Blackface

Blackface (dosł. „czarna twarz”) – styl teatralnego makijażu noszonego przez białą osobę w celu upodobnienia się do osoby czarnoskórej lub praktyka wykonywania go^[1].

W Stanach Zjednoczonych w XIX wieku ten typ charakteryzacji stosowany był w tzw. minstrel shows odwołujących się do stereotypowych wyobrażeń obecnych w społeczeństwie amerykańskim dotyczących osób o czarnym kolorze skóry. Występujący w nich biali aktorzy przedrzeźniali akcent czarnych, parodiowali ich cielesność, przedstawiali ich jako brzydkich i niewykształconych^[2]. W celu charakteryzacji twarzy używano pasty do butów lub palonego korka, jedynie wokół ust pozostawiono niepomalowaną otoczkę, aby wyglądały na większe. Na głowy zakładano często peruki. Z kolei ubiór stanowił groteskę, pojawiały się w nim elementy brudne, znoszone lub zniszczone w połączeniu z elementami odwołującymi się do elegancji jak kapelusz lub rękawiczki. Biali mężczyźni przebierali się również za kobiety wyłącznie w roli „babochłopa” lub wyuzdanej, młodej dziewczyny^[3]. W 1836 roku po raz pierwszy wystawiono minstrel show w Europie (Londyn)^[4]. Forma ta przetrwała jako profesjonalna rozrywka do około 1910 roku; amatorskie występy kontynuowano do lat 60. w szkołach średnich i lokalnych teatrach^[5]. W XXI wieku blackface uznawane jest za obraźliwe^[6], zwłaszcza w oczach mieszkańców Stanów Zjednoczonych, ponieważ przyczyniało się ono do dehumanizacji osób czarnoskórych^[7][8]. Ze względu na kontekst historyczny oraz to, jak bardzo negatywny wpływ miało blackface na społeczeństwo Stanów Zjednoczonych, obraźliwość charakteryzowania się na stereotyp ludzi o innym kolorze skóry została przyjęta jako norma w USA^[9][10].

W polskim kinie popularnym czarnoskórzy bohaterowie w charakteryzacji blackface pojawiają się głównie w rolach epizodycznych lub tworzą tło akcji. Są zazwyczaj symbolem zagranicy, reprezentują inny, lepszy świat, wprowadzają wątek egzotyki, nawiązanie do popkultury amerykańskiej^[11].

Zwyczaj „czernienia” twarzy występuje również w przedstawieniach ludowych w polskim folklorze, szczególnie wśród grup przebierańców okresu bożonarodzeniowego (nawiązanie do popularnego wizerunku jednego z Trzech Króli^[12][13]) czy karnawałowego^[14]. Są to jednak zwyczaje, bez związku z blackface (zob. np. Siuda Baba)^[15].

W polskiej kulturze popularnej nadal zdarzają się przypadki blackface^[16], jak np. w programie telewizyjnym Twoja twarz brzmi znajomo, w którym celebryci czernili twarze, by upodobnić się do znanych wykonawców^[17][18]. Opinia publiczna zwraca uwagę także na przypadki blackface w działaniach oświatowych (przedstawienia w przedszkolach, bibliotekach itp.)^[19][20]. Analiza podręczników szkolnych w języku polskim również wskazuje na stosowanie w latach 2000. blackface w przykładach, ilustrujących różne zagadnienia dla młodych czytelników^[21].

Zobacz multimedia związane z tematem: Blackface