Basra (1907)

Basra
Klasa

niszczyciel

Typ

Samsun

Historia
Stocznia

Forges et Chantiers de la Gironde(inne języki), Bordeaux

Położenie stępki

czerwiec 1906

Wodowanie

1907

 Imperium Osmańskie
Wejście do służby

3 września 1907

 Turcja
Wycofanie ze służby

1932

Los okrętu

złomowany w 1949

Dane taktyczno-techniczne
Wyporność

normalna: 284 tony

Długość

całkowita: 58,2 metra
między pionami: 56,3 metra

Szerokość

6,3 metra

Zanurzenie

2,8 metra

Napęd
2 maszyny parowe o łącznej mocy 5950 KM
2 kotły, 2 śruby
Prędkość

28 węzłów

Zasięg

975 Mm przy prędkości 15 węzłów

Uzbrojenie
1 działo kal. 65 mm
4 działa kal. 47 mm (4 x I)
6 torped
Wyrzutnie torpedowe

2 × 450 mm (2 x I)

Załoga

67

Basra – turecki niszczyciel z początku XX wieku, jedna z czterech zbudowanych we Francji jednostek typu Samsun. Okręt został zwodowany w 1907 roku w stoczni Forges et Chantiers de la Gironde(inne języki) w Bordeaux, a w skład marynarki Imperium Osmańskiego wszedł we wrześniu 1907 roku. Niszczyciel wziął udział w wojnie włosko-tureckiej, I wojnie bałkańskiej i I wojnie światowej, a po remoncie w latach 20. służył pod banderą Republiki Turcji do 1932 roku. Okręt został złomowany w 1949 roku.

Projekt i budowa

Niszczyciele typu Samsun[a] zostały zamówione przez Turcję we Francji w 1906 roku[2][3]. Kontrakt na budowę jednostek podpisano 22 stycznia 1906 roku[4]. Okręty były ulepszoną wersją pierwszego typu francuskich niszczycieli – Durandal[2][3].

„Basra” zbudowany został w stoczni Forges et Chantiers de la Gironde(inne języki) w Bordeaux[2][5]. Stępkę okrętu położono w czerwcu 1906 roku, a zwodowany został w 1907 roku[3][5].

Dane taktyczno-techniczne

Okręt był niszczycielem z kadłubem wykonanym ze stali o długości całkowitej 58,2 metra (między pionami 56,3 metra) szerokości 6,3 metra i zanurzeniu 2,8 metra[5][6]. Wyporność normalna wynosiła 284 tony[2][5][b]. Jednostka napędzana była przez dwie pionowe maszyny parowe potrójnego rozprężania SACAG o łącznej mocy 5950 KM, do których parę dostarczały dwa kotły typu Normand[6][7]. Prędkość maksymalna napędzanego dwoma śrubami okrętu wynosiła 28 węzłów[2][8]. Okręt zabierał zapas 70 ton węgla, co zapewniało zasięg wynoszący 975 Mm przy prędkości 15 węzłów[5][9][c].

Na uzbrojenie artyleryjskie okrętu składały się: pojedyncze działo kalibru 65 mm QF M1902 L/50 z zapasem 300 nabojów i cztery pojedyncze szybkostrzelne działa kal. 47 mm QF M1902 L/50 (z łącznym zapasem 1200 nabojów)[5][6]. Broń torpedową stanowiły zamontowane na pokładzie dwie pojedyncze obracalne wyrzutnie kal. 450 mm, z łącznym zapasem sześciu torped[6][7].

Załoga okrętu składała się z 67 oficerów, podoficerów i marynarzy[2][6][d].

Służba

„Basra” została przyjęta w skład marynarki wojennej Imperium Osmańskiego 3 września 1907 roku w Stambule[5][6]. 1 października 1911 roku, po wybuchu wojny włosko-tureckiej, „Basra” wraz z siostrzanymi niszczycielami „Samsun”, „Yarhisar” i „Taşoz” weszła w skład zespołu floty osmańskiej skierowanego do obrony Dardaneli (składającego się oprócz nich z pancerników „Barbaros Hayreddin”, „Turgut Reis” i „Mesudiye”(inne języki) oraz torpedowca „Demirhisar”), jednak już nazajutrz wszystkie okręty powróciły do Stambułu w celu dokonania koniecznych napraw i pobrania zaopatrzenia[10]. Na pozycje obronne flota osmańska powróciła 12 października, nie przejawiając większej aktywności do końca konfliktu[11].

Podczas I wojny bałkańskiej, 7 listopada 1912 roku okręt pancerny „Asar-i Tevfik(inne języki)”, pancernik „Turgut Reis” i „Basra” ostrzelały bułgarskie oddziały, które zajęły Tekirdağ[12]. 12 grudnia „Basra” i „Taşoz” udały się na patrol na wody Dardaneli, chcąc wciągnąć w zasadzkę greckie niszczyciele, jednak musiały powrócić ze względu na kłopoty z kotłami[13]. Dwa dni później okręt wraz z torpedowcem „Sultanhisar” oraz krążownikiem „Mecidiye” wziął udział w nierozstrzygniętej potyczce z greckimi niszczycielami „Sfendoni”(inne języki), „Lonchi”(inne języki), „Thyella”(inne języki) i „Nafkratousa”(inne języki)[14]. 14 stycznia 1913 roku krążownik „Hamidiye” w asyście niszczycieli „Basra” i „Yarhisar” patrolował wejście do Dardaneli[15]. 18 stycznia zespół floty osmańskiej (okręt flagowy „Barbaros Hayreddin”, „Mecidiye”, „Berk-i Satvet”, „Basra” i „Yarhisar”) wziął udział w starciu z flotą grecką koło Lemnos[16]. W dniach 7–11 lutego 1913 roku „Basra” i „Taşoz” wraz z okrętem pancernym „Asar-i Tevfik” wzięły udział w nieudanym desancie pod Podimą(inne języki) na wybrzeżu Morza Czarnego, tracąc w tej akcji okręt pancerny[13].

W momencie wybuchu I wojny światowej niszczyciel był już przestarzały i miał niską wartość bojową[5]. 21 września 1914 roku „Basra” i „Taşoz” eskortowały krążownik liniowy „Yavuz Sultan Selim” podczas rejsu patrolowego na Morzu Czarnym[17]. 29 października pancerniki „Barbaros Hayreddin” i „Turgut Reis” w eskorcie niszczycieli „Basra” i „Yarhisar” uczestniczyły u wejścia do Bosforu w zabezpieczeniu wypadu krążowników „Berk-i Satvet” i „Midilli” pod Noworosyjsk[18].

W 1915 roku wyeksploatowana siłownia okrętu pozwalała na osiągnięcie prędkości maksymalnej 17 węzłów, a liczebność załogi wzrosła do 91 osób (17 Niemców i 74 Turków)[6][7]. 8 sierpnia 1915 roku niszczyciel wraz z torpedowcem „Sivrihisar” wziął udział w akcji ratunkowej załogi pancernika „Barbaros Hayreddin”, zatopionego w Dardanelach przez brytyjski okręt podwodny HMS E11(inne języki), unikając torpedy wystrzelonej w jego kierunku przez napastnika podczas akcji ratowania rozbitków[19]. 18 października nieopodal Bandırmy „Basra” i „Yarhisar” zaskoczyły na powierzchni HMS E12, który jednak zdołał uciec[20].

Przed atakiem sił Ententy na Gallipoli „Basra” wraz z siostrzanymi niszczycielami eskortowała transporty wojsk osmańskich, organizowane w celu wzmocnienia sił broniących Dardaneli[21].

W dniach 14–15 września 1916 roku pięć niszczycieli (w tym „Basra” i „Samsun”) eskortowało zbudowany w 1902 roku statek „Patmos” o pojemności 1907 BRT, transportujący węgiel z Zonguldak[22]. Statek wszedł jednak na minę nieopodal Karaburun(inne języki) i został osadzony na brzegu, a jego załoga została zdjęta z pokładu przez „Basrę” i „Samsuna”[22].

W dniach 23–25 czerwca 1917 roku krążownik „Midilli” odbył rejs bojowy na Morzu Czarnym, stawiając m.in. 70 min u ujścia Dunaju[23]. Powracający do Bosforu okręt został ostrzelany przez rosyjskie okręty: pancernik „Swobodnaja Rossija” i niszczyciel „Gniewnyj”(inne języki), a w ostatniej fazie walki osłaniany był przez „Basrę” i niemiecki okręt podwodny SM UC-23[23][24].

20 stycznia 1918 roku niszczyciele „Basra”, „Samsun”, „Numûne-i Hamiyet(inne języki)” i „Muâvenet-i Milliye(inne języki)” wzięły udział w zabezpieczeniu wypadu krążowników „Yavuz Sultan Selim” i „Midilli” pod Imroz, m.in. osłaniając powrót do Dardaneli uszkodzonego na minach „Yavuza Sultana Selima”[25][26]. Podczas walki „Basra” znalazła się pod ostrzałem brytyjskich niszczycieli HMS „Lizard”(inne języki) i „Tigress”(inne języki), w wyniku czego doznała uszkodzenia rufy i po postawieniu zasłony dymnej dotarła na wody kontrolowane przez własną artylerię nadbrzeżną[27]. 30 marca „Basra”, „Samsun” i „Taşoz” eskortowały niemiecki transportowiec „Patmos”, przewożący żołnierzy z Konstancy do Odessy[28]. W październiku okręt odstawiono do rezerwy w Stambule[5][6].

Po zakończeniu wojny, 29 października 1923 roku „Basra” została formalnie wcielona do nowo powstałej marynarki wojennej Republiki Turcji, choć jej stan techniczny nie pozwalał na eksploatację[29][30]. W latach 1924–1925 jednostka przeszła remont w Deniz Fabrikaları w Stambule i po jego zakończeniu podjęła czynną służbę[6][29]. Okręt wycofano ze składu floty w 1932 roku, po zakupie we Włoszech nowych niszczycieli[6][29]. Niszczyciel został złomowany dopiero w 1949 roku w Gölcük[5][6].

Uwagi

  1. ↑ Zwane również typem Basra[1].
  2. ↑ Identycznie podaje Noppen 2016 ↓, s. 10. Brassey 1915 ↓, s. 187 podaje, że wyporność okrętu wynosiła 280 ton, Moore 1990 ↓, s. 255 i Gardiner i Chesneau 1980 ↓, s. 406 podają 290 ton, zaś Gozdawa-Gołębiowski 1994 ↓, s. 587 – 300 ton.
  3. ↑ Gardiner i Gray 1985 ↓, s. 391 podaje, że okręt zabierał zapas 60 ton węgla.
  4. ↑ Gogin 2021 ↓ podaje omyłkowo, że załoga okrętu liczyła 23 osoby

Przypisy

  1. ↑ Gozdawa-Gołębiowski 1994 ↓, s. 587.
  2. ↑ a b c d e f Gardiner i Gray 1985 ↓, s. 391.
  3. ↑ a b c Noppen 2016 ↓, s. 8.
  4. ↑ Langensiepen i Güleryüz 1995 ↓, s. 13.
  5. ↑ a b c d e f g h i j Gogin 2021 ↓.
  6. ↑ a b c d e f g h i j k Langensiepen i Güleryüz 1995 ↓, s. 158.
  7. ↑ a b c Noppen 2016 ↓, s. 10.
  8. ↑ Brassey 1915 ↓, s. 187.
  9. ↑ Moore 1990 ↓, s. 255.
  10. ↑ Langensiepen i Güleryüz 1995 ↓, s. 15.
  11. ↑ Langensiepen i Güleryüz 1995 ↓, s. 15-16.
  12. ↑ Langensiepen i Güleryüz 1995 ↓, s. 25.
  13. ↑ a b Langensiepen i Güleryüz 1995 ↓, s. 21.
  14. ↑ Langensiepen i Güleryüz 1995 ↓, s. 21-22.
  15. ↑ Langensiepen i Güleryüz 1995 ↓, s. 26.
  16. ↑ Langensiepen i Güleryüz 1995 ↓, s. 23-24.
  17. ↑ Langensiepen i Güleryüz 1995 ↓, s. 28.
  18. ↑ Langensiepen i Güleryüz 1995 ↓, s. 45.
  19. ↑ Langensiepen i Güleryüz 1995 ↓, s. 33, 39.
  20. ↑ Langensiepen i Güleryüz 1995 ↓, s. 41.
  21. ↑ Langensiepen i Güleryüz 1995 ↓, s. 34.
  22. ↑ a b Langensiepen i Güleryüz 1995 ↓, s. 51.
  23. ↑ a b Gozdawa-Gołębiowski 1994 ↓, s. 416.
  24. ↑ Langensiepen i Güleryüz 1995 ↓, s. 52.
  25. ↑ Gozdawa-Gołębiowski 1994 ↓, s. 450.
  26. ↑ Noppen 2016 ↓, s. 44.
  27. ↑ Langensiepen i Güleryüz 1995 ↓, s. 32.
  28. ↑ Langensiepen i Güleryüz 1995 ↓, s. 53.
  29. ↑ a b c Noppen 2016 ↓, s. 46.
  30. ↑ Langensiepen i Güleryüz 1995 ↓, s. 59.

Bibliografia

  • Conway’s All the World’s Fighting Ships 1906–1921. Robert Gardiner, Randal Gray (red.). London: Conway Maritime Press, 1985. ISBN 0-85177-245-5. (ang.).
  • Conway’s All the World’s Fighting Ships 1922–1946. Robert Gardiner, Roger Chesneau (red.). London: Conway Maritime Press, 1980. ISBN 0-85177-146-7. (ang.).
  • Ivan Gogin: SAMSUN destroyers (1907). Navypedia. [dostęp 2021-12-03]. (ang.).
  • Jan Gozdawa-Gołębiowski, Tadeusz Wywerka Prekurat: Pierwsza wojna światowa na morzu. Warszawa: Lampart, 1994. ISBN 83-902554-2-1.
  • Jane’s Fighting Ships of World War I. John Moore (red.). London: Studio Editions, 1990. ISBN 978-1557506597. (ang.).
  • Bernd Langensiepen, Ahmet Güleryüz: The Ottoman Steam Navy 1828–1923. Annapolis: Naval Institute Press, 1995. ISBN 1-55750-659-0.
  • Ryan K. Noppen: Okręty osmańskiej marynarki wojennej 1914-1918. Oświęcim: Wydawnictwo Napoleon V, 2016. ISBN 978-83-65652-65-2.
  • The Naval Annual, 1915. T.A. Brassey (red.). London: William Cloves and Sons, 1915. (ang.).
Niszczyciele typu Samsun

Imperium Osmańskie

Content Disclaimer

Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.

  1. The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
  2. There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
  3. It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
  4. Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
  5. Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.
Kembali kehalaman sebelumnya