Brańszczyk
| wieś | |
.jpg) Kościół pw. Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny | |
| Państwo | |
|---|---|
| Województwo | |
| Powiat | |
| Gmina | |
| Liczba ludności (2023) |
1296[2] |
| Strefa numeracyjna |
29 |
| Kod pocztowy |
07-221[3] |
| Tablice rejestracyjne |
WWY |
| SIMC |
0506509[4] |
Położenie na mapie gminy Brańszczyk  | |
Położenie na mapie Polski  | |
Położenie na mapie województwa mazowieckiego  | |
Położenie na mapie powiatu wyszkowskiego  | |
 52°37′38″N 21°35′07″E/52,627222 21,585278[1]
| |
Brańszczyk – wieś w Polsce położona nad rzeką Bug w województwie mazowieckim, w powiecie wyszkowskim, w gminie Brańszczyk[5][4]. Ma status sołectwa[6].
Miejscowość jest siedzibą gminy Brańszczyk.
Historia
Dawniej wieś i folwark.
Prywatna wieś duchowna Brańsk położona była w drugiej połowie XVI wieku w powiecie kamienieckim ziemi nurskiej województwa mazowieckiego[7].
Brańszczyk w XVIII wieku nie został objęty osadnictwem kurpiowskim, które prowadzili właściciele ziem – biskupi płoccy. Wynikało to z faktu, że wieś zachowała swój stan ludności sprzed XVII-wiecznych wojen i epidemii[8]. Niemniej w Adam Zakrzewski w 1887 włączył Brańszczyk do grupy południowej wsi kurpiowskich, czyli osad kurpiowskich położonych w Puszczy Białej[9].
Po 1869 r. na obszarach Królestwa Polskiego utworzono gminy wiejskie i z tego powodu powstały budynki administracyjne. Jednym z nich był stary budynek urzędu gminy w Brańszczyku. Był to budynek drewniany parterowy z pokoikami na poddaszu, a w części parterowej składał się z części kancelaryjnej i mieszkalnej, które były oddzielone od siebie sienią. Budynek był usytuowany na rzucie prostokąta ze ścianami konstrukcji ryglowej, boniowane na węgłach z ganeczkiem na słupach u wejścia. Przekryty był dachem naczółkowym pokrytym gontem[10].
W latach 1921–1931 wieś i folwark leżał w województwie białostockim, w powiecie ostrowskim, w gminie Brańszczyk.
Według Powszechnego Spisu Ludności z 1921 roku zamieszkiwało:
- wieś – 731 osób, 582 było wyznania rzymskokatolickiego, 9 ewangelickiego a 140 mojżeszowego. Jednocześnie wszyscy mieszkańcy zadeklarowali polską przynależność narodową. Było tu 99 budynków mieszkalnych[11]. W 1929 istniał tu jeden kościół oraz synagoga[12].
- folwark – 75 osób w 6 budynkach mieszkalnych[11]. Posiadłość ziemską miał tu Adolf Rudzki (148 mórg). Była tu kaszarnia i tartak[13].
Miejscowość należała do miejscowej parafii rzymskokatolickiej. Podlegała pod Sąd Grodzki w Ostrowi i Okręgowy w Łomży; mieścił się tu urząd pocztowy który obsługiwał większość terenu gminy[14].
W wyniku agresji III Rzeszy na Polskę we wrześniu 1939 wieś znalazła się pod okupacją niemiecką i do wyzwolenia weszła w skład dystryktu warszawskiego Generalnego Gubernatorstwa[15].
W latach 1954–1972 wieś należała i była siedzibą władz gromady Brańszczyk. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa ostrołęckiego.
31 grudnia 2013 roku sołectwo liczyło 1119 mieszkańców zameldowanych na pobyt stały[16], a 31 grudnia 2019 roku liczyło 1125 mieszkańców[17].
W miejscowości znajduje się kościół Wniebowzięcia NMP zbudowany w 1833 r., który jest siedzibą parafii św. Jana Chrzciciela oraz skansen im. Marii Żywirskiej.
Części wsi
| SIMC | Nazwa | Rodzaj |
|---|---|---|
| 0506515 | Bieliny | część wsi |
| 0506521 | Brańszczyk-Nakieł | przysiółek |
Urodzeni w Brańszczyku
- Stanisław Pomian-Srzednicki – polski sędzia, jako pierwszy piastował stanowisko pierwszego prezesa Sądu Najwyższego w latach 1917–1922
- Wacław Haczyński – poseł na Sejm IV kadencji (1935–1938) w II Rzeczypospolitej, zginął w Katyniu.
- Maria Żywirska z d. Byczyńska (1904–1980) – polska historyk i etnograf.
- Kazimierz Pogorzelski (1921–2023) – polski wojskowy, pułkownik pilot[18].
Przypisy
- ↑ Państwowy Rejestr Nazw Geograficznych – miejscowości – format XLSX, Dane z państwowego rejestru nazw geograficznych – PRNG, Główny Urząd Geodezji i Kartografii, 5 listopada 2023, identyfikator PRNG: 9899.
- ↑ Raport o stanie gminy Brańszczyk w 2023. Liczba mieszkańców w dn. 31.12.2023 s. 51–52.
- ↑ Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych, Poczta Polska S.A., październik 2013, s. 86 [zarchiwizowane z adresu 2014-02-22].
- ↑ a b c GUS. Rejestr TERYT.
- ↑ a b Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz. U. z 2013 r. poz. 200 (ISAP)).
- ↑ Strona gminy, sołectwa.
- ↑ Corona Regni Poloniae. Mapa w skali 1:250 000, Instytut Historii im. Tadeusza Manteuffla Polskiej Akademii Nauk i Pracownia Geoinformacji Historycznej Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego.
- ↑ Maria Żywirska, Puszcza Biała. Jej dzieje i kultura, Warszawa 1973, s. 52–53.
- ↑ Adam Zakrzewski, Z Puszczy Zielonej. Materyjały do etnografii polskiej, „Wisła”, 1, 1887, s. 76 [dostęp 2025-10-09].
- ↑ Ignacy Tłoczek, Polskie Budownictwo Drewniane, Wrocław, Warszawa, Kraków, Gdańsk: Ossolineum, 1980, s. 129, ISBN 83-04-00678-2.
- ↑ a b Skorowidz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej: opracowany na podstawie wyników pierwszego powszechnego spisu ludności z dn. 30 września 1921 r. i innych źródeł urzędowych., t. T. 5, województwo białostockie, 1924, s. 59.
- ↑ Księga Adresowa Polski (wraz z w. m. Gdańskiem) dla handlu, przemysłu, rzemiosł i rolnictwa; Annuaire da la Pologne (y Compris la V.L. de Dantzig), Warszawa 1930, s. 108.
- ↑ The 1929 Polish Business Directory Project [online], data.jewishgen.org [dostęp 2017-04-02].
- ↑ Skorowidz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej z oznaczeniem terytorjalnie im właściwych władz i urzędów oraz urządzeń komunikacyjnych, Przemyśl, Warszawa 1933, s. 157.
- ↑ Karte: Distrikt Warschau 1. 1. 1944 – Kreisgliederung [online], www.territorial.de [dostęp 2020-05-31].
- ↑ Wykaz ilościowy mieszkańców gm. Brańszczyk na 31.12.2013. UG Brańszczyk. [dostęp 2014-06-10]. [zarchiwizowane z tego adresu (14 lipca 2014)]. (pol.).
- ↑ Strona gminy, stan ludności na dzień 31.12.2019. [dostęp 2020-04-07]. [zarchiwizowane z tego adresu (2020-04-07)].
- ↑ Pułkownik Pilot Kazimierz Pogorzelski – Gmina Brańszczyk – Portal gov.pl [online], Gmina Brańszczyk [dostęp 2025-01-21] (pol.).
Linki zewnętrzne
- Brańszczyk, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. I: Aa – Dereneczna, Warszawa 1880, s. 353.
- Brańszczyk, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. XV, cz. 1: Abablewo – Januszowo, Warszawa 1900, s. 227.
- Historia Żydów w Brańszczyku na portalu Wirtualny Sztetl
Content Disclaimer
Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.
- The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
- There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
- It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
- Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
- Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.