Bogdan Solnica

Bogdan Solnica (ur. 19 grudnia 1958 roku w Gryfowie Śląskim) – polski lekarz, profesor nauk medycznych, specjalista w zakresie chorób wewnętrznych oraz diagnostyki laboratoryjnej. Profesor nauk medycznych, kierownik Katedry Biochemii Klinicznej Uniwersytetu Jagiellońskiego Collegium Medicum (UJ CM) w Krakowie^[2], naukowiec oraz działacz społeczno-medyczny. W latach 2010–2017 prezes Zarządu Głównego Polskiego Towarzystwa Diagnostyki Laboratoryjnej (PTDL)^[3].

Życiorys

Wykształcenie i stopnie naukowe

Edukację na poziomie podstawowym oraz średnim (w latach 1973–1977 w II Liceum Ogólnokształcącym) ukończył w Sandomierzu. W latach 1977–1983 studiował na Wydziale Lekarskim Akademii Medycznej im. Mikołaja Kopernika w Krakowie^[4].

Uzyskał następujące specjalizacje medyczne^[5]:

• 1986: analityka kliniczna (I stopnia)
• 1989: interna (I stopnia)
• 1993: choroby wewnętrzne (II stopnia)
• 1994: diagnostyka laboratoryjna (II stopnia)

W 1999 roku na podstawie rozprawy pt. Wpływ procedury analitycznej na wyznaczanie parametrów farmakokinetycznych digoksyny w oparciu o monitorowanie jej stężenia we krwi uzyskał stopień naukowy doktora nauk medycznych. Stopień doktora habilitowanego otrzymał w 2009 roku na podstawie dorobku naukowego oraz rozprawy pt. Analityczne aspekty oceny glikemii w rozpoznawaniu i monitorowaniu leczenia cukrzycy. W 2017 roku Prezydent RP nadał mu tytuł profesora nauk medycznych^[6][7].

Praca zawodowa i dydaktyczna

W 1984 roku podjął pracę w Katedrze Diagnostyki Biochemicznej i Klinice Chorób Metabolicznych Akademii Medycznej w Krakowie (kierowanej przez prof. Jana Sznajda), łącząc ją z etatem asystenta w Państwowym Szpitalu Klinicznym. W ramach obowiązków prowadził zajęcia z chorób wewnętrznych i diagnostyki laboratoryjnej dla studentów kierunku lekarskiego i analityka medyczna.

Po reorganizacji struktury Katedry w 1993 roku został nauczycielem akademickim w Katedrze Biochemii Klinicznej Uniwersytetu Jagiellońskiego Collegium Medicum. Od 1999 roku pracował jako adiunkt w Zakładzie Diagnostyki, a w 2008 roku objął kierownictwo nad tą jednostką.

W 2012 roku mianowany na stanowisko profesora UJ. W latach 2014–2017 pełnił obowiązki kierownika Katedry Biochemii Klinicznej UJ CM, a od 2017 roku pozostaje jej stałym kierownikiem, łącząc tę funkcję z zarządzaniem Zakładem Diagnostyki. Prowadzi zajęcia z diagnostyki laboratoryjnej dla studentów kierunku lekarskiego oraz dietetyki klinicznej na Wydziale Lekarskim UJ CM.^[8]

Działalność naukowa

Główne obszary zainteresowań naukowych prof. Bogdana Solnicy obejmują:

• terapeutyczne monitorowanie leków,
• diagnostykę, metodykę i organizację oznaczania stężenia glukozy w przebiegu cukrzycy,
• diagnostykę dyslipidemii oraz ocenę ryzyka sercowo-naczyniowego,
• badania w miejscu opieki nad chorym (POCT), ocenę sprzętu laboratoryjnego i organizację pracy laboratoriów,
• klasyfikację oraz systemy kodowania i standaryzacji badań laboratoryjnych.

W latach 1995–1999 pełnił funkcję sekretarza zespołu (współpraca Zakładu Diagnostyki UJCM, Szkoły Zdrowia Publicznego UJCM oraz Ministerstwa Zdrowia), który opracował polską klasyfikację i system kodowania badań laboratoryjnych. Od 2021 roku jako założyciel i przewodniczący Sekcji standaryzacji informacji w diagnostyce laboratoryjnej PTDL kierował początkowymi pracami nad tłumaczeniem i wdrożeniem słownika LOINC, później realizowanymi przez zespół powołany w Uniwersytecie Medycznym w Łodzi.

Brał udział w międzynarodowych projektach badawczych, takich jak: EURODIAB Study^[9], EURODIAB Prospective Complications Study (EPCS), The EURODIAB Controlled Trial of Lisinopril in Insulin Dependent Diabetes Study (EUCLID) (we współpracy z University College London), projekt BIOCLAIMS^[10] (w ramach 7. Programu Ramowego UE) oraz program NATPOL 2011^[11] (nadzór nad badaniami laboratoryjnymi).

Należał do grupy roboczej IFCC ds. standardów oceny glukometrów w warunkach intensywnej opieki medycznej^[12]. Był promotorem w 3 zakończonych przewodach doktorskich oraz recenzentem 10 prac doktorskich, w 8 przewodach habilitacyjnych i 7 postępowań profesorskich.

Działalność instytucjonalna i społeczna

Polskie Towarzystwo Diagnostyki Laboratoryjnej (PTDL)

Wstąpił do PTDL w 1984 roku. Od początku działalności angażował się w prace organizacyjne struktur towarzystwa:

• Kongresy i zjazdy: Wchodził w skład Komitetu Organizacyjnego IX Europejskiego Kongresu Chemii Klinicznej w Krakowie (1991). Współorganizował zjazdy krajowe PTDL w Rzeszowie (1986), Kołobrzegu (1989), Warszawie (2013), Krakowie (2017), Kielcach (2022) oraz konferencje jubileuszowe w Kielcach (2015) i Krakowie (2024).
• Funkcje zarządzające: W latach 2002–2010 pełnił funkcję przewodniczącego Oddziału Krakowskiego PTDL (z rekomendacji prof. Jerzego Naskalskiego). Od 2004 roku członek Zarządu Głównego. W latach 2010–2017 przez dwie kadencje sprawował funkcję Prezesa Zarządu Głównego PTDL, a od 2017 roku (w kadencji do 2026 roku) nieprzerwanie pełni funkcję wiceprezesa towarzystwa^[13].
• Inicjatywy: W latach 2011–2017 we współpracy z Fundacją Rozwoju Diagnostyki Laboratoryjnej zainicjował i prowadził program konkursów PTDL streszczeń naukowych, finansujący wyjazdy na międzynarodowe kongresy medyczne dla około 100 młodych naukowców.

Pozostałe organizacje i szkolenie podyplomowe

W latach 1992–2022 był współzałożycielem i członkiem władz Fundacji Rozwoju Diagnostyki Laboratoryjnej. Reprezentował PTDL jako przedstawiciel narodowy w Komisji Rejestracyjnej EC4 (później EFLM), przyznającej tytuł Europejskiego Specjalisty w Medycynie Laboratoryjnej (2004–2017). W latach 2016–2017 pełnił funkcję konsultanta krajowego w dziedzinie diagnostyki laboratoryjnej^[14][15].

Zasiada we władzach Kolegium Medycyny Laboratoryjnej w Polsce^[16] (w kadencji 2007–2010 sekretarz Zarządu, następnie członek Rady). Jest członkiem Komitetu Naukowego Polish Institute for Evidence Based Medicine^[17], Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego^[18], Polskiego Towarzystwa Lipidologicznego^[19], International Lipid Expert Panel oraz Association for Diagnostics & Laboratory Medicine (dawniej AACC)^[20].

Od 2009 roku jest Pełnomocnikiem Prorektora UJCM ds. specjalizacji diagnostów laboratoryjnych. Pełnił funkcję opiekuna około 40 specjalizacji, zasiada w Państwowej Komisji Egzaminacyjnej z laboratoryjnej diagnostyki medycznej oraz przewodniczy zespołowi ekspertów Centrum Medycznego Kształcenia Podyplomowego (CMKP) ds. akredytacji jednostek szkolących.

Współpraca z wydawnictwami

Przewodniczący Rady Naukowej czasopisma Diagnostyka Laboratoryjna. Członek zespołu redakcyjnego miesięcznika Medycyna Praktyczna^[21] oraz współautor i redaktor podręcznika Interna Szczeklika. Jako ekspert współtworzył oficjalne wytyczne kliniczne PTD i PTL. Recenzent w czasopismach międzynarodowych i krajowych (m.in. Clinica Chimica Acta, Clinical Chemistry and Laboratory Medicine, Clinical Biochemistry, Polskie Archiwum Medycyny Wewnętrznej).

Dorobek publikacyjny

Jest autorem lub współautorem 253 artykułów naukowych oraz 362 rozdziałów w podręcznikach i monografiach. Redagował lub współredagował 6 podręczników i monografii akademickich, w tym publikacje Diagnostyka laboratoryjna oraz Diagnostyka laboratoryjna z elementami biochemii klinicznej.

Parametry bibliometryczne dorobku naukowego:

Nagrody i odznaczenia

• Srebrny Krzyż Zasługi (2012) – za działalność na rzecz rozwoju diagnostyki laboratoryjnej w Polsce^[22]
• Nagroda Zaufania Złoty Otis (2023) – w kategorii „Dorobek życia w diagnostyce laboratoryjnej”^[23]
• Tytuł „Zasłużony Diagnosta Laboratoryjny” (2012) – nadany przez Krajową Radę Diagnostów Laboratoryjnych^[24]
• Nagroda Specjalna im. Profesora Jana Sznajda (2012) – za wybitne osiągnięcia w diagnostyce laboratoryjnej
• Nagrody indywidualne oraz zespołowe Rektora Uniwersytetu Jagiellońskiego

• Profil prof. Bogdana Solnicy w portalu:
  • ResearchGate
  • Medycyna Praktyczna
  • Ludzie Nauki
  • Portal Zarządzania Wiedzą UJ CM
• KSIĄŻKI:
  • PZWL
  • Urban & Partner Edra

• HDL i cholesterol całkowity znikną. Lekarz o nowych zasadach lipidogramu – wywiad ekspercki z prof. Bogdanem Solnicą dla portalu Medonet (2026)
• Wywiad z prof. Bogdanem Solnicą, członkiem Koalicji na rzecz Medycyny Laboratoryjnej (wideo, 2024)
• Pora realnie egzekwować jakość badań laboratoryjnych – wywiad dla portalu Rynek Zdrowia (2017)
• HDL i cholesterol całkowity znikną. Lekarz o nowych zasadach lipidogramu – wywiad dla portalu Medonet (2026)
• Białko C-reaktywne w diagnostyce – rozmowa z prof. Bogdanem Solnicą w serwisie Medycyna Praktyczna (2025)
• O czym pamiętać, zlecając pacjentowi wykonanie profilu lipidowego? – wywiad audio (eMP3) dla portalu Medycyna Praktyczna (2017)

• Wywiad z prof. Bogdanem Solnicą, członkiem Koalicji na rzecz Medycyny Laboratoryjnej (wideo, 2024)
• Rozmowa z prof. Bogdanem Solnicą podczas V Ogólnopolskiego Forum Kierowników MLD (wideo, 2022)
• Starzenie się układu krzepnięcia – wypowiedź prof. Bogdana Solnicy podczas Kongresu Starzenia Się (wideo, 2014)
• O czym pamiętać, zlecając pacjentowi wykonanie profilu lipidowego? – wywiad audio dla portalu Medycyna Praktyczna (audio, 2017)