela Wolnik

Aniela Wolnik
Data i miejsce urodzenia

15 stycznia 1900
Rybnik

Data śmierci

22 lipca 1957

Zawód, zajęcie

sanitariuszka, nauczycielka

Odznaczenia
Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski Medal Niepodległości

Aniela Wolnik (ur. 15 stycznia 1900 w Rybniku[1], zm. 22 lipca 1957) – polska działaczka okresu powstań śląskich i plebiscytu na Górnym Śląsku, sanitariuszka, harcerka i nauczycielka.

Życiorys

Urodziła się w Paruszowcu (dzielnicy Rybnika)[1], w rodzinie polskiego listonosza[2]. Pochodziła z patriotycznej rodziny, której dom był miejscem spotkań Polskiej Organizacji Wojskowej[2]. Ojciec i bracia organizowali broń dla polskich oddziałów, z kolei Aniela z siostrą Heleną (1899–1999) utworzyła polską szkołę dla dzieci[2]. Aniela angażowała się w I powstanie śląskie[3], za co w sierpniu 1919 roku została aresztowana[2]. Podczas zajścia miała klęknąć i powiedzieć matce: „Pobłogosław mię, Matko, na śmierć za Polskę”[2][3], co przyniosło jej później przydomek[3] „śląska Inka”[3][4][5][6][7]. Uniknęła rozstrzelania dzięki wprowadzeniu stanu oblężenia, przez co Niemcy nie mogli działać bez wyroku[2]. Wolnik została przeniesiona do więzienia w Raciborzu, gdzie spędziła sześć miesięcy[2]. Była jedyną kobietą oskarżoną o zdradę stanu[2]. Dzięki wstawiennictwu polskich adwokatów odzyskała wolność w lutym 1920 roku[2].

Po dojściu do zdrowia Wolnik odbyła kurs sanitarny zorganizowany przez Polski Czerwony Krzyż[2]. Założyła pierwszą żeńską drużynę harcerską ziemi rybnickiej (1920)[8], zajęła się organizacją Towarzystw Polek[2][4] i dyrygowała chórem o nazwie „Seraf”[2] lub „Serafin”[4]. W okresie plebiscytu na Górnym Śląsku angażowała się w działalność komitetu plebiscytowego w Rybniku, agitując przede wszystkim wśród kobiet, a także pracowała dla PCK[2]. Podczas II powstania śląskiego przeżyła masakrę w Rybniku[2].

Podczas III powstania śląskiego[2] pełniła funkcję sanitariuszki[5][6]. Założyła drużynę sanitariuszek[2] i działała u boku 5 Rybnickiego Pułku Piechoty[2][7] na szlaku bojowym Ruda – Sławięcice – Koźle – Pogorzelec – Kłodnica – Góra Świętej Anny[2]. Opiekowała się rannymi, których zabierała z pola walki, w szpitalu w Kłodnicy[2][4]. Choć powszechnie powtarzana jest informacja, że za bohaterstwo w trakcie powstań otrzymała Order Virtuti Militari[1][2][4][5][9], dr Małgorzata Tkacz-Janik nie znalazła potwierdzenia tej informacji w archiwach[6]. W 1932 roku Wolnik została wybrana na członka zarządu Związku Byłych Politycznych Więźniów Narodowych na województwo śląskie[10].

We wrześniu 1939 roku aresztowano ją i wywieziono do obozu KL Ravensbrück[1]. Została uwolniona w 1945 roku podczas wyzwolenia obozu[1]. Po wojnie uczyła muzyki[4] w Zakładzie Sióstr Urszulanek w Rybniku[1][4], udzielała się także w harcerstwie[1][2].

Zmarła 22 lipca 1957[1][4]. Została pochowana na cmentarzu parafii Matki Bożej Bolesnej w Rybniku (sektor 1-I-13-6)[2][11].

Ordery i odznaczenia

Upamiętnienie

Jej postać została przypomniana w ramach wystaw Śląskie kobiety – polskie twierdze (2018, opracowanie: Joanna Banik, Narodowy Instytut Dziedzictwa)[2] i 60 na 100. SĄSIADKI. Głosem Kobiet o powstaniach śląskich i plebiscycie (2019, Instytut Myśli Polskiej im. Wojciecha Korfantego, ilustracje Marta Frej)[9]. Pierwszej wystawie towarzyszył film dokumentalny Śląskie kobiety – polskie twierdze w reżyserii Krzysztofa Korwina-Piotrowskiego[5], w którym także pojawiła się Aniela Wolnik[14]. Sanitariuszka została również jedną z bohaterek cyklu Bohaterowie powstań śląskich. Ich marzenia o Polsce przygotowanego przez Polskie Radio Katowice[3].

Przypisy

  1. ↑ a b c d e f g h Wolnik Aniela, [w:] Słownik Biograficzny, bsip.miastorybnik.pl [dostęp 2021-01-23].
  2. ↑ a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w Śląskie kobiety – polskie twierdze, Joanna Banik, Narodowy Instytut Dziedzictwa, Fundacja Polskie Dziedzictwo Śląska, 2018, s. 23, ISBN 978-83-950294-0-0.
  3. ↑ a b c d e Bohaterowie Powstań Śląskich: Aniela Wolnik [online], Radio Katowice, 18 grudnia 2020 [dostęp 2021-01-25].
  4. ↑ a b c d e f g h Kalendarium [online], Archiwum Państwowe w Opolu [dostęp 2021-01-23].
  5. ↑ a b c d O kobietach walczących o polskość Śląska [online], Śląski Urząd Wojewódzki w Katowicach, 29 maja 2018.
  6. ↑ a b c Małgorzata Tkacz-Janik, „Zabraliście mi ciotkę, ale jej drzwi wam nie oddam” – rozmowa o Anieli Wolnik [online], Instytut Myśli Polskiej im. Wojciecha Korfantego [dostęp 2021-01-23].
  7. ↑ a b Rola kobiet w powstaniach śląskich i plebiscycie. Ważna wystawa Marty Frej [FOTO, LIVE] [online], Radio 90 FM [dostęp 2021-01-23] (pol.).
  8. ↑ Harcerski jubileusz, „Gazeta Rybnicka” (36), Śląska Biblioteka Cyfrowa, 1993, s. 3 [dostęp 2021-01-23] (pol.).
  9. ↑ a b Magdalena Warchala, Powstanki, aktywistki i gospodynie domowe ze Śląska w memach Marty Frej [online], Wysokie Obcasy, 28 listopada 2019 [dostęp 2021-01-23].
  10. ↑ Zjazd b. politycznych więźniów narodowych, „Polska Zachodnia”, 7 (67), Śląska Biblioteka Cyfrowa, 1932 [dostęp 2021-01-25] (pol.).
  11. ↑ Cmentarz parafii Matki Bożej Bolesnej w Rybniku - Ewidencja grobów z wyszukiwarką [online], InnyWymiarStron [dostęp 2023-06-27] (pol.).
  12. ↑ M.P. z 1947 r. Nr 1, poz. 1 (ISAP) „za zasługi położone przez powstańców śląskich, którzy jako uczestnicy walk z Niemcami na terenie całego Śląska przyczynili się w szczególnej mierze do przyłączenia ziem Śląskich do Polski” - wskazana jako Aniela Wolnikówna.
  13. ↑ M.P. z 1932 r. Nr 92, poz. 124 (ISAP) „za pracę w dziele odzyskania niepodległości”.
  14. ↑ Śląskie kobiety - polskie twierdze. Projekcja filmu w GCK w Nędzy [online], TerazRaciborz.pl [dostęp 2021-01-25].

Content Disclaimer

Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.

  1. The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
  2. There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
  3. It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
  4. Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
  5. Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.
Kembali kehalaman sebelumnya