Band-e Amir

Park Narodowy Band-e Amir
park narodowy
Państwo

 Afganistan

Data utworzenia

2009

Powierzchnia

590 km²

Położenie na mapie Afganistanu
Mapa konturowa Afganistanu, w centrum znajduje się punkt z opisem „Park Narodowy Band-e Amir”
Ziemia34°50′23″N 67°13′51″E/34,839722 67,230833
Multimedia w Wikimedia Commons
Jeziora w wielkim kanionie
Jedno z jezior Band-e Amir
Jedno z jezior Band-e Amir
Sanktuarium Alego

Band-e Amir (pol. „Tamy/Jeziora emira”) – grupa sześciu jezior o charakterystycznych barwach – od szafirowej do turkusowej – w środkowym Afganistanie, w prowincji Bamian, objętych ochroną przez utworzony tu w 2009 roku pierwszy w Afganistanie park narodowy – Park Narodowy Band-e Amir.

Według lokalnych legend, jeziora stworzył zięć Mahometa – Ali.

W 2004 roku jeziora zostały wpisane na afgańską listę informacyjną UNESCO – listę obiektów, które Afganistan zamierza rozpatrzyć do zgłoszenia do wpisu na listę światowego dziedzictwa UNESCO.

Geografia

Jeziora Band-e Amir leżą w paśmie Koh-e Baba Hindukuszu[1], ok. 215 km od Kabulu i 75 km na zachód od Bamianu[2]. Leżą na wysokości 2900 m n.p.m., w dolinach niewielkich rzek spływających ze wschodu, na podłożu z wapieni i gliny z okresu kredy[3]. Powstały w wyniku zatrzymania wody przez naturalne tamy trawertynowe, które utworzyły się w wyniku wytrącania się węglanów[4][5]. Woda w jeziorach jest słodka, zawiera węglan magnezu[6]. Łączna powierzchnia wszystkich jezior wynosi 5,985 km²[3] – jest to największy rezerwuar słodkiej wody w Afganistanie[2].

Nazwy wszystkich jezior to:

  • Band-e Zulfikar (pol. „Jezioro Zulfikara”)
  • Band-e Pudina (pol. „Jezioro dzikiej mięty”) – płytkie jezioro o turkusowej barwie wody
  • Band-e Panir (pol. „Jezioro sera”) – płytkie jezioro o turkusowej barwie wody, wypełnione białym szlamem o dużej zawartości węglanów[6]
  • Band-e Haibat (pol. „Jezioro wspaniałości”)
  • Band-e Kambar (pol. „Jezioro stajennego”)
  • Band-e Gholaman (pol. „Jezioro niewolnika”)

W wodach jezior występują sinice, okrzemki i glony z gromady Charophyta, a na brzegach jezior skrzypy, mchy, oraz rośliny naczyniowe takie jak mięta czy sit[6].

Wokół jezior żyją Hazarowie, którzy łowią w nich ryby, a kaskady między jeziorami wykorzystują do napędzania młynów[3]. Po wybudowaniu drogi z Bamian i małego hotelu, jeziora zaczęli odwiedzać turyści[3].

Legendy o powstaniu jezior

Według lokalnych legend, jeziora stworzył zięć Mahometa – Ali[3][1][7][2]. W pobliżu jezior wzniesiono niewielkie sanktuarium ku czci Alego na początku XX w.[3]

Legenda o kupcu

Terenami obecnych prowincji Bamian i Balch władał wówczas król Zamir, który wyznawał zaratusztrianizm[7]. Rodzina jednego z kupców z Bamian, podróżującego Jedwabnym Szlakiem do Arabii, została porwana i zmuszona do pracy niewolniczej na dworze króla[7]. Po przybyciu do Arabii, kupiec zwrócił się o pomoc do proroka Mahometa, który odesłał go do swego zięcia Alego[7]. Ali poradził kupcowi, by wrócił do króla i dokonał bohaterskiego czynu[7]. Kupiec wyraził zgodę i natychmiast, wraz z Alim, został przeniesiony przed oblicze króla. Władca zgodził się uwolnić rodzinę kupca pod trzema warunkami: zbudowania zapory wodnej (której nikomu przedtem nie udało się wznieść), zabicia smoka i dostarczenia Alego[7]. Jednym machnięciem miecza Alego, Zulfikara, kupiec wzniósł zaporę, a utworzone w ten sposób jezioro nazwano Band-e Zulfikar (pol. „Jezioro Zulfikara”)[7]. Jednak nie zadowoliło to króla. Ali naciął roślin i wzniósł drugą tamę – tak powstało jezioro Band-e Pudina (pol. „Jezioro Dzikiej Mięty”)[7]. Potem zabrał przechodzącej kobiecie ser i wzniósł trzecią tamę, tworząc jezioro Band-e Panir (pol. „Jezioro sera”), później czwartą Band-e Haibat (pol. „Jezioro wspaniałości”), piątą z pomocą giermka Band-e Kambar (pol. „Jezioro stajennego”) – i w końcu z pomocą służącego króla szóstą – Band-e Gholaman (pol. „Jezioro niewolnika”)[7]. Wszystkie sześć zapór i jezior otrzymało nazwę Band-e Amir (pol. „Tamy/Jeziora emira”), by uhonorować Alego, który zabił smoka i spotkał się z królem Zamirem[7]. Zamir zakuł Alego w kajdany i skazał na śmierć, lecz Ali uwolnił się, a zaskoczony król poddał się i przeszedł na islam[7].

Legenda o królu Baktry

Król Baktry chciał wybudować tamę, by uregulować bieg rzeki, jednak lokalni mieszkańcy odmówili mu pomocy w budowie[8]. Władca zwrócił się wówczas o pomoc do Alego, który wzniósł Band-e Kambar[8].

Legenda o Baburze

Za panowania Babura (1483–1530) miały miejsce ogromne powodzie spowodowane roztopami śniegu i władca zlecił budowę zapór, jednak nikomu nie udało się ich wznieść[8]. Interweniował Ali, który ściął mieczem Zulfikarem szczyt góry i utworzył Band-e Zulfikar, co jednak nie powstrzymało kolejnych powodzi[8]. Więc Ali naciął drzew i roślin i zbudował Band-e Pudina, poprosił również kobietę o zrobienie sera, który wlał w nurt wody i stworzył Band-e Panir[8]. Powodzie jednak nie ustawały[8]. Zezłoszczony Ali cisnął ogromny głaz w strumień wody, tworząc Band-e Haibat, co wreszcie powstrzymało wody[8]. Na koniec Babur nakazał budowę tamy swoim niewolnikom – tak powstała Band-e Gholaman[8].

Historia

W 2004 roku jeziora zostały wpisane na afgańską listę informacyjną UNESCO – listę obiektów, które Afganistan zamierza rozpatrzyć do zgłoszenia do wpisu na listę światowego dziedzictwa UNESCO[9].

22 kwietnia 2009 roku na obszarze jezior utworzono park narodowy[1][4][10] – pierwszy w historii Afganistanu, który ochroną objął powierzchnię 59 tys. ha[4].

Wodzie z jezior przypisywane są moce uzdrawiające i wiele osób pielgrzymuje do wód[1].

Przypisy

  1. ↑ a b c d Lonely Planet: The World’s Great Wonders: How They Were Made & Why They Are Amazing. Lonely Planet, 2014, s. 92–95. ISBN 978-1-74360-591-2. [dostęp 2017-04-30]. (ang.).
  2. ↑ a b c UNESCO: From the Past and For the Future: Safeguarding the Cultural Heritage of Afghanistan (Jam and Herat). UNESCO Publishing, 2015, s. 81–85. ISBN 978-92-3-100093-5. [dostęp 2017-04-30].
  3. ↑ a b c d e f X. De Planhol: BAND-E AMĪR (2). W: Encyclopædia Iranica, III, 7. 1988-12-15, s. 681–682. [dostęp 2017-04-30]. (ang.).
  4. ↑ a b c Afghanistan Dedicates Band-e-Amir National Park. [w:] USAID [on-line]. 2009-06-09. [dostęp 2017-04-30]. [zarchiwizowane z tego adresu (2017-07-05)]. (ang.).
  5. ↑ Luigi Piccardi, W. Bruce Masse: Myth and Geology. Geological Society of London, 2007, s. 128. ISBN 978-1-86239-216-8. [dostęp 2017-04-30]. (ang.).
  6. ↑ a b c Luigi Piccardi, W. Bruce Masse: Myth and Geology. Geological Society of London, 2007, s. 129. ISBN 978-1-86239-216-8. [dostęp 2017-04-30]. (ang.).
  7. ↑ a b c d e f g h i j k Luigi Piccardi, W. Bruce Masse: Myth and Geology. Geological Society of London, 2007, s. 126. ISBN 978-1-86239-216-8. [dostęp 2017-04-30]. (ang.).
  8. ↑ a b c d e f g h Luigi Piccardi, W. Bruce Masse: Myth and Geology. Geological Society of London, 2007, s. 127. ISBN 978-1-86239-216-8. [dostęp 2017-04-30]. (ang.).
  9. ↑ UNESCO: Band-E-Amir. [dostęp 2017-04-30]. (ang.).
  10. ↑ Erika Wittekind: Afghanistan. ABDO, 2013, s. 38. ISBN 978-1-61783-625-1. [dostęp 2017-04-30]. (ang.).

Linki zewnętrzne

Content Disclaimer

Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.

  1. The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
  2. There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
  3. It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
  4. Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
  5. Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.
Kembali kehalaman sebelumnya