Autunit
| |
| Właściwości chemiczne i fizyczne | |
| Skład chemiczny |
Ca[UO2]2[PO4]2·8–12H2O |
|---|---|
| Twardość w skali Mohsa |
2–2,5 |
| Przełam |
nierówny |
| Łupliwość |
doskonała według (001) |
| Pokrój kryształu |
tabliczkowe, płytkowe, piramidalne, naskorupienia |
| Układ krystalograficzny |
tetragonalny |
| Właściwości mechaniczne |
nie jest kruchy |
| Gęstość |
3,1–3,2 g/cm³ |
| Właściwości optyczne | |
| Barwa |
intensywnie żółty w różnych odcieniach |
| Rysa |
żółta |
| Połysk |
szklisty, a na płaszczyznach łupliwości perłowy |
| Współczynnik załamania |
1,553–1,577 |
| Inne |
optycznie dwuosiowy |
| Dodatkowe dane | |
| Szczególne własności |
okazuje pleochroizm w odcieniach żółtych |
Autunit (też otunit) – minerał z gromady minerałów uranylu. Należy do minerałów rzadkich, występuje tylko w niektórych rejonach Ziemi. Nazwa pochodzi od miejscowości Autun we Francji[1].
Charakterystyka
Właściwości
Zazwyczaj tworzy kryształy o pokroju tabliczkowym, płytkowym, blaszkowe. Tworzy bipiramidy i zbliźniaczenia. Występuje w skupieniach ziemistych, łuseczkowych. Tworzy naskorupienia i naloty. W świetle ultrafioletowym wykazuje jaskrawą żółtozieloną fluorescencję. Jest bogaty w tlenek uranu (do 61% UO3); domieszki magnezu, wapnia i protaktynu. Rozpuszcza się w kwasie azotowym, barwi płomień na pomarańczowo-czerwono. Ze względu na podobieństwo wykształcenia kryształów do miki jest nazywany „miką uranową”. Promieniotwórczy.
Chemizm
Teoretycznie odmiana zawierająca 8 cząsteczek wody krystalizacyjnej ma skład 58% UO3, 5,69% CaO, 14,39% P2O5 i 21,92% H2O.
Odmiany
Obok opisywanego autunitu wapniowego do grupy autunitu należą minerały wzorze ogólnym A[UO2]2[TO4]2·8–16H2O, gdzie A = Cu, Ca, Ba, Ni, Mn, Fe lub (HAl) oraz T = P lub As[2].
Na powietrzu ulega częściowemu i odwracalnemu odwodnieniu do meta-autunitu zawierającego 6 cząsteczek wody krystalizacyjnej, Ca[UO2]2[PO4]2·6H2O[1][3]. Grupa meta-autunitu obejmuje szereg minerałów o wzorze ogólnym AII[UO2]2[TO4]2·6–10H2O, gdzie AII = Cu, Ca, Ba, Ni, Fe, Mn, Zn, Co lub Mg oraz AI2[UO2]2[TO4]2·5–6H2O, gdzie AI = Na, K, H3O lub NH4[4].
Geneza
Jest wtórnym minerałem uranu powstającym przy wietrzeniu i utlenianiu uraninitu i blendy smolistej w pegmatytach i hydrotermalnych złożach uranu, nawet przy jego nikłych ilościach. Spotykany również w utlenionych złożach uranu w skałach osadowych. Najczęściej współwystępuje z takimi minerałami, jak torbernit, uraninit, meta-autunit, metatorbernit
Występowanie
Na świecie: Francja (Autun), Niemcy (Hagendorf), USA (Wyżyna Kolorado, okolice jeziora Athabaska), Wielka Brytania (Kornwalia), Portugalia, Włochy.
W Polsce: Trzcińsko, Kowary, Ogorzelec, Skalna Brama k. Szklarskiej Poręby, Radoniów, Miedzianka, Złoty Stok.
Zastosowanie
- ruda uranu
- interesujący dla kolekcjonerów
Zobacz też
Przypisy
- ↑ a b Autunite, [w:] Mindat.org [online], Hudson Institute of Mineralogy [dostęp 2025-11-05] (ang.).
- ↑ Autunite Group, [w:] Mindat.org [online], Hudson Institute of Mineralogy [dostęp 2025-11-05] (ang.).
- ↑ Meta-autunite, [w:] Mindat.org [online], Hudson Institute of Mineralogy [dostęp 2025-11-05] (ang.).
- ↑ Meta-autunite Group, [w:] Mindat.org [online], Hudson Institute of Mineralogy [dostęp 2025-11-05] (ang.).
Content Disclaimer
Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.
- The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
- There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
- It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
- Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
- Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.