Arrhenia
_K%C3%BChner_30134_crop.jpg) Języczek półkolisty (Arrhenia acerosa) | |
| Systematyka | |
| Domena | |
|---|---|
| Królestwo | |
| Typ | |
| Klasa | |
| Rząd | |
| Rodzina | |
| Rodzaj |
języczek |
| Nazwa systematyczna | |
| Arrhenia Fr. Summa veg. Scand., Section Post. (Stockholm): 312 (1849) | |
| Typ nomenklatoryczny | |
|
Arrhenia auriscalpium (Fr.) Fr. 1849 | |
Arrhenia Fr. (języczek) – rodzaj grzybów należący do rodziny wodnichowatych (Hygrophoraceae)[1].
Charakterystyka
Bazydiokarpy pępówkowate lub języczkowate, szare, szarawobrązowe lub niebieskawoszare, rzadko ciemne i łuskowate w środku z beżowym lub jasnobrązowym brzegiem. Hymenium jaśniejsze, blaszkowate, kantarelloidalne, merulioidalne lub gładkie. Podstawki wydłużone lub nie, ze sprzążkami lub bez. Nie tworzą barwników DOPA i karotenoidów[2].
Jest to rodzaj dość zróżnicowany morfologicznie. W 2020 roku na świecie znanych było ponad czterdzieści gatunków, spośród których osiem zostało przebadane filogenetycznie, pozostałe zostały włączone do rodzaju tylko na podstawie cech morfologicznych[3].
Są to pasożytnicze rozwijające się na mchach lub glonach. Często jako grzyby mszakolubne występują na mchach torfowcach, niektóre gatunki są prawdopodobnie także grzybami koprofilnymi rozwijającymi się na odchodach. Nie tworzą symbiozy z glonami, są więc grzybami niezlichenizowanymi[2]. Jeden gatunek to grzyb naporostowy[3].
Systematyka i nazewnictwo
Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Hygrophoraceae, Agaricales, Agaricomycetidae, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi[1].
Takson utworzył Elias Fries w 1849 r.[1] Synonimy naukowe:
- Boehmia Raddi, Corniola Gray
- Dictyolus Quél., Geotus Pilát & Svrček
- Leptoglossum P. Karst.
- Leptotus P. Karst[4].
Nazwę polską podał Franciszek Błoński w 1896 r.[5]
- Arrhenia acerosa (Fr.) Kühner 1980 – języczek półkolisty
- Arrhenia baeospora (Singer) Redhead, Lutzoni, Moncalvo & Vilgalys 2002 – tzw. pępówka mączna[6]
- Arrhenia discorosea (Pilát) Zvyagina, A.V. Alexandrova & Bulyonk. 2015 – tzw. pępówka fioletowoblaszkowa
- Arrhenia epichysium (Pers.) Redhead, Lutzoni, Moncalvo & Vilgalys 2002 – języczek nadrzewny[7], pępówka nadrzewna
- Arrhenia gerardiana (Peck) Elborne 2008 – języczek torfowiskowy[8]
- Arrhenia glauca (Batsch) Bon & Courtec. 1987 – języczek szarobrązowy
- Arrhenia griseopallida (Desm.) Watling 1989 – języczek bocznotrzonowy
- Arrhenia lilacinicolor (Bon) P.-A. Moreau & Courtec. 2008[9] – tzw. pępówka żółtobrązowa[10]
- Arrhenia lobata (Pers.) Kühner & Lamoure ex Redhead 1984 – języczek uchowaty
- Arrhenia obatra (J. Favre) Redhead, Lutzoni, Moncalvo & Vilgalys 2002 – języczek rdzawoczarny
- Arrhenia obscurata (D.A. Reid) Redhead, Lutzoni, Moncalvo & Vilgalys 2002 – języczek czarnobrązowy
- Arrhenia parvivelutina (Clémençon & Irlet) Redhead, Lutzoni, Moncalvo & Vilgalys 2002[9]
- Arrhenia peltigerina (Peck) Redhead, Lutzoni, Moncalvo & Vilgalys 2002[9]
- Arrhenia philonotis (Lasch) Redhead, Lutzoni, Moncalvo & Vilgalys 2002 – języczek beżowobrązowy[8]
- Arrhenia retiruga (Bull.) Redhead 1984 – języczek siatkowany
- Arrhenia rustica (Fr.) Redhead, Lutzoni, Moncalvo & Vilgalys 2002 – języczek rdzawobrązowy
- Arrhenia spathulata (Fr.) Redhead 1984 – języczek strefowany
- Arrhenia trigonospora (Lamoure) Redhead, Lutzoni, Moncalvo & Vilgalys 2002 – języczek trójkątnozarodnikowy
- Arrhenia umbratilis (Fr.) Redhead, Lutzoni, Moncalvo & Vilgalys 2002 – języczek ciemny
Nazwy naukowe według Index Fungorum[11]. Wykaz gatunków według W. Wojewody[5] i innych[9]. Nazwy polskie według W. Wojewody i innych[7][8][12].
Przypisy
- ↑ a b c Index Fungorum [online] [dostęp 2020-05-12] (ang.).
- ↑ a b Mahajabeen Padamsee D. Jean Lodge i inni, Molecular phylogeny, morphology, pigment chemistry and ecology in Hygrophoraceae, „Fungal Diversity”, DOI: 10.1007/s13225-013-0259-0.
- ↑ a b Paul Diederich, Ana M. Millanes, Mats Wedin, James D. Lawrey, Flora of Lichenicolous Fungi. Volume 1 · Basidiomycota, Luksemburg: National Museum of Natural History, 2022, s. 34, ISBN 978-2-919877-26-3.
- ↑ Species Fungorum [online] [dostęp 2013-04-15] (ang.).
- ↑ a b Władysław Wojewoda, Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski, Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2003, s. 63, 64, ISBN 83-89648-09-1.
- ↑ Nazwa polska nadana przez Komisję ds. Polskich Nazw Grzy6bów dla synonimu Omphalina baeospora Singer.
- ↑ a b Arrhenia (pępówka) [online], grzyby.pl [dostęp 2022-12-01] (pol.).
- ↑ a b c Rekomendacja nr 4 (2025) Komisji ds. Polskiego Nazewnictwa Grzybów Polskiego Towarzystwa Mykologicznego [online], Komisji ds. Polskiego Nazewnictwa Grzybów, 28 stycznia 2025 (pol.).
- ↑ a b c d Grzyby makroskopijne Polski w literaturze mikologicznej [online], grzyby.pl [dostęp 2023-12-10].
- ↑ Nazwa polska nadana przez Komisję ds. Polskich Nazw Grzy6bów dla synonimu Omphalina galericolor(Romagn.) Bon.
- ↑ Index Fungorum (wyszukiwarka taksonów) [online] [dostęp 2014-01-03] (ang.).
- ↑ Rekomendacja nr 6 (2025) Komisji ds. Polskiego Nazewnictwa Grzybów Polskiego Towarzystwa Mykologicznego [online], 31 grudnia 2025 [dostęp 2026-05-21] (pol.).
Content Disclaimer
Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.
- The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
- There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
- It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
- Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
- Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.