Antoni Balko

Antoni Balko

major piechoty
Data i miejsce urodzenia	4 sierpnia 1893 Stanisławów
Data i miejsce śmierci	4-7 kwietnia 1940 Katyń
Przebieg służby
Lata służby	1914–1940
Siły zbrojne	Armia Austro-Węgier Wojsko Polskie
Jednostki	3 Pułk Strzelców Podhalańskich
Stanowiska	kwatermistrz
Główne wojny i bitwy	I wojna światowa wojna polsko-bolszewicka II wojna światowa kampania wrześniowa
Odznaczenia

Antoni Balko (ur. 4 sierpnia 1893 w Stanisławowie, zm. 4–7 kwietnia 1940 w Katyniu) – major piechoty Wojska Polskiego, ofiara zbrodni katyńskiej.

Syn Stanisława i Anny ze Szlapaków urodzony w Stanisławowie^[1].

Po ukończeniu Korpusu Kadetów we Lwowie w 1911, mianowany chorążym i przeniesiony do c. i k. 90 pułku piechoty^[2]. 1 listopada 1913 awansował na podporucznika piechoty^[3]. Uczestnik I wojny światowej. Dostał się do niewoli rosyjskiej w której spędził trzy lata. W 1918 jego oddziałem macierzystym był nadal c. i k. 90 pułk piechoty^[4].

Od 1918 w Wojsku Polskim. Walczył w wojnie polsko-bolszewickiej w szeregach 2 pułku piechoty Legionów^[5] oraz w 9 pułku piechoty Legionów jako dowódca kompanii. Od 1 stycznia 1920 pełnił funkcję kierownika Wydziału I Mobilizacyjno-Organizacyjnego Sztabu DOGen. nr IV Łódź. 2 stycznia 1920 został mianowany z dniem 1 stycznia tego roku kapitanem piechoty^[6]. Przeniesiony następnie do 3 pułku strzelców podhalańskich w Bielsku^[7][8]. Z dniem 15 maja 1925 został przydzielony do 21 Dywizji Piechoty Górskiej na stanowisko I oficera sztabu^[9]. 3 maja 1926 został mianowany majorem ze starszeństwem z 1 lipca 1925 i 30. lokatą w korpusie oficerów piechoty^[10]. W lipcu tego roku wrócił do 3 psp^[11]. W październiku 1926 został przeniesiony do 22 pułku piechoty w Siedlcach na stanowisko dowódcy I batalionu^[12]. W kwietniu 1928 został przesunięty w 3 Pułku Piechoty Legionów w Jarosławiu ze stanowiska dowódcy III batalionu na stanowisko kwatermistrza^[13][14]. W marcu 1929 został zwolniony z zajmowanego stanowiska i oddany do dyspozycji dowódcy Okręgu Korpusu Nr X^[15], a z dniem 30 września tego roku przeniesiony w stan spoczynku^[16].

W 1934, jako oficer stanu spoczynku pozostawał w ewidencji Powiatowej Komendy Uzupełnień Kraków Miasto. Posiadał przydział do Oficerskiej Kadry Okręgowej Nr V. Był wówczas „w dyspozycji dowódcy Okręgu Korpusu Nr V”^[17].

Działał w Związku Strzeleckim, był podokręgowym Związku i Inspektorem Komendy Głównej^[18]. W latach 1937–1939 był prezesem Warszawskiego Zarządu Wojewódzkiego LOPP^[5].

Po mobilizacji w 1939 zgłosił się ochotniczo do 2 pułku lotniczego w Krakowie, przydzielony do składu Bazy Lotniczej nr 2. Po agresji ZSRR na Polskę, w trakcie ewakuacji Bazy do Rumunii, w grupie oficerów wzięty do niewoli przez Sowietów^[5]. Początkowo został osadzony w Szepetówce, a następnie przeniesiono go do obozu jenieckiego w Kozielsku^[1]. Między 4 a 7 kwietnia 1940 został zamordowany przez funkcjonariuszy NKWD w lesie katyńskim^[19] i tam pogrzebany w bezimiennej mogile zbiorowej, gdzie od 28 lipca 2000 mieści się oficjalnie Polski Cmentarz Wojenny w Katyniu^[20][21]. W miejscu tym prowadzone były ekshumacje i prace archeologiczne^[22]. W czasie ekshumacji przeprowadzonej przez Niemców w 1943, odnaleziono przy nim kartę szczep., leg. LOPP oraz pocztówkę^[23], a zwłoki oznaczono numerem 2175^[24][1]. Figuruje na liście wywózkowej z 2 kwietnia 1940^[1].

Antoni Balko był żonaty z Marią z Lipińskich, z którą miał syna Zbigniewa (ur. 26 lipca 1921)^[1].

5 października 2007 minister obrony narodowej Aleksander Szczygło mianował go pośmiertnie na stopień podpułkownika^[25][26]. Awans został ogłoszony 9 listopada 2007 w Warszawie, w trakcie uroczystości „Katyń Pamiętamy – Uczcijmy Pamięć Bohaterów”.

• Złoty Krzyż Zasługi – 18 marca 1939 „za zasługi na polu pracy społecznej”^[27]
• Złota Odznaka Honorowa Ligi Obrony Powietrznej i Przeciwgazowej^[28]
• Krzyż Pamiątkowy Mobilizacji 1912–1913 (Austro-Węgry)^[4]

• jeńcy polscy w niewoli radzieckiej (od 1939 roku)
• obozy NKWD dla jeńców polskich
• ofiary zbrodni katyńskiej – zamordowani w Katyniu

• Ranglisten des kaiserlichen und königlichen Heeres 1918. Wiedeń: 1918.
• Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych. [dostęp 2020-03-31].
• Rocznik Oficerski 1923. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1923.
• Rocznik Oficerski 1924. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1924.
• Rocznik Oficerski 1928. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1928.
• Rocznik Oficerski Rezerw 1934. Biuro Personalne Ministerstwa Spraw Wojskowych, 1934.
• Olgierd Cumft, Hubert Kazimierz Kujawa: Księga lotników polskich poległych, zmarłych i zaginionych 1939-1946. Warszawa: Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, 1989. ISBN 83-11-07329-5.
• Witold Jamo, Struktura Dowództwa Okręgu Generalnego Łódź i reorganizacja w związku z powstaniem Dowództwa Okręgu Korpusu Nr IV Łódź w 1921 r., Acta Universitatis Lodziensis Folia Historica 61, 1998.
• Убиты в Катыни. Księga pamięci polskich jeńców wojennych – więźniów Kozielskiego Obozu NKWD rozstrzelanych decyzją Biura Politycznego KC WKP(b) z 5 marca 1940 roku. Лариса Еремина (red.). Moskwa: Stowarzyszenie Memoriał, 2015. ISBN 978-5-78700-123-5.
• Jan Kiński, Helena Malanowska, Urszula Olech, Wacław Ryżewski, Janina Snitko-Rzeszut, Teresa Żach: Katyń. Księga Cmentarna Polskiego Cmentarza Wojennego. Marek Tarczyński (red.). Warszawa: Oficyna Wydawnicza RYTM, 2000. ISBN 83-905590-7-2.
• Hubert Kazimierz Kujawa: Księga lotników polskich poległych, zmarłych i zaginionych w latach 1939-1946. T. I: Polegli w kampanii wrześniowej, pomordowani w ZSRR i w innych okolicznościach podczas okupacji.
• Jędrzej Tucholski: Mord w Katyniu. Warszawa: Instytut Wydawniczy PAX, 1991. ISBN 83-211-1408-3.