Aythya

Aythya[1]
Boie, 1822[2]
Ilustracja
Samiec głowienki preriowej (A. americana)
Systematyka
Domena

eukarionty

Królestwo

zwierzęta

Typ

strunowce

Podtyp

kręgowce

Gromada

ptaki

Podgromada

Neornithes

Infragromada

ptaki neognatyczne

Rząd

blaszkodziobe

Rodzina

kaczkowate

Podrodzina

kaczki

Plemię

Aythyini

Rodzaj

Aythya

Typ nomenklatoryczny

Anas marila Linnaeus, 1758

Gatunki

14 gatunków (w tym 2 wymarłe) – zobacz opis w tekście

Systematyka w Wikispecies
Multimedia w Wikimedia Commons

Aythya – rodzaj ptaków z podrodziny kaczek (Anatinae) w obrębie rodziny kaczkowatych (Anatidae).

Rozmieszczenie geograficzne

Rodzaj obejmuje gatunki występujące w Ameryce Północnej, Eurazji, Australazji i Afryce[17].

Morfologia

Długość ciała 37–61 cm, rozpiętość skrzydeł 60–90 cm; masa ciała samców 470–1658 g, samic 464–1630 g[18].

Systematyka

Rodzaj zdefiniował w 1822 roku zoolog Friedrich Boie w dzienniku własnego autorstwa prowadzonym podczas podróży po Norwegii w 1817 roku[2]. Gatunkiem typowym jest (oznaczenie monotypowe) ogorzałka zwyczajna (A. marila).

Etymologia

  • Penelope: gr. πηνελοψ pēnelops, πηνελοπος pēnelopos ‘typ kaczki’[19]. Gatunek typowy: „Penelope” (= Anas ferina Linnaeus, 1758).
  • Aythya (Aethyja, Aethyia, Aithyia, Aithya): gr. αιθυια aithuia ‘niezidentyfikowany ptak morski’, wymieniony przez Arystotelesa, Hezychiusza i innych autorów. W obecnych czasach nazwa ta jest przypisywana różnym ptakom, w tym burzykom, kormoranom, kaczkom i alkom[20].
  • Nyroca: epitet gatunkowy Anas nyroca Güldenstädt, 1770[21]; ros. нырок nyrok ‘kaczka z rodzaju Aythya’[22]. Gatunek typowy (absolutna tautonimia): Anas nyroca Güldenstädt, 1770.
  • Fuligula: epitet gatunkowy Anas fuligula Linnaeus, 1758[23]; łac. fuligo, fuliginis ‘sadza’; gula ‘gardło’[24]. Gatunek typowy (absolutna tautonimia): Anas fuligula Linnaeus, 1758.
  • Fulix: łac. fulix, fulicis ‘typ ptactwa wodnego’, zwykle utożsamiany z łyskami z rodzaju Fulica[25]. Gatunek typowy (późniejsze oznaczenie)[26]: Anas fuligula Linnaeus, 1758.
  • Glaucium: gr. γλαυκιον glaukion ‘typ kaczki z jaskrawymi oczami’, od γλαυκος glaukous ‘modry’[27]. Gatunek typowy (oryginalne oznaczenie): Anas fuligula Linnaeus, 1758.
  • Marila: epitet gatunkowy Anas marila Linnaeus, 1761[28]; gr. μαριλη marilē ‘węgiel drzewny, pył węglowy’[29]. Gatunek typowy (oryginalne oznaczenie): Anas marila Linnaeus, 1761.
  • Nettarion: gr. νητταριον nēttarion ‘mała kaczka, kaczątko’, od zdrobnienia νηττα nētta ‘kaczka’[30].
  • Aristonetta: gr. αριστος aristos ‘najlepszy, szlachetny”; νηττα nētta ‘kaczka’[31]. Gatunek typowy (oznaczenie monotypowe): Anas valisineria A. Wilson, 1814.
  • Ilyonetta: gr. ιλυς ilus, ιλυος iluos ‘błoto, szlam’; νηττα nētta ‘kaczka’[32].
  • Perissonetta: gr. περισσος perissos ‘wspaniały’; νηττα nētta ‘kaczka’[33]. Gatunek typowy (oryginalne oznaczenie): Anas collaris Donovan, 1809.
  • Zeafulix: zbitka wyrazowa toponimu ‘Nowa Zelandia’ i rodzaju Fulix Sundevall, 1836[34]. Gatunek typowy (oryginalne oznaczenie): Anas novaeseelandiae J.F. Gmelin, 1789.
  • Dyseonetta: gr. δυω duō ‘nurkować, zanurzyć się’; νηττα nētta ‘kaczka’[35]. Gatunek typowy (oryginalne oznaczenie): Fuligula americana Eyton, 1838.

Podział systematyczny

Do rodzaju należą następujące gatunki[36]:

Opisano również gatunki wymarłe w czasach prehistorycznych:

Fragment kladogramu obejmujący żyjące współcześnie gatunki rodzaju Aythya[38]:

Aythya


A. nyroca



?A. baeri



?A. innotata



A. australis






A. americana




A. ferina



?A. valisineria






A. fuligula



?A. novaeseelandiae



?A. collaris





A. marila



A. affinis





Uwagi

  1. ↑ Nazwa nie opublikowana jako naukowa.
  2. ↑ Nowa nazwa dla Fulix Sundevall, 1835.
  3. ↑ Nowa nazwa Nyroca Fleming, 1822 dla ze względu na puryzm.

Przypisy

  1. ↑ Aythya, [w:] Integrated Taxonomic Information System (ang.).
  2. ↑ a b F. Boie: Tagebuch gehalten auf einer reise durch Norwegen im jahre 1817. Schleswig: gedruckt und verlegt im K. Taubstummen-institut, 1822, s. 351. (niem.).
  3. ↑ M.J. Brisson: Ornithologie, ou, Méthode contenant la division des oiseaux en ordres, sections, genres, especes & leurs variétés, a laquelle on a joint une description exacte de chaque espece, avec les citations des auteurs qui en ont traité, les noms quils leur ont donnés, ceux que leur ont donnés les différentes nations, & les noms vulgaires. T. 6. Parisiis: Ad Ripam Augustinorum, apud Cl. Joannem-Baptistam Bauche, bibliopolam, ad Insigne S. Genovesae, & S. Joannis in Deserto, 1760, s. 384, 390. (fr. • łac.).
  4. ↑ J. Fleming: The philosophy of zoology, or, A general view of the structure, functions, and classification of animals. Cz. 2. Edinburgh: Hurst, Robinson & Co., 1822, s. 260. (ang.).
  5. ↑ J.F. Stephens: Fuligula. Pochard. W: G. Shaw: General zoology, or Systematic natural history. Cz. 12. London: Printed for G. Kearsley, 1824, s. 187. (ang.).
  6. ↑ a b c C.W.L. Gloger. Etwas über einige ornithologische Gattungs bei nennungen. „Notizen aus dem Gebiete der Natur- und Heilkunde”. 16, s. 279, 1827. (niem.). 
  7. ↑ F. Boie. Bemerkungen uber die Abtheilungen im naturlischen Systeme und deren Characteristik. „Isis von Oken”. 21, s. kol. 359, 1828. (niem.). 
  8. ↑ C.J. Sundevall. Ornithologiskt System. „Kungliga Svenska vetenskapsakademiens handlingar”. 23, s. 129, 1835. (szw.). 
  9. ↑ G.R. Gray: A list of the genera of birds: with their synonyma an indication of the typical species of each genus. London: R. and J.E. Taylor, 1840, s. 75. (ang.).
  10. ↑ H.G.L. Reichenbach: Avium systema naturale. Das natürliche system der vögel mit hundert tafeln grösstentheils original-abbildungen der bis jetzt entdecken fast zwölfhundert typischen formen. Vorlaüfer einer iconographie der arten der vögel aller welttheile. Dresden und Leipzig: Expedition der vollständigsten naturgeschichte, 1852, s. VIII. (niem.).
  11. ↑ Baird 1858 ↓, s. 790.
  12. ↑ Baird 1858 ↓, s. 793.
  13. ↑ F. Heine & A. Reichenow: Nomenclator Musei Heineani Ornithologici. Berlin: R. Friedländer & Sohn, 1890, s. 347. (niem.).
  14. ↑ H.Ch. Oberholser. The Anatinae genus Nyroca and its nearest allies. „Proceedings of the Indiana Academy of Science”. 1920, s. 110, 1920. (ang.). 
  15. ↑ G.M. Mathews. Notes on New Zealand Ducks. „The Emu”. 37 (1), s. 32, 1937. (ang.). 
  16. ↑ H.E. Wolters & H. von Boetticher: Beiträge zur Gattungssystematik der Vögel. Krefeld: Goecke & Evers, 1849, s. 43. (niem.).
  17. ↑ F. Gill, D. Donsker & P. Rasmussen (red.): Screamers, ducks, geese, swans. IOC World Bird List (v14.2). [dostęp 2024-11-01]. (ang.).
  18. ↑ D.W. Winkler, S.M. Billerman & I.J. Lovette, Ducks, Geese, and Waterfowl (Anatidae), version 1.0, [w:] S.M. Billerman, B.K. Keeney, P.G. Rodewald & T.S. Schulenberg (redaktorzy), Birds of the World, Cornell Lab of Ornithology, Ithaca, NY 2020, Aythya, DOI: 10.2173/bow.anatid1.01 [dostęp 2024-11-01] (ang.). Publikacja w zamkniętym dostępie – wymagana rejestracja, też płatna, lub wykupienie subskrypcji
  19. ↑ The Key to Scientific Names ↓, Penelope [dostęp 2024-11-01].
  20. ↑ The Key to Scientific Names ↓, Aythya [dostęp 2024-11-01].
  21. ↑ The Key to Scientific Names ↓, Nyroca [dostęp 2024-11-01].
  22. ↑ The Key to Scientific Names ↓, nyroca [dostęp 2024-11-01].
  23. ↑ The Key to Scientific Names ↓, Fuligula [dostęp 2024-11-01].
  24. ↑ The Key to Scientific Names ↓, fuligula [dostęp 2024-11-01].
  25. ↑ The Key to Scientific Names ↓, Fulix [dostęp 2024-11-01].
  26. ↑ R. Ridgway: Order Anseres. W: S.F. Baird, T.M. Brewer, R. Ridgway: The water birds of North America. Cz. 2. Boston: Little, Brown, and Company, 1884, s. 17, seria: Memoirs of the Museum of Comparative Zoölogy at Harvard College. (ang.).
  27. ↑ The Key to Scientific Names ↓, Glaucium [dostęp 2024-11-01].
  28. ↑ The Key to Scientific Names ↓, Marila [dostęp 2024-11-01].
  29. ↑ The Key to Scientific Names ↓, marila [dostęp 2024-11-01].
  30. ↑ The Key to Scientific Names ↓, Nettarion [dostęp 2024-11-01].
  31. ↑ The Key to Scientific Names ↓, Aristonetta [dostęp 2024-11-01].
  32. ↑ The Key to Scientific Names ↓, Ilyonetta [dostęp 2024-11-01].
  33. ↑ The Key to Scientific Names ↓, Perissonetta [dostęp 2024-11-01].
  34. ↑ The Key to Scientific Names ↓, Zeafulix [dostęp 2024-11-01].
  35. ↑ The Key to Scientific Names ↓, Dyseonetta [dostęp 2024-11-01].
  36. ↑ Systematyka i nazwy polskie za: P. Mielczarek & M. Kuziemko: Plemię: Aythyini Delacour & Mayr, 1945 (wersja: 2024-09-29). [w:] Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2024-11-01].
  37. ↑ a b N. Zelenkow. Revision of non-Passeriform birds from Polgárdi (Hungary, Late Miocene): 1. Anseriformes. „Paleontological Journal”. 50 (5), s. 514–517, 2016. DOI: 10.1134/S0031030116050142. (ang.). 
  38. ↑ J. Boyd III: Anatidae: Ducks, Geese, Swans. [w:] Taxonomy in Flux Checklist 3.08 [on-line]. John Boyd’s Home Page. [dostęp 2022-09-07]. (ang.).

Bibliografia

Content Disclaimer

Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.

  1. The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
  2. There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
  3. It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
  4. Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
  5. Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.
Kembali kehalaman sebelumnya