Antoni Browarczyk

Antoni Browarczyk

Pomnik ofiary w parku w Gdańsku.
Data i miejsce urodzenia	21 października 1961 Gdańsk
Data i miejsce śmierci	17 grudnia 1981 Gdańsk
Multimedia w Wikimedia Commons

Antoni Browarczyk (ur. 21 października 1961 w Gdańsku, zm. 17 grudnia 1981 tamże) – jedna z pierwszych i najmłodszych ofiar stanu wojennego w Polsce.

Był kibicem Lechii Gdańsk, uczestnikiem duszpasterstwa dominikańskiego, angażował się w rozwieszanie plakatów „Solidarności”. W działalność przeciwko wprowadzenia stanu wojennego aktywnie włączył się już 13 grudnia 1981 roku. W nocy z 13/14 grudnia 1981 roku był świadkiem aresztowań działaczy „Solidarności”. 16 grudnia uczestniczył w walkach ulicznych w Gdańsku. 17 grudnia został śmiertelnie postrzelony w głowę przez funkcjonariusza Milicji Obywatelskiej. Został pochowany na gdańskim Cmentarzu Łostowickim^[1].

13 grudnia 2008 Antoni Browarczyk został pośmiertnie odznaczony przez Prezydenta RP Lecha Kaczyńskiego Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski za wybitne zasługi w działalności na rzecz przemian demokratycznych w Polsce^[2].

17 grudnia 1981, powracając do domu z praktyki w zakładzie elektromechanicznym, Antoni Browarczyk natrafił na demonstrację pod gdańską siedzibą Komitetu Wojewódzkiego Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej^[3]. Mimo że nie wziął w niej udziału, został trafiony w głowę wystrzelonym pociskiem^[4].

Jego ciało zostało przetransportowane do Szpitala Wojewódzkiego w Gdańsku. Ławka uliczna, na której go przenoszono, została obrzucona petardami. W szpitalu stwierdzono uszkodzenie rdzenia kręgowego i pnia mózgu. W wyniku resuscytacji przywrócono krążenie krwi, ale Browarczyk pozostał w stanie śmierci klinicznej. Zmarł sześć dni później (23 grudnia), jednak najbliższa rodzina, która przedostała się do szpitala dzień po tragedii, twierdzi, że śmierć była natychmiastowa^[5]. Ciało zmarłego nie zostało wydane rodzinie, dopiero po dwóch tygodniach rodzina otrzymała zgodę na pogrzeb, który odbył się 31 grudnia 1981 roku.

Bezpośredni sprawca zabójstwa długo pozostał nie odkryty^[5]. W 2026 roku prokurator IPN postawił zarzuty byłemu funkcjonariuszowi MO, Bolesławowi P., w sprawie jego śmiertelnego postrzelenia^[6].

W 2011 powstała inicjatywa budowy pomnika upamiętniającego Antoniego „Tolka” Browarczyka i pozostałe gdańskie ofiary stanu wojennego. Kibice Lechii Gdańsk aktywnie zaangażowali się w akcję zbierania podpisów poparcia dla tej inicjatywy^[7]. Odsłonięcie pomnika nastąpiło 13 grudnia 2016^[8].