Antonio Falzon

Antonio Falzon (fl. 1538–55), znany również jako Fazuni lub w wielu innych wariantach – maltański architekt i inżynier wojskowy, który był pionierem renesansowej architektury militarnej w Europie. Jest on szczególnie znany ze swojej pracy w Norymberdze w Niemczech i przypisuje mu się zaprojektowanie jednych z najwcześniejszych fortyfikacji w formie gwiazdy na północ od Alp. Jest najstarszym znanym architektem maltańskim.

Niewiele wiadomo na temat Falzona, a jego data urodzenia nie jest znana^[1]. Falzon mógł spotkać Antonio Ferramolino, włoskiego inżyniera wojskowego w służbie cesarza Karola V, podczas jego wizyty na Malcie w 1535. Mógł towarzyszyć mu na Sycylii, gdzie Ferramolino budował fortyfikacje Mesyny(inne języki). Falzon prawdopodobnie w latach 1537–38 podróżował do Świętego Cesarstwa Rzymskiego po tym, jak Ferramolino opuścił Sycylię i udał się do Raguzy^[1]. Najwcześniejsze znane odniesienie historyczne do niego to seria wywiadów datowanych od 25 do 29 kwietnia 1538, kiedy przedstawił się członkom rady Wolnego Cesarskiego Miasta Norymbergi(inne języki) jako wykwalifikowany artysta, architekt i brygadzista, który wcześniej pracował w służbie Karola V^[1].

Radni byli pod wrażeniem wiedzy Falzona w zakresie inżynierii wojskowej, zwłaszcza że znał włoski system twierdz gwiazd, który zrewolucjonizował europejską architekturę wojskową. Wkrótce potem zlecono mu zaprojektowanie ulepszeń murów miejskich Norymbergi i twierdzy Lichtenau(inne języki). Prace nad „Burgbasteien” (zwanym także „Fazuni-Bastion” od nazwiska architekta) w pobliżu zamku w Norymberdze rozpoczęły się w lipcu 1538 i zostały ukończone pod koniec 1544^[1] lub w 1545^[2][3][4], i są prawdopodobnie najwcześniejszym przykładem bastionowych fortyfikacji w stylu włoskim, jakie kiedykolwiek zbudowano na północ od Alp^[1]. W 1546 Falzon zaprojektował też inne części murów miejskich Norymbergi, a także bramy lub fortyfikacje w miastach Lauf an der Pegnitz, Hiltpoltstein i Hersbruck^[1].

Ostatnia wzmianka o Falzonie znajduje się w raporcie z 21 kwietnia 1555, kiedy poprosił on o pieniądze członków rady miejskiej po tym, jak został okradziony we Włoszech. Radni udzielili mu pomocy materialnej, ale stwierdzili, że w tym czasie nie mają dla niego pracy. Nie wiadomo, czy Falzon wrócił do Norymbergi, czy pojechał do Włoch lub na Maltę, ale nie ma go w żadnych późniejszych zapisach^[1]. Spekulowano, że udał się do palatynatu reńskiego, gdzie mógł zaprojektować Ottheinrichsbau w zamku w Heidelbergu^[5], chociaż nie ma tam bezpośrednich dowodów na poparcie tego przypuszczenia^[1]. Zamek Piastów Śląskich w Brzegu, który został zbudowany w latach 1547–53 w księstwie brzeskim, jest czasami przypisywany Falzonowi ze względu na podobieństwa stylistyczne z Ottheinrichsbau. Architektem Piastenschloss jest Włoch o nazwisku Antonio di Teodoro, prawdopodobnie odnoszący się do Falzona^[6].

Niektórzy niemieccy historycy określają Falzona mianem „człowieka renesansu” ze względu na jego zainteresowanie wieloma dziedzinami^[1]. Wydaje się, że był on zdolny do projektowania i tworzenia narzędzi i instrumentów, jemu przypisuje się również wprowadzenie do Niemiec medali upamiętniających budowę nowego budynku podczas prac nad fortyfikacjami w Norymberdze^[1]. Próby rozszerzenia przez Falzona swojej działalności na obszary inne niż inżynieria wojskowa, doprowadziły do sporów z potężnymi gildiami miasta^[1]. Wiadomo również, że miał wiele sporów i starć z władzami lub swoimi pracownikami, i został opisany jako arogancki^[1].

Falzon jest najwcześniejszym znanym architektem maltańskim, poprzedzającym bardziej znane postacie, takie jak Girolamo Cassar i Tommaso Dingli^[1]. Był przeoczany przez maltańskich historyków aż do początku XXI wieku, prawdopodobnie dlatego, że większość dokumentów dotyczących niego można znaleźć tylko w niemieckich archiwach i bibliotekach^[1]. Wielu niemieckich historyków zidentyfikowało Falzona jako Włocha, ale on sam określał siebie jako Maltańczyka i Falzon było nazwiskiem maltańskiej rodziny szlacheckiej^[1]. Jego nazwisko występuje w niemieckich źródłach archiwalnych w wielu różnych odmianach, w tym Faissant, Fazuni, Vazuni, Falsone, Vascani i Faggioni, a jego prawdziwe nazwisko prawdopodobnie brzmiało Falzon lub Fauczun^[1].