Antoni Wacyk

Antoni Wacyk pseud. Gniewomir (ur. 25 listopada 1905 w Kuryłówce Murowanej na Podolu zazbruczańskim, zm. 25 sierpnia 2000 we Wrocławiu)^[1] – polski pisarz i publicysta, ideolog grupy Zadruga.

W latach 1918–1920 był harcerzem i uczniem Polskiego Gimnazjum Społecznego w Kamieńcu Podolskim^[2] . W 1932 roku ukończył prawo na Uniwersytecie Jana Kazimierza we Lwowie. Po przeprowadzeniu się do Warszawy pracował jako urzędnik w Ministerstwie Poczt i Telegrafów. W pierwszej połowie lat 30. był członkiem lwowskiego koła Związku Akademickiego Młodzież Wszechpolska^[3]. W 1937 został redaktorem pisma „Zadruga”. W swoich pracach podważał i negował zasługi Kościoła w Polsce oraz twierdził, że kler i katolicyzm był główną przyczyną upadku i rozbiorów Polski^[4]. Był autorem credo Zadrugi, cyt.

We wrześniu 1939 r. ewakuowany wraz z personelem Ministerstwa PiT, 17 IX udał się do Rumunii. Dotarł do Francji, a następnie do Wlk. Brytanii, gdzie służył w Polskich Siłach Zbrojnych. W 1944 w Szkocji wydał biuletyn „Goreją Wici”, propagujący idee zadrużne.

W 1946 wrócił do kraju, od 1948 mieszkając we Wrocławiu. W 1956 roku według niepewnych informacji stanął na czele nieformalnego Stowarzyszenia Intelektualnego „Zadruga”^[5]. Po zniesieniu cenzury na nowo podjął się pisarstwa. W 1990 rozpoczął współpracę z kierowanym przez Zdzisława Słowińskiego wrocławskim Wydawnictwem Toporzeł. Opublikował tam broszury wyjaśniające poglądy zadrużne. Po powrocie z emigracji, długo nie zgadzał się na wznowienie Kultury bezdziejów, uważanej za jego najpopularniejszą pracę. Uważał, że jest to praca wtórna w stosunku do Dziejów bezdziejów autorstwa Jana Stachniuka i byłaby podważeniem autorytetu mistrza za jakiego go uważał. Dopiero po wydaniu kolejnych czterech książek, kiedy to ujrzał, że czytelnicy wyraźnie rozróżniają zarówno zawartość merytoryczną jak i styl jego książek od prac Stachniuka, zgodził się na wznowienie, i pod jego kątem dopisał kilka zdań wyjaśniających, zawartych w "nocie po latach dopisanej"^[6]. Brał też udział w opracowaniu nowych wydań prac Jana Stachniuka, jakie wyszły w tym wydawnictwie.

W książce „Moja Słowiańska Wolność" dedykowanej Antoniemu Wacykowi autor określa go najbardziej polskim Polakiem^[7] .

Źródło^[8]

• Kultura bezdziejów. Rzecz o dziejowej degradacji narodu polskiego (1945, wyd. II Wrocław 2010)
• Jan Stachniuk – Życie i dzieło (1976, rękopis w zbiorach Biblioteki Jagiellońskiej)
• Mit polski – Zadruga (1989)
• Rymy zadrużne (1992)
• Filozofia polska – Zadruga (1994)
• Na pohybel katolictwu – Zadruga (1995)
• O polski charakter narodowy – Zadruga (1995)
• Jan Stachniuk 1905 - 1963. Życie i Dzieło, tom I, Wyd. Rękodzielnia Kompendium Narodowe, (2008)

Tłumaczenia z języka ukraińskiego:

• Łozko H.S. Rodzima wiara ukraińska, Wrocław 1997, Wyd. Toporzeł.

• Antoni Wacyk: Mit polski – Zadruga. Wrocław: 1991. ISBN 83-85559-14-0.
• Antoni Wacyk: Na pohybel katolictwu – Zadruga. Wrocław: 1995. ISBN 83-85559-11-6.
• Kaz Dziamka: Moja Słowiańska Wolność. Kielce: Palimpset, 2005. ISBN 83-921122-0-2.