Apel harcerski

Apel harcerski – forma zorganizowanej zbiórki organizacyjnej uczestników obozu lub zlotu^[1] stosowana w Związku Harcerstwa Polskiego, w celu sprawdzenia stanu liczbowego jednostki, przekazania rozkazów, zarządzeń oraz bieżących informacji. Apel może być przeprowadzany regularnie, najczęściej codziennie (apel poranny i apel wieczorny), albo okazjonalnie jako odrębna zbiórka jednostki harcerskiej, zwoływana w szczególnych sytuacjach (apel specjalny)^[1].

Apel może mieć charakter zwyczajny lub uroczysty i jest przeprowadzany na różnych szczeblach struktury organizacyjnej, takich jak drużyna, hufiec lub chorągiew^[2].

Apel poranny lub wieczorny jest zazwyczaj stałym elementem planu dnia, zwłaszcza podczas obozów. Obejmuje on ustawienie uczestników na placu apelowym, sprawdzenie liczebności poszczególnych jednostek, złożenie meldunku oboźnemu, a następnie przekazanie go komendantowi lub innemu przełożonemu^[1]. Kolejnym etapem jest powitanie przez komendanta; w trakcie apelu porannego lub inaugurującego wydarzenie następuje podniesienie flagi na maszt, natomiast podczas apelu wieczornego lub kończącego imprezę – jej opuszczenie^[1]. Ceremonii tej towarzyszy sygnał fanfar lub wspólne odśpiewanie hymnu harcerskiego. Apel kończy się ogłoszeniem rozkazu. Całość przebiega zgodnie z zasadami określonymi w regulaminie musztry harcerskiej^[1].

W działalności harcerskiej apel pełni istotną funkcję symboliczną, wychowawczą i organizacyjną^[3][4]. Stanowi on moment bezpośredniego doświadczania wspólnoty oraz ukazuje strukturę organizacyjną drużyny, w której harcerz funkcjonuje w ramach zastępu, zastęp w ramach drużyny, a wszystkie te elementy tworzą spójną całość^[3]. W warunkach obozowych apel odbywa się zazwyczaj codziennie rano i jest związany z ceremoniałem podnoszenia flagi. Drużyna zbiera się na apelu również podczas obrzędów harcerskich, a także przy rozpoczęciu i zakończeniu wyjazdów oraz innych istotnych wydarzeń^[3]. Oprócz apeli uroczystych organizowane są także apele o charakterze technicznym lub organizacyjnym, na przykład w celu przekazania instrukcji, które nie wymagają pełnego ceremoniału^[3].

Apel harcerski bywa także elementem uroczystości o charakterze patriotycznym, historycznym lub obrzędowym, związanych z tradycją danego środowiska harcerskiego. Niezależnie od szczebla organizacyjnego, jego przebieg opiera się na zasadach musztry harcerskiej, a podstawą jest schemat apelu drużyny, który może być rozszerzany o dodatkowe elementy podkreślające rangę wydarzenia^[2].

Apel drużyny obejmuje ustawienie się zastępów, złożenie meldunków, odczytanie rozkazu, uroczyste wciągnięcie flagi na maszt, odśpiewanie hymnu Związku Harcerstwa Polskiego oraz zakończenie zbiórki. Jest on prowadzony zgodnie z obowiązującymi zasadami musztry^[2].

Apel hufca lub chorągwi organizowany jest z okazji ważnych rocznic harcerskich, świąt państwowych, jubileuszy, nadania imienia jednostce lub wręczenia sztandaru. Jednostki uczestniczące ustawiają się w ugrupowaniu rozwiniętym, obejmującym komendę, orkiestrę, drużynę sztandarową, kadrę instruktorską oraz drużyny harcerskie. Program takiego apelu może zawierać uroczyste wprowadzenie sztandaru, meldunek przełożonemu, przegląd jednostki, rozkaz okolicznościowy, wystąpienia zaproszonych gości, wręczenie wyróżnień i odznaczeń oraz defiladę^[2].

• Apel, capstrzyk
• Musztra
• Metoda harcerska