Autolykos z Pitane

Autolykos z Pitane
Αυτόλυκος ο Πιτταναίος
Data urodzenia

ok. 360 p.n.e.

Data śmierci

ok. 290 p.n.e.

Zawód, zajęcie

astronom, matematyk

Miejsce zamieszkania

Pitane, Eolia

Narodowość

grecka

Multimedia w Wikimedia Commons
Sfera w przestrzeni euklidesowej trójwymiarowej

Autolykos z Pitane, stgr. Αυτόλυκος ο Πιτταναίος Autolikos ho Pitaneos (ur. ok. 360 p.n.e., zm. ok. 290[1] p.n.e.) – autor najstarszego, greckiego traktatu z matematyki, zachowanego do czasów nowożytnych[2][3].

Życiorys

Pochodził z portowego miasta Pitane w Eolii[4] (dzisiejsza Azja Mniejsza). Żył równolegle z Arystotelesem i Euklidesem. Był nauczycielem Arkesilaosa, założyciela średniej Akademii, z którym według relacji Diogenesa Laertiosa, odbył podróż do Sardes[5]. Później żył i tworzył w Atenach. Był zwolennikiem poglądów Eudoksosa na budowę wszechświata[a][1]. Imię Autolykosa wywodzi się z mitologii, greckie λύκος[b] (lykos) oznacza wilka.

Prace

De sphaera quae movetur liber, 1587

Dwie z prac Autolykosa zachowały się do naszych czasów:

  • O obracającej się sferze (stgr. Περὶ κινουμένης σφαίρας, łac. De sphaera que movetur) – opisuje podstawowe zagadnienia z dziedziny geometrii sferycznej, konieczne w obserwacjach astronomicznych[6]. Traktat ten jest ważnym dowodem stanu greckiej wiedzy z zakresu geometrii w okresie klasycznym[6]. W późnym antyku znalazł swoje miejsce w kanonicznym zestawieniu różnych prac tzw. Małej astronomii, który wykładano po Elementach Euklidesa, a przed Almagestem (Wielkiej astronomii). Najprawdopodobniej dzięki temu przetrwał do naszych czasów[4].
  • Wschody i zachody (stgr. Περὶ ἐπιτολῶν καὶ δύσεων, łac. De ortibus et occasibus) – traktat astronomiczny poświęcony wyjaśnieniu wzajemnych ruchów Słońca i gwiazd wokół Ziemi[c].

O obracającej się sferze jest najstarszym zachowanym do naszych czasów greckim traktatem matematycznym[6]. Najprawdopodobniej został napisany przed Elementami Euklidesa, na co wskazuje fakt, że Księga III Elementów[7] odnosi się do niektórych propozycji zawartych w pracy Autolykosa[3]. Oba dzieła zawierają liczne twierdzenia z zakresu geometrii sfery bez próby ich dowodzenia, co oznacza, że autorzy uważali je za powszechnie znane[6][3]. Wskazuje to na istnienie jeszcze wcześniejszego tekstu opisującego tę problematykę, który nie zachował się do naszych czasów[d]. Jego autorem był najprawdopodobniej Eudoksos z Knidos[3].

Zobacz też

Uwagi

  1. ↑ Model 27 koncentrycznych sfer wyjaśniający ruchy Ziemi, Słońca i gwiazd.
  2. ↑ λύκος w pl.wiktionary.org.
  3. ↑ Z pozycji geocentrycznej.
  4. ↑ Również żyjący dwa wieki później Teodozjusz z Bitynii najprawdopodobniej korzystał z tej zaginionej pracy podczas pisania Sphaeriki[8].

Przypisy

  1. ↑ a b J.J. O’Connor, E.F. Robertson: Autolycus of Pitane. [w:] The MacTutor History of Mathematics archive [on-line]. School of Mathematics and Statistics University of St Andrews. [dostęp 2013-01-11]. (ang.).
  2. ↑ Autolyci: De sphaera quae movetur liber. De ortibus et occasibus libri duo. Lipsk: 1885.
  3. ↑ a b c d T. Heath: A History of Greek Mathematics vol. 1. Oksford: The Clarendon Press, 1921, s. 348-352.
  4. ↑ a b G.L. Huxley: Autolycus of Pitane. [w:] Complete Dictionary of Scientific Biography [on-line]. www.encyclopedia.com. [dostęp 2013-01-12]. (ang.).
  5. ↑ Diogenes Laërtius: Lives of the Eminent Philosophers IV, 29. en.wikisource.org. [dostęp 2013-01-11]. (ang.).
  6. ↑ a b c d C.B. Boyer: A History of Mathematics. Nowy Jork: John Wiley & Sons, Inc., 1968, s. 107. ISBN 0-471-09373-4.
  7. ↑ Euclid’s: Elements of Geometry, edited and provided with a modern English translation, by Richard Fitzpatrick. 2008, s. 69-109. ISBN 978-0-6151-7984-1. (ang.).
  8. ↑ S. Brentjes: A critical review to Theodosius Spaerica: Arabic and Medieval Latin Translations, red. P. Kunitzsch, R. Lorch. ircps.org. [dostęp 2013-01-08]. [zarchiwizowane z tego adresu (11 sierpnia 2014)]. (ang.).

Bibliografia

Linki zewnętrzne

Content Disclaimer

Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.

  1. The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
  2. There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
  3. It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
  4. Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
  5. Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.
Kembali kehalaman sebelumnya