August Sabbe

August Sabbe
Ilustracja
Pomnik na miejscu śmierci Augusta Sabbego na brzegu rzeki Võhandu w Estonii. Napis po estońsku: „Tutaj poległ 28 września 1978 ostatni żołnierz estońskich Leśnych Braci August Sabbe”
szeregowy
Data i miejsce urodzenia

1 września 1909
Võrumaal, Paidra, Imperium Rosyjskie

Data i miejsce śmierci

28 września 1978
Paidra, Estońska SRR

Formacja

„Leśni Bracia”

August Sabbe (także: August Sabe[1], pseudonim Kuhte, Kuste[2]; ur. 1 września 1909 w Võrumaal, zm. 28 września[3] 1978 nad rzeką Võhandu koło wsi Paidra[4]) – ostatni żołnierz podziemia antykomunistycznego i niepodległościowego w Estonii (wówczas republiki ZSRR), partyzant formacji „Leśnych Braci”, poległy w czasie próby ujęcia przez agentów KGB.

Życiorys

August Sabbe urodził się 1 września 1909 we wsi Võrumaal, w Estonii, należącej wówczas do Rosji, w rodzinie młynarza[4], jako najmłodsze dziecko. Miał dwóch starszych braci: Heinricha i Rudolfa oraz siostrę Hildę. Heinrich poległ w walce o niepodległość Estonii w 1919.

Uczęszczał do szkoły w Tsolgo. Ojciec zmarł w 1929[5] lub 1930. W 1930 ukończył służbę wojskową w armii estońskiej. Po aneksji Estonii do ZSRR dwukrotnie (w 1941 i 1944/1945) uniknął mobilizacji do Armii Czerwonej, a w 1944 w czasie okupacji niemieckiej wcielenia do armii III Rzeszy[6], za każdym razem ukrywając się w lesie.

W latach 1945–1949 pracował jako szlifierz, a następnie w młynie. W 1949 po aresztowaniu przez NKWD udało mu się zbiec, ukrywał się w lesie. W 1950 wstąpił do oddziału partyzanckiego „Orion” (nazwa ta jest częściowo fonetycznym zapisem po estońsku rosyjskiego wyrazu „Орёл”, trb. „Orjoł”, pol. „Orzeł”[7]) „Leśnych Braci” pod komendą Jaana Rootsa, jednego z dowódców partyzanckich, działających w okolicy Taevaskoja. Gdy 6 czerwca 1952 Jaan Roots zginął w zasadzce NKWD, a oddział został rozbity, August Sabbe ukrywał się samotnie.

Poszukiwany przez NKWD i KGB, poległ w zasadzce[8] KGB 28 września 1978 po 28 latach służby w partyzantce i ukrywania się w lesie. Pochowany został na cmentarzu Raadi[9] w Dorpacie.

Okoliczności śmierci

Istnieje kilka wersji dotyczących śmierci Augusta Sabbego. Według jednej miał wyrwać się agentom KGB podczas aresztowania, wskoczyć do rzeki i utonąć, nie chcąc dać się aresztować (wersja ta jest wątpliwa, w momencie aresztowania August Sabbe, w wieku 69 lat, miał zostać aresztowany przez młodych, sprawnych fizycznie mężczyzn. Rzeka w tamtym miejscu jest wąska, płytka i płynie wolno, drugi brzeg nie był porośnięty i nie dawał dużych szans powodzenia ucieczki). Według innej wersji został zastrzelony w czasie skoku do rzeki[10]. Agentami (przebranymi za wędkarzy), którzy przeprowadzili próbę aresztowania[11] Augusta Sabbego byli: Ervin Oras[12] z KGB i Neeme Tavel[13] z SORVVO[14]. Konfident KGB, który przekazał informacje umożliwiające aresztowanie Augusta Sabbe, miał w nagrodę otrzymać od władz ZSRR samochód marki Żiguli. 5 lat później popełnił samobójstwo[10].

Upamiętnienie

Na miejscu śmierci Augusta Sabbego w lesie nad rzeką Võhandu w Paidra znajduje się upamiętniający go głaz z tablicą pamiątkową o treści: Tutaj poległ 28 września 1978 ostatni żołnierz estońskich „Leśnych Braci” August Sabbe. Miejsce śmierci Augusta Sabbego znajduje się w pobliżu drogi 65 między miejscowościami Paidra a Leevi, oznaczone drogowskazem (współrzędne 57°55′24″N 27°10′51″E/57,923283 27,180915)[10].

Rodzina

  • ojciec: Jaan Sabbe (1866–1929 lub 1930)
  • matka: Katri Sabbe (zmarła w 1944 r.)
  • rodzeństwo:
    • Rudolf Sabbe (1894–1934)
    • Heinrich Sabbe (poległ w walce o niepodległość Estonii w 1919 r.)
    • Hilda Sabbe (zmarła w 1931 r.)

Zobacz też

Przypisy

  1. ↑ Błędna pisownia August Sabe, [w:] Józef Darski: Historia Estonii do lat 50. XX wieku. Estonia on line. [dostęp 2009-10-24]. (pol.).
  2. ↑ Kalju Aarop: Metsavendade juht Jaan Roots. [dostęp 2009-10-28]. (est.).
  3. ↑ Niektóre artykuły wymieniają datę śmierci 27 września 1978 – taka data widnieje m.in. na nagrobku na cmentarzu w Dorpacie zob., na pomniku w miejscu śmierci 28 września 1978 zob.
  4. ↑ a b Margit-Mariann Koppel: August Sabbe radadel. [dostęp 2009-10-23]. (est.).
  5. ↑ August Sabbe (est.).
  6. ↑ August Sabbe. [dostęp 2009-10-23]. (est.).
  7. ↑ Błędnie przytaczanym w różnych opracowaniach [za:] Margit-Mariann Koppel: August Sabbe radadel. [dostęp 2009-10-23]. (est.).
  8. ↑ Alo Lõhmus: Mart Arold: kohtumine metsavend August Sabbega. [dostęp 2009-10-23]. (est.).
  9. ↑ Vana-Jaani kalmistu. [dostęp 2009-10-26]. (est.).
  10. ↑ a b c August Sabbe – (zdjęcia pomnika i nagrobka). Geopeitus.ee. [dostęp 2009-10-26]. (est.).
  11. ↑ August Sabbe. [dostęp 2009-10-26]. (est.).
  12. ↑ Ervin Oras – zdjęcie. [dostęp 2009-10-26]. (est.).
  13. ↑ Neeme Tavel – zdjęcie. [dostęp 2009-10-26]. (est.).
  14. ↑ (est.) Sotsialistliku omandi riisumise ja spekulatsiooni vastu võitlemise osakond – estoński oddział sowieckiej (ros.) ОБХСС – отдел по борьбе с хищениями социалистической собственности и спекуляцией – (pol.) Oddział ochrony socjalistycznej własności i walki ze spekulacją – organizacji filialnej, powołanej przez NKWD w 1937.

Bibliografia

Linki zewnętrzne

Content Disclaimer

Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.

  1. The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
  2. There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
  3. It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
  4. Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
  5. Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.
Kembali kehalaman sebelumnya