Bellatrix

Bellatrix
	γ Orionis
	; Położenie gwiazdy Belatrix w gwiazdozbiorze Oriona
	Dane obserwacyjne (J2000)
Gwiazdozbiór	Orion
Rektascensja	05h 25m 07,863s
Deklinacja	+06° 20′ 58,93″
Paralaksa (π)	0,01292 ± 0,00052″
Odległość	252 ± 11 ly; 77,4 ± 3,2 pc
Wielkość obserwowana	1,64m
Rozmiar kątowy	0,00072
Ruch własny (RA)	−8,11 ± 0,50 mas/rok
Ruch własny (DEC)	−12,88 ± 0,35 mas/rok
Prędkość radialna	18,20 ± 0,90 km/s
	Charakterystyka fizyczna
Typ widmowy	B2 V
Masa	9,0 M☉
Promień	6,0 R☉
Metaliczność [Fe/H]	−0,07
Wielkość absolutna	−2,80m
Jasność	7100 L☉
Wiek	20 mln lat
Temperatura	21 750 K
	Charakterystyka orbitalna
Krąży wokół	Centrum Galaktyki
Półoś wielka	8145 pc
Mimośród	0,0827
Alternatywne oznaczenia
	Oznaczenie Flamsteeda: 24 Ori
	2MASS: J05250786+0620589
	Bonner Durchmusterung: BD+06°919
	Fundamentalny katalog gwiazd: FK5 201
	Boss General Catalogue: GC 6668
	Katalog Henry’ego Drapera: HD 35468
	Katalog Hipparcosa: HIP 25336
	Katalog jasnych gwiazd: HR 1790
	SAO Star Catalog: SAO 112740
	Gwiazda Amazonek, Al Najid

Bellatrix (Gamma Orionis, γ Ori) – trzecia co do jasności gwiazda w gwiazdozbiorze Oriona. Jest odległa od Słońca o 252 lata świetlne.

Nazwa

Nazwa własna gwiazdy, Bellatrix, pochodzi z łaciny i znaczy „wojowniczka”. Pierwotnie odnosiła się do Kapelli w gwiazdozbiorze Woźnicy^[2]^[4]. Była też znana jako „gwiazda amazonek”. Nazwa wywodzi się zapewne od języka arabskiego ‏نجيد‎ Najīd, „zdobywca”, co zostało dość swobodnie przełożone na obecną formę w średniowiecznych „tablicach alfonsyńskich”^[5]. Międzynarodowa Unia Astronomiczna formalnie zatwierdziła użycie nazwy Bellatrix dla określenia tej gwiazdy^[6].

Charakterystyka obserwacyjna

Gwiazda znajduje się na lewym barku postaci Oriona. Świeci z wielkością obserwowaną 1,64 magnitudo. Jej absolutna wielkość gwiazdowa to −2,80^m^[3]. Jest to gwiazda zmienna, jej jasność zmienia się z nieznanym okresem^[2] w zakresie 1,56^m–1,64^m^[7].

Bellatrix obecnie oddala się od Słońca, ale 3,8 miliona lat temu przeszła w odległości 22,6 parseka od niego. Świeciła wówczas na ziemskim niebie z wielkością −1,03^m (obecnie Syriusz jest jaśniejszy, ale następny co do jasności Kanopus świeci słabiej)^[3].

Właściwości fizyczne

Jest to błękitna gwiazda ciągu głównego należąca do typu widmowego B2^[1], dawniej klasyfikowana jako błękitny olbrzym^[2]. Należy do najgorętszych gwiazd widocznych gołym okiem, ma temperaturę 21 750 K, a jej jasność przekracza 7100 razy jasność Słońca. Jej masa jest równa 9 M_☉, ma ona około 20 milionów lat i dopiero za około 7 milionów lat zakończy syntezę wodoru w hel i stanie się prawdziwym olbrzymem. Z tak dużą masą gwiazda może wybuchnąć jako supernowa, choć może także umrzeć spokojniej, pozostawiając po sobie masywnego białego karła. Promień tej gwiazdy został zmierzony interferometrycznie i zgadza się z ocenami teoretycznymi – jest on 6 razy większy niż promień Słońca^[2].

Gwiazda ma kilka towarzyszek. Gamma Orionis B o wielkości 13,13^m jest oddalona o 178 sekund kątowych, oddalenie to nie zmieniło się od 1838 do 2009 roku^[8]. To wskazuje, że może być związana grawitacyjnie z Bellatrix. W tym przypadku jest to czerwony karzeł reprezentujący typ widmowy M0 o masie około 0,5 M_☉, oddalony o co najmniej 13 800 au i okrążający jaśniejszą towarzyszkę w czasie co najmniej 525 tysięcy lat^[2]. Bellatrix towarzyszą na niebie także trzy gwiazdy około 20^m, odległe o 5,8″, 10,4″ i 12,4″, które mogą być tylko przypadkowymi sąsiadkami, położonymi w innej odległości^[2]^[8].

Zobacz też

Przypisy

↑ ^a ^b ^c ^d ^e ^f ^g ^h ⁱ Bellatrix w bazie SIMBAD (ang.)
↑ ^a ^b ^c ^d ^e ^f ^g ^h ⁱ ^j ^k ^l Jim Kaler: Bellatrix. STARS. [dostęp 2017-12-11]. (ang.).
↑ ^a ^b ^c ^d ^e ^f Anderson E., Francis C: HIP 25336. [w:] Extended Hipparcos Compilation (XHIP) [on-line]. VizieR, 2012. [dostęp 2017-12-08]. (ang.).
↑ Orion, the hunter. W: Ian Ridpath: Star Tales. James Clarke & Co., 1988. ISBN 978-0-7188-2695-6.
↑ Orion, the Giant, Hunter, and Warrior. W: Richard Hinckley Allen: Star Names Their Lore and Meaning. Nowy Jork: Dover Publications Inc., 1963, s. 313–314. ISBN 0-486-21079-0. (ang.).
↑ Naming Stars. Międzynarodowa Unia Astronomiczna, 2017-11-19. [dostęp 2017-12-11].
↑ Bellatrix. Alcyone ephemeris. [dostęp 2017-12-11]. (ang.).
↑ ^a ^b Mason et al.: WDS J05251+0621A. [w:] The Washington Double Star Catalog [on-line]. VizieR, 2014.

[simbad-1] ↑ ^a ^b ^c ^d ^e ^f ^g ^h ⁱ Bellatrix w bazie SIMBAD (ang.)

[kaler-2] ↑ ^a ^b ^c ^d ^e ^f ^g ^h ⁱ ^j ^k ^l Jim Kaler: Bellatrix. STARS. [dostęp 2017-12-11]. (ang.).

[xhip-3] ↑ ^a ^b ^c ^d ^e ^f Anderson E., Francis C: HIP 25336. [w:] Extended Hipparcos Compilation (XHIP) [on-line]. VizieR, 2012. [dostęp 2017-12-08]. (ang.).

[ridpath-4] Orion, the hunter. W: Ian Ridpath: Star Tales. James Clarke & Co., 1988. ISBN 978-0-7188-2695-6.

[allen-5] Orion, the Giant, Hunter, and Warrior. W: Richard Hinckley Allen: Star Names Their Lore and Meaning. Nowy Jork: Dover Publications Inc., 1963, s. 313–314. ISBN 0-486-21079-0. (ang.).

[iau-6] Naming Stars. Międzynarodowa Unia Astronomiczna, 2017-11-19. [dostęp 2017-12-11].

[alcyone-7] Bellatrix. Alcyone ephemeris. [dostęp 2017-12-11]. (ang.).

[WDS-8] Mason et al.: WDS J05251+0621A. [w:] The Washington Double Star Catalog [on-line]. VizieR, 2014.

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]