Baltona

Baltona

Przedsiębiorstwo Handlu Zagranicznego „Baltona” S.A.

Sklep Baltony na Lotnisku Chopina w Warszawie
Państwo	Polska
Siedziba	Warszawa, ul. Flisa 4
Data powstania	3 września 1946
Forma prawna	spółka akcyjna
Prezes	Wojciech Czernek
Przewodniczący rady nadzorczej	Marcin Danił[1]
Nr KRS	0000051757
Giełda	GPW
ISIN	PLBALTN00014
Symbol akcji	BALTONA (BAL)
Położenie na mapie Warszawy Baltona
Położenie na mapie Polski Baltona
Położenie na mapie województwa mazowieckiego Baltona
52°11′15,6″N 20°55′59,2″E/52,187667 20,933111
Multimedia w Wikimedia Commons
Strona internetowa

Baltona (pełna nazwa: Przedsiębiorstwo Handlu Zagranicznego "Baltona" Spółka Akcyjna) – polska spółka akcyjna z siedzibą w Warszawie, założona w 1946 roku w Gdyni. Nazwa przedsiębiorstwa jest akronimem słów Bal (Bałtyk) i tona (jednostka wagi towarów)^[2]. Przedsiębiorstwo specjalizuje się w sprzedaży detalicznej w strefach wolnocłowych, działalności gastronomicznej w portach lotniczych i dworcach kolejowych oraz zaopatrywaniu statków. Od 15 kwietnia 2020 roku jedynym akcjonariuszem spółki są Polskie Porty Lotnicze S.A. (PPL)^[3].

W okresie PRL Baltona działała jako centrala handlu zagranicznego i, obok Peweksu, była jednym z głównych kanałów dostępu do towarów importowanych dla osób posiadających waluty wymienialne (marynarze, personel lotniczy, inne grupy uprawnione).

W 2024 roku Baltona zarządzała ponad 60 punktami handlowymi w Polsce i Europie.

Spółka została powołana aktem notarialnym 3 września 1946 roku w Gdyni jako spółka z ograniczoną odpowiedzialnością pod nazwą "Baltona". Początkowo jej działalność koncentrowała się na zaopatrywaniu statków oraz dostawach dla marynarki handlowej. 16 listopada 1949 roku, na mocy rozporządzenia Ministra Żeglugi, podmiot przekształcono w przedsiębiorstwo państwowe pod nazwą "Baltona Zaopatrzenie Statków".

W 1951 roku, na mocy uchwały Prezydium Rządu, przedsiębiorstwo podporządkowano Ministerstwu Handlu Zagranicznego. Od 1955 roku Baltona zajmowała się również zaopatrywaniem polskich placówek dyplomatycznych. Rok później spółka przystąpiła do Międzynarodowego Zrzeszenia Dostawców Okrętowych (ISSA) oraz rozpoczęła sprzedaż detaliczną w sklepach dla marynarzy i na przejściach granicznych.

W latach 60. spółka rozszerzyła działalność o obsługę samolotów Polskich Linii Lotniczych LOT na mocy porozumienia polegającego na dostawach towarów przeznaczonych do sprzedaży i konsumpcji dla załóg i pasażerów.

W 1973 na potrzeby Baltony rozpoczęto druk bonów towarowych (Marynarskie Bony Towarowe), których wartość podawana była w dolarach amerykańskich. Bony te były wypłacane marynarzom i rybakom w ramach tzw. dodatku dewizowego przysługującego podczas podróży zagranicznych. W tym samym roku powstało słynne logo Baltony przedstawiające marynarza według projektu Barbary Kowalskiej^[4].

Od 1977 roku Baltona funkcjonowała jako centrala handlu zagranicznego, prowadząc eksport na tzw. małe rynki (m.in. Watykan, Malta, Wyspy Kanaryjskie). W 1984 roku przedsiębiorstwo przekształcono w spółkę akcyjną pod nazwą Przedsiębiorstwo Handlu Zagranicznego Baltona S.A. z siedzibą w Gdyni. Od tego czasu organizowana była też sieć sklepów, która w 1989 liczyła ok. 260 placówek w całym kraju.

W okresie PRL placówki detaliczne przedsiębiorstwa oferowały towary luksusowe, umożliwiając legalny zakup produktów importowanych (m.in. alkoholu, wyrobów tytoniowych, sprzętu RTV i AGD oraz kosmetyków). Oferta skierowana była do osób otrzymujących wynagrodzenie w dewizach, w szczególności do marynarzy, rybaków, pracowników kontraktowych w tzw. II obszarze płatniczym, dyplomatów oraz personelu latającego LOT-u.

Pod marką "Baltona" dystrybuowano również własne linie produktów spożywczych, w tym konserwy, wędliny, pieczywo, słodycze oraz piwo, charakteryzujące się wydłużonym terminem przydatności do spożycia.

Po transformacji ustrojowej spółka zmieniła model biznesowy, koncentrując działalność handlową na terenie lotnisk oraz w strefach wolnocłowych (duty-free). W latach 90. spółka uruchomiła swoje sklepy na lotniskach: Warszawa-Okęcie (1993), Gdańsk (1994), Katowice (1996), Kraków (1998), Poznań (1999)^[3].

W 2010 inwestorem strategicznym spółki została Ashdod Holdings Limited – spółka zależna firmy Flemingo International^[5] zarejestrowanej na Wyspach Dziewiczych, z siedzibą w Dubaju^[6], wyspecjalizowana w sprzedaży wolnocłowej w portach lotniczych.

W czerwcu 2011 roku akcje spółki zadebiutowały w alternatywnym systemie obrotu NewConnect. Półtora roku później, 15 stycznia 2013 roku, notowania przeniesiono na rynek główny Giełdy Papierów Wartościowych w Warszawie.

W kolejnych latach Baltona rozwijała sieć sklepów duty-free i flagowy koncept handlowy w terminalach lotniskowych w Polsce i za granicą (we Francji, Włoszech, Estonii, Niemczech, Holandii, Belgii i na Ukrainie)^[3].

8 października 2019 r. na mocy zawartej umowy inwestycyjnej, Polskie Porty Lotnicze Spółka Akcyjna (PPL S.A.) dokonały zakupu 80,68% udziałów w PHZ Baltona S.A. od Flemingo International Ltd. W lutym kolejnego roku transakcja została zatwierdzona decyzją Prezesa UOKiK^[7]. Od 15 kwietnia 2020 PPL posiada 100 proc. akcji Baltony^[8].

Działalność przedsiębiorstwa koncentruje się na kilku segmentach, obejmujących sprzedaż detaliczną dla pasażerów (travel retail), gastronomię (F&B) oraz zaopatrywanie statków (shipchandling)^[9].

Spółka zarządza sklepami wolnocłowymi, sklepami convenience dla podróżnych oraz punktami gastronomicznymi na lotniskach, dworcach kolejowych i przejściach granicznych^[10]. Prowadzi działalność w ponad 60 punktach handlowych w Polsce (Bydgoszcz, Gdańsk, Katowice, Kraków, Poznań, Rzeszów, Świnoujście, Warszawa, Wrocław, Zielona Góra), Rumunii (Gałacz, Tulcza) i Francji (Montpellier).

Do jej autorskich formatów handlowych należą: Baltona duty-free (sklepy wolnocłowe), Baltona La Maison du Luxe (akcesoria modowe, produkty premium), CrewShop.pl & Glamour (ogólnodostępne produkty skierowane do personelu lotniczego), Fashion Boutique (moda oraz akcesoria podróżne), Spirit of Polad (pamiątki i lokalne produkty) oraz Starter i Zoom (sklepy convenience).

W styczniu 2026 roku Baltona otworzyła swój drugi butik La Maison du Luxe na Lotnisku Chopina w Warszawie oraz kolejny salon Zoom^[11][12].

Oferta gastronomiczna Baltony obejmuje koncepty Travel Chef (bistro z lokalną i międzynarodową kuchnią) i Cavarious Cafe (travel caffe). Ponadto udostępnia samoobsługowe automaty vendingowe, oferujące całodobowo gorące i zimne napoje oraz przekąski.

Baltona od 1946 kontynuuje swój tradycyjny segment działalności polegający na zaopatrywaniu statków w polskich i zagranicznych portach morskich. Usługi realizowane są pod marką Baltona Shipchandlers i obejmują obsługę portów na terenie całej Europy. Oddziały firmy mieszczą się w Gdańsku, Szczecinie i Świnoujściu.

Baltona Shipchandlers zajmuje się wyposażeniem statków między innymi w towary spożywcze, przemysłowe, jak i specjalistyczny sprzęt. Posiada certyfikaty ISO oraz HACCP^[13].

W 2024 w terminalu portu lotniczego Warszawa-Radom Baltona uruchomiła multimedialne centrum edukacyjno-rozrywkowe pod nazwą Flyport by Baltona, będące połączeniem ogólnodostępnej wystawy, muzeum i bazy wiedzy na temat lotnictwa oraz kosmosu. W jego obrębie znajduje się też punkt gastronomiczny Flyport Bistro oraz sala zabaw dla dzieci^[14]. Flyport jest atrakcją dostępną dla wszystkich odwiedzających, a także miejscem organizacji wydarzeń i warsztatów edukacyjnych. W 2025 Flyport wyróżniony został przez Mazowiecką Regionalną Organizację Turystyczną certyfikatem "Najlepszy Produkt Turystyczny Województwa Mazowieckiego"^[15].

Spółka przechodziła przez kilka etapów własności: od przedsiębiorstwa państwowego (w PRL) przez przekształcenia i akcjonariat prywatny aż do nabycia większościowego pakietu akcji przez PPL w 2020 roku.

Baltona jest jednym z najstarszych, obecnie funkcjonujących polskich przedsiębiorstw powstałych po II wojnie światowej. Zajmuje istotne miejsce w historii polskiego handlu zagranicznego, a jej sklepy stały się jednym z najbardziej rozpoznawalnych elementów życia codziennego w PRL. Podobnie jak sieć sklepów Pewex, Baltona umożliwiała zakup towarów importowanych, stając się dla znacznej części społeczeństwa jedynym z dwóch źródeł kontaktu z zagranicznym rynkiem i zachodnim stylem życia: „[Baltona i Pewex - przyp.] niegdyś były przedsionkiem raju i każdy Polak marzył, aby robić w nich zakupy”^[4].

Na rozpoznawalność marki w dużym stopniu wpłynęły także unikalne w tamtym okresie bony marynarskie, które drukowano w Państwowej Wytwórni Papierów Wartościowych. Wraz z logo, przedstawiającym zadowolonego marynarza z fajką i koszem zakupów, stanowiły elementy oryginalnej identyfikacji wizualnej Baltony, wyróżniającej ją na tle innych rodzimych marek. Autorką słynnego logo z marynarzem była plastyczka Barbara Kowalska. Pojawiało się ono między innymi na reklamówkach, popielniczkach, zapałkach czy kartach do gry Baltony i symbolizowało powiew bryzy luksusu^[2] w realiach niedoboru gospodarki PRL. Obecnie przedmioty z czasów PRL sygnowane logo Baltony osiągają dużą wartość kolekcjonerską na internetowych aukcjach^[16].

• Baltona wyróżniona została finałową nominacją wraz z 11 najlepszymi projektami na świecie w kategorii Best New Duty-Free Shop Opening do nagrody DFNI Frontier Awards 2025 za realizację swojej strefy na lotnisku w Poznaniu^[17].
• Flyport by Baltona otrzymał wyróżnienie "Najlepszy Produkt Turystyczny Województwa Mazowieckiego 2025" w formie certyfikatu przyznawanego przez Mazowiecką Regionalną Organizację Turystyczną.
• Baltona zajęła 1223. pozycję rankingu "Rzeczpospolitej" Lista 2000^[18], klasyfikującego największe polskie firmy w 2025 roku. Dla Baltony był to awans z 1449. miejsca w 2024.

• Wyróżnienie dla Baltony w XIV edycji Konkursu "Pracodawca Godny Zaufania" za zaangażowanie w realizację programów stażowych skierowanych do studentów^[19].

• Nagroda Ceesar Awards za najlepszą nową strefę handlową w Porcie Lotniczym Wrocław^[20].

W 2025 Baltona była partnerem akcji społecznej "Wielka Wyprawa Maluchów dla Dzieci", której celem było zwrócenie uwagi na problem bezpieczeństwa na drodze oraz zbiórka środków na pomoc dzieciom poszkodowanym w wypadkach samochodowych^[21].

• Strona internetowa
• Baltona Shipchandlers
• Flyport by Baltona