Balhae
| |||||||||
| Nazwa chińska | |||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| |||||||||
| Nazwa koreańska | |||||||||
| |||||||||
Balhae, Parhae lub Bohai – historyczne państwo, istniejące w latach 698–926 na terenach Mandżurii, północnej Korei i Kraju Nadmorskiego[1].
Historia
Balhae powstało na terenach dawnego koreańskiego królestwa Goguryeo (Koguryŏ), które po najeździe chińskim w 668 roku zostało podzielone między Chiny dynastii Tang, a Sillę. Uważało się za spadkobiercę Goguryeo. Zostało utworzone w 698 roku zbiegłego z niewoli chińskiej koreańskiego generała Tae Jo-yŏnga. Jako król przyjął on imię Ko, a państwu nadał nazwę Jin (kor. 진국, chiń. 振; pinyin zhèn). Po oficjalnym uznaniu niepodległości nowego państwa przez Chiny w 713 roku jego nazwę zmieniono na Balhae[1].
Początkowo nowe państwo pozostawało w konflikcie ze swoim południowym sąsiadem Silla. Wojska Balhae dokonywały również wypadów zbrojnych na terytorium Chin, z których największym było złupienie Szantungu w 732 roku. W odpowiedzi, rok później, Tangowie sprzymierzeni z Sillą dokonali wspólnego najazdu na Balhae, zakończonego jednak klęską. Po tych wydarzeniach nastąpiła normalizacja stosunków pomiędzy obydwoma koreańskimi krajami, które pozostały mimo to chłodne; władcy prawie wcale nie wysyłali do siebie poselstw. Mimo to Balhae prowadziło aktywną politykę zagraniczną, utrzymując dyplomację z Japonią i Turkutami[2]. Dopiero na początku IX wieku doszło do zbliżenia z Chinami, które ostatecznie zaowocowało uznaniem przez Balhae zwierzchnictwa Tangów i opłacaniem trybutu[3].
Upadek Balhae nastąpił wraz z końcem dynastii Tang w Chinach i pojawieniem się koczowniczych Kitanów. Na początku X wieku państwo zostało poważnie osłabione serią kitańskich najazdów i ostatecznie im uległo w 926 roku. Następca tronu wraz ze znaczną częścią ludności uciekł na terytorium królestwa Goryeo (Koryŏ), gdzie zostali bardzo gościnnie przyjęci[4]. Księcia Balhae uznano za członka koreańskiej rodziny królewskiej, a władcy Goryeo uznali się za spadkobierców Balhae i w następnych latach podejmowali szereg nieudanych wypraw, mających na celu odzyskanie jego terytorium.
Społeczeństwo i gospodarka
Balhae znajdowało się pod silnymi wpływami kulturalnymi z Chin, wielu jego mieszkańców udawało się na studia do Państwa Środka. Posiadało pięć stolic, wzorowanych architektonicznie na chińskim Chang’anie[3]. Oprócz nich na terenie państwa znajdowało się około 80 ośrodków miejskich[potrzebny przypis], w tym Pjongjang[5].
| Stolica Balhae | Prawdopodobne położenie | Koordynaty pałacu |
|---|---|---|
| Shangjing Lonquanfu (Północna stolica) | Ning’an, Heilongjiang | 44°08′06″N 129°08′28″E/44,135000 129,141000 |
| Zhongjing Xiandefu (Centralna stolica) | Helong, Jilin | 42°42′32,602″N 129°08′53,880″E/42,709056 129,148300 |
| Donjing Longyuanfu (Wschodnia stolica) | Hunchun, Jilin | 42°51′22″N 130°16′55″E/42,856000 130,282000 |
| Nanjing Nanhaifu (Południowa stolica) | Hamgyŏng, Korea | |
| Xijing Yalufu (Zachodnia stolica) | Linjiang, Jilin |
Kronika dynastii Tang (Xīn Táng shū, skompilowana w 1060), rozdział 219, mówi o Balhae:
Król Bohai wysyłał studentów do Uczelni w Stolicy [Chin] i nakazał im studiować systemy polityczne wszystkich er. W efekcie, państwo to rozkwitło za morzem. Miało pięć stolic, 15 prowincji i 62 powiaty. Północna stolica [Shangjing], położona na dawny terenie plemienia Sushen, nazywała się Longquanfu i zarządzała trzema powiatami: Long, Hu i Bo[6]
Biurokracja była wzorowana na chińskiej; koncentrowała się w miastach stołecznych i wykorzystywała pismo chińskie do zapisu lokalnego niechińskiego języka. Ustrój społeczny charakteryzował się wyraźnym podziałem klasowym, przejście z plebsu do arystokracji było w zasadzie niemożliwe. Szlachta zgrupowana była w wielkie klany, posiadające, w odróżnieniu od pospólstwa, nazwiska[7].
Gospodarka opierała się na rolnictwie i hodowli, a także wydobycie i przerób metali, zwłaszcza żelaza i miedzi. Wysoko rozwinięte było kowalstwo żelaza, sztuka zapożyczona prawdopodobnie od ludów tureckich. Produkty Balhae, jak konie, świnie, ziarno, konserwowane warzywa (podobne do kimczhi), perły, żeń-szeń, futra, wspominane w chińskich kronikach, były także typowe dla późniejszych państw w Mandżurii, jak Liao i Jin[7].
W okresie świetności Balhae było nazywane „prosperującym państwem na Wschodzie” (chiń. 海東盛國; pinyin hǎidōng shèngguó)[2].
Władcy Balhae[8]
| # | Imię | Lata rządów | Imię pośmiertne | ||
|---|---|---|---|---|---|
| Transkrypcja RR | Han’gŭl, Hanja | Transkrypcja RR | Han’gŭl, Hanja | ||
| 1 | Dae Jo-yeong | 대조영, 大祚榮 | 698–719 | Go | 고왕, 高王 |
| 2 | Dae Mu-ye | 대무예, 大武藝 | 719–737 | Mu | 무왕, 武王 |
| 3 | Dae Heum-mu | 대흠무, 大欽茂 | 737–793 | Mun | 문왕, 文王 |
| 4 | Dae Won-ui | 대원의, 大元義 | 793–794 | – | |
| 5 | Dae Hwa-yeo | 대화여, 大華與 | 794 | Seong | 성왕, 成王 |
| 6 | Dae Sung-rin | 대숭린, 大嵩璘 | 794–808 | Gang | 강왕, 康王 |
| 7 | Dae Won-yu | 대원유, 大元瑜 | 808–812 | Jeong | 정왕, 定王 |
| 8 | Dae Eon-ui | 대언의, 大言義 | 812–817 | Hui | 희왕, 僖王 |
| 9 | Dae Myeong-chung | 대명충, 大明忠 | 817–818 | Gan | 간왕, 簡王 |
| 10 | Dae In-su | 대인수, 大仁秀 | 818–830 | Seon | 선왕, 宣王 |
| 11 | Dae I-jin | 대이진, 大彝震 | 830–857 | Hwa | 화, 和 |
| 12 | Dae Geon-hwang | 대건황, 大虔晃 | 857–871 | An | 안왕, 安王 |
| 13 | Dae Hyeon-seok | 대현석, 大玄錫 | 871–895 | Gyeong | 경왕, 景王 |
| 14 | Dae Wi-hae | 대위해, 大瑋瑎 | 895–906 | – | |
| 15 | Dae In-seon | 대인선, 大諲譔 | 906–926 | Ae | 애왕, 哀王 |
Przypisy
- ↑ a b Lee i in. 2014 ↓, s. 62.
- ↑ a b Lee i in. 2014 ↓, s. 64.
- ↑ a b Edward Kajdański: Chiny. Leksykon. Warszawa: Książka i Wiedza, 2005, s. 22. ISBN 83-05-13407-5.
- ↑ Encyklopedia historyczna świata. Tom XI. Kraków: Wyd. Opres, 2002, s. 127. ISBN 83-85909-75-3.
- ↑ Lee i in. 2014 ↓, s. 63.
- ↑ a b Noboru Ogata: Shangjing Longquanfu, the Capital of the Bohai (Parhae) State. Kyoto University, 12-01-2007. [dostęp 2010-10-08]. (ang.).
- ↑ a b Pamela Kyle Crossley: The Manchus. Oxford: Blackwell Publishers, 2002. ISBN 0-631-23591-4.
- ↑ Encyklopedia historyczna świata. Tom III. Kraków: Wyd. Opres, 2000, s. 399. ISBN 83-85909-61-3.
Bibliografia
- Lee InjaeI., Owen Miller, Park JinhoonJ., Yi Hyun HaeH.H., Korean History in Maps, Cambridge University Press, 2014, s. 62–64 [dostęp 2021-11-16] (ang.).
- Encyklopedia historyczna świata, t. III, Kraków: Wyd. Opres, 2000, s. 71–74, ISBN 83-85909-61-3.
Content Disclaimer
Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.
- The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
- There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
- It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
- Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
- Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.