BARS

Schemat sieci BARS
Schemat sieci BARS

BARS (ros. БАРС; ros. barc – leopard) – wojskowy system łączności państw Układu Warszawskiego, oparty na łączności troposferycznej(inne języki) (tropospheric scatter)[1][2]. W skład sieci wchodziło 26 węzłów (w 29 kierunkach) na terenie ZSRR, Polski, NRD, Czechosłowacji, Węgier i Bułgarii[2]. System zakończył pracę po likwidacji Układu Warszawskiego[2]. Porównywano z natowską siecią troposferyczną ACE High(inne języki), wskazując ją jako europejski odpowiednik podobnego przeznaczenia[2].

Mapa konturowa Polski
Węzły sieci BARS w Polsce

Historia

W źródłach rosyjskojęzycznych system opisywano jako stacjonarną, zautomatyzowaną sieć zarządzania i łączności (ros. автоматизированная сеть управления и связи), której techniczną podstawę stanowiły stacje troposferyczne typu R-417S „Bagiet” oraz R-420S „Atlet-DS”[1].

Sieć przyjęto do eksploatacji doświadczalnej w 1987 roku, a na dyżur bojowy skierowano w 1989 roku[1]. W biogramie inżyniera Kalyu Iwanowicza Kukk(inne języki) (Кукк Калью Иванович) podano, że w latach 1980–1989 kierował on (jako główny konstruktor) budową międzynarodowego systemu troposferycznej łączności „Bars”[3].

Opis systemu

Według artykułu w czasopiśmie „Радио” sieć wykorzystywała 54 zestawy stacji R-417S w wariancie stacjonarnym oraz cztery zestawy R-420S (dla dwóch odcinków o długości do ok. 500 km), a łączna długość linii wynosiła ok. 5000 km[2]. W tym samym źródle podano, że (przy interwałach do ok. 160 km) system mógł pracować przy 60–120 kanałach telefonicznych, przewidywał obejściowe drogi łączności (redundancję), a faktyczną niezawodność łączności między dowolnymi dwoma obiektami określono na poziomie co najmniej 99,99%[2].

Charakterystyka techniczna

Większość połączeń systemu realizowano z użyciem urządzeń R-417 Baget-S (R-417S), pracujących na częstotliwościach 4,435–4,555 GHz i 4,630–4,750 GHz (pasmo S); moc nadajnika mogła osiągać 1,5–2,5 kW, a system dostarczał 60 cyfrowych kanałów głosowych lub transmisję danych o przepustowości 480 kbit/s[1]. Maksymalna długość pojedynczego linku R-417 wynosiła 200 km[1]. Dwa odcinki o długości przekraczającej 200 km realizowano z użyciem urządzeń R-420S, wyposażonych w anteny paraboliczne o średnicy 16 m[2].

Obiekty obsługi łączności systemu BARS projektowano jako autonomiczne: dysponowały m.in. zapasami żywności i wody, generatorami, filtrami powietrza oraz zapasami tlenu[4].

Architektura sieci i zarządzanie

Sieć BARS opisano jako element bazowej, zautomatyzowanej infrastruktury wymiany informacji, organizowanej według zasady strefowej (z bazowymi węzłami w każdej „strefie”)[2]. Podano również, że system przewidywał możliwość dołączania węzłów polowych oraz rozbudowy o inne linie (troposferyczne, radioliniowe lub kablowe) w określonych limitach długości i założonej niezawodności[2]. W tym samym źródle wskazano, że elementy sieci nadzorowano poprzez systemy scentralizowanego i rozproszonego zarządzania, a kanały sterowania miały dublowanie awaryjną łącznością krótkofalową[2].

Sprzęt i parametry stacji

Według „Военно-исторический журнал” prace rozwojowe nad stacją R-417 (w ramach pracy konstrukcyjnej „Bagiet”) prowadzono w latach 1975–1979, a sprzęt przyjęto na uzbrojenie w 1986 roku[1]. Źródło to podaje m.in. zastosowanie czterech anten o wymiarach 3×5 m oraz 16-krotnego rozproszonego odbioru przestrzenno-częstotliwościowego, a także zasięg skoku 200–250 km i długość linii 1500–1900 km (zależnie od trybu pracy), przy 60 kanałach telefonicznych albo transmisji danych 480 kbit/s[1].

Artykuł „Радио” podaje również (dla wariantu „Bagiet-1” R-417) długość pojedynczego interwału do 200 km i przeznaczenie do budowy wieloskokowych linii łączności o długości do 2000 km, a także wskazuje na obniżony współczynnik szumów odbiorników (ok. 2 dB) oraz stosowanie bloków wzmacniaczy niskoszumowych przy antenach[2].

Infrastruktura węzłów i zabezpieczenia

Obiekty były bunkrowane i dzieliły się na część techniczną oraz administracyjną (m.in. zakwaterowanie i służba ochronna)[5]. Podawano też, że w warunkach pełnego zamknięcia węzły mogły funkcjonować autonomicznie przez ok. 30 dni, a obsługa węzła liczyła rzędu 60–70 osób[5]. Strona Sperrgebiet.eu (opis węzła 301) zawiera dodatkowe dane konstrukcyjne i eksploatacyjne (m.in. wymiary bunkra ok. 30×29 m, trzy generatory dieslowskie), a także wskazuje nazwę-maskowanie/określenie służbowe „StNZ-301” oraz radiowy kryptonim (Rufname) „Tushurka”[6].

Zakończenie eksploatacji i stan zachowania

Po zakończeniu istnienia Układu Warszawskiego sieć straciła swoją rację bytu[2]. Dla węzła 301 w Wollenberg w źródłach niemieckojęzycznych podano datę zakończenia pracy 14 sierpnia 1990 roku, a następnie przejęcie obiektu przez Bundeswehrę w październiku 1990 roku[6][7]. Według tego samego opisu po okresie zamknięcia i zmian sposobu użytkowania obiekt udostępniono zwiedzającym w 2004 roku, a w 2005 roku wpisano na listę zabytków Brandenburgii[7].

Węzły i numeracja

W systemie BARS używano numeracji „setkami” przypisanymi państwom: 100 (ZSRR), 200 (Polska), 300 (NRD), 400 (Czechosłowacja), 500 (Węgry), 600 (Bułgaria)[5]. Rumunia nie była włączona do systemu (została „ominięta”)[5].

Węzły serii 300 tworzyły trzy obiekty (301 Wollenberg, 302 Bad Sülze, 303 Röhrsdorf) z różnymi datami uruchomienia/oddania do użytku w połowie lat 80. i były one zintegrowane z cywilną siecią telekomunikacyjną NRD[5].

Węzły łączności w ZSRR[8]

Numer Lokalizacja Współrzędne
101 52°26′00,88″N 24°16′22,01″E/52,433578 24,272781
102 50°00′55,76″N 23°46′10,09″E/50,015489 23,769469
103 Полонина Руна 48°47′55,12″N 22°48′36,03″E/48,798644 22,810008
104
105
106
107
108
109 Гора Космечара 48°46′38,82″N 24°17′22,48″E

Węzły łączności w Polsce

Węzeł sieci BARS w Chorągiewce
Węzeł sieci BARS w Chorągiewce
Numer Lokalizacja Współrzędne
201 Przywary, niegdyś JW 2464 50°47′35,31″N 18°32′17,61″E/50,793142 18,538225
202 Chocianów, Patera 51°25′16,13″N 15°50′52,33″E/51,421147 15,847869
203 Czarna, obiekt niedokończony 50°03′06,23″N 21°13′06,95″E/50,051731 21,218597
204 Chorągiewka, obecnie JW 1344 52°56′20,02″N 18°30′37,49″E/52,938894 18,510414
205 Lipianka, obecnie Monar[9] 52°57′45,59″N 21°31′06,18″E/52,962664 21,518383
206 Łężyce, obecnie CWTiD MW 54°31′04,21″N 18°21′17,92″E/54,517836 18,354978
207 Suchowo[10] 53°19′56,51″N 15°49′39,12″E/53,332364 15,827533

Węzły łączności w NRD

Numer Lokalizacja Współrzędne
301 Bad Freienwalde (Oder), Bunkier Wollenberg 52°44′29,38″N 13°57′43,33″E/52,741494 13,962036
302 Tribsees, Bunkier Eichenthal 54°03′40,95″N 12°43′27,01″E/54,061375 12,724169
303 Röhrsdorf (Königsbrück), Bunkier Röhrsdorf 51°18′06,44″N 13°48′39,58″E/51,301789 13,810994

Węzły łączności w Czechosłowacji

Numer Lokalizacja Współrzędne
401 Benátky nad Jizerou 50°18′00,72″N 14°45′28,52″E/50,300200 14,757922
402 Lipník nad Bečvou 49°35′50,09″N 17°34′23,21″E/49,597247 17,573114
403 Hlohovec 48°24′24,17″N 17°48′20,81″E/48,406714 17,805781

Węzły łączności na Węgrzech

Numer Lokalizacja Współrzędne
501 Galgamácsa 47°44′05,63″N 19°26′08,79″E/47,734897 19,435775
502 Tedej 47°55′08,16″N 21°24′14,71″E/47,918933 21,404086
503 Szentes-Lapistó 46°38′21,01″N 20°25′57,81″E/46,639169 20,432725
504 Hárskút 47°11′17,39″N 17°44′27,64″E/47,188164 17,741011

Węzły łączności w Bułgarii

Numer Lokalizacja Współrzędne
601 Ihtiman 42°40′37″N 23°50′45″E/42,676944 23,845833
602 Chirpan 42°19′38″N 25°16′21″E/42,327222 25,272500
603 Sivacevo 42°42′01″N 26°08′49″E/42,700278 26,146944
605 Brusarci 43°43′18″N 23°10′57″E/43,721667 23,182500

Przypisy

  1. ↑ a b c d e f g Dmitrij Aleksiejewicz Antropow, Отечественный опыт разработки и применения первых комплексов тропосферной связи оперативно-стратегического звена управления (1959—1986 гг.), „Военно-исторический журнал”, 11 grudnia 2023 [dostęp 2026-01-13] (ros.).
  2. ↑ a b c d e f g h i j k l A. Gołyško, Снова за горизонт, часть вторая, „Радио” (6), 2021 [dostęp 2026-01-13] (ros.).
  3. ↑ Калью КУКК [online], IKSMEDIA.RU [dostęp 2026-01-13] (ros.).
  4. ↑ Dziennik Bałtycki z 29.11.2007 Z posowieckich systemów łączności korzysta dziś wojsko
  5. ↑ a b c d e Nick Catford, Wollenberg Troposcsatter Station [online], Subterranea Britannica, 25 września 2003 [dostęp 2026-01-13] (ang.).
  6. ↑ a b Wollenberg, StNZ-301 [online], Sperrgebiet.eu - Bunker und Militäranlagen dokumentiert (sachsenschiene.net) [dostęp 2026-01-13] (niem.).
  7. ↑ a b Jochen Duckeck, Bunker Wollenberg [online], showcaves.com [dostęp 2026-01-13] (ang.).
  8. ↑ Węzły 103 i 109 (ru). [dostęp 2012-01-27]. [zarchiwizowane z tego adresu (2012-02-05)].
  9. ↑ Duch Breżniewa w Lipiance
  10. ↑ później Węzeł Łączności Radioliniowej

Bibliografia

Content Disclaimer

Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.

  1. The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
  2. There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
  3. It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
  4. Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
  5. Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.
Kembali kehalaman sebelumnya