Burzyk szary

Burzyk szary
Ardenna grisea[1]
(J.F. Gmelin, 1789)
Ilustracja
Systematyka
Domena

eukarionty

Królestwo

zwierzęta

Typ

strunowce

Podtyp

kręgowce

Gromada

ptaki

Podgromada

Neornithes

Infragromada

ptaki neognatyczne

Rząd

rurkonose

Rodzina

burzykowate

Rodzaj

Ardenna

Gatunek

burzyk szary

Synonimy
  • Procellaria grisea J.F. Gmelin, 1789[2]
  • Puffinus griseus (J.F. Gmelin, 1789)[1]
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[3]

Zasięg występowania
Mapa występowania

     zimowiska

     lęgowiska

Systematyka w Wikispecies
Multimedia w Wikimedia Commons

Burzyk szary[4] (Ardenna grisea) – gatunek dużego wędrownego ptaka oceanicznego z rodziny burzykowatych (Procellariidae). Bliski zagrożenia wyginięciem. Nie wyróżnia się podgatunków[5][6][7].

Zasięg występowania

Burzyk szary gnieździ się na wyspach półkuli południowej, położonych w pobliżu Nowej Zelandii, Australii i Chile (w tym na Ziemi Ognistej i wyspie Guafo), na Falklandach[3] oraz wyspach archipelagu Tristan da Cunha[6]. Zimę (na półkuli północnej panuje wówczas lato) spędza na północnym Atlantyku i Pacyfiku. Do Polski zalatuje sporadycznie – do końca 2023 roku odnotowano 22 stwierdzenia[8][9].

Morfologia

Burzyk szary sfotografowany u wybrzeży Nowej Zelandii
Wygląd
Obie płcie są do siebie podobne[6]. Wierzch ciała brązowoczarny, spód nieco bledszy. Na dolnej powierzchni skrzydeł słabo widoczne, białawe plamy. Dziób i nogi ciemne.
Wymiary średnie
  • długość ciała 40–51 cm[6]
  • rozpiętość skrzydeł 94–109 cm[6]
Masa ciała
650–978 g[6]

Ekologia

Biotop
Gnieździ się na morskich wybrzeżach, poza sezonem lęgowym przebywa na pełnym morzu.
Gniazdo
Nora o długości do 1 m wygrzebana w ziemi przez obydwoje rodziców, rzadziej w szczelinie skalnej. Na dnie nory lub szczeliny gniazdo wysłane trawą i mchem. Tworzy wielkie kolonie.
Jaja
W ciągu roku wyprowadza jeden lęg, składając w listopadzie–grudniu jedno jajo.
Wysiadywanie
Jajo wysiadywane jest przez okres 7–8 tygodni przez obydwoje rodziców.
Pisklęta
Karmieniem piskląt zajmują się oboje rodzice[6]. Młode usamodzielniają się po 14 tygodniach.
Pożywienie
Głównie drobne ryby. Ponadto skorupiaki i głowonogi[3].

Status zagrożenia i ochrona

Międzynarodowa Unia Ochrony Przyrody (IUCN) od 2004 roku uznaje burzyka szarego za gatunek bliski zagrożenia (NT – Near Threatened); wcześniej, od 1988 roku klasyfikowano go jako gatunek najmniejszej troski (LC – Least Concern). Liczebność światowej populacji szacuje się na 4,4 miliona par lęgowych. Globalny trend liczebności populacji uznawany jest za spadkowy[3]. Wpływ na spadek liczebności tego gatunku ma rybołówstwo (np. zaplątywanie się w rybackie sieci), masowy odłów i zabijanie piskląt i młodocianych osobników przez Maorysów w Nowej Zelandii (uregulowane prawnie, dozwolone od 1 kwietnia do 31 maja na kilkudziesięciu wysepkach wokół Wyspy Stewart[10]), być może także zmiany klimatu[3].

W Polsce burzyk szary podlega ścisłej ochronie gatunkowej[11].

Zobacz też

Przypisy

  1. ↑ a b Ardenna grisea, [w:] Integrated Taxonomic Information System [dostęp 2026-07-04] (ang.).
  2. ↑ Sooty Shearwater (Puffinus griseus). IBC: The Internet Bird Collection. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-04-04)]. (ang.).
  3. ↑ a b c d e BirdLife International, Ardenna grisea, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species 2019, wersja 2025-2 [dostęp 2026-07-04] (ang.).
  4. ↑ Systematyka i nazwy polskie za: P. Mielczarek & M. Kuziemko: Rodzina: Procellariidae Leach, 1819 – burzykowate - Petrels & shearwaters (wersja: 2024-09-18). [w:] Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2026-07-04].
  5. ↑ F. Gill, D. Donsker, P. Rasmussen (red.), IOC World Bird List (v15.1) [online], 20 lutego 2025 [dostęp 2026-07-04] (ang.).
  6. ↑ a b c d e f g C. Carboneras, F. Jutglar, G.M. Kirwan, Sooty Shearwater (Ardenna grisea), version 1.1, [w:] Birds of the World (red. J. del Hoyo, A. Elliott, J. Sargatal, D.A. Christie & E. de Juana), Cornell Lab of Ornithology, Ithaca, NY, USA, 2024, DOI: 10.2173/bow.sooshe.01.1 [dostęp 2026-07-04] (ang.).
  7. ↑ AviList Core Team, AviList: The Global Avian Checklist, v2025b, 2026, DOI: 10.2173/avilist.v2025b (ang.).
  8. ↑ Komisja Faunistyczna Sekcji Ornitologicznej Polskiego Towarzystwa Zoologicznego, Raport nr 40. Rzadkie ptaki obserwowane w Polsce w roku 2023, „Ornis Polonica”, 65, 2024, s. 127–152.
  9. ↑ wynik wyszukiwania: Ardenna grisea, [w:] Tarsiger.com [online] [dostęp 2026-07-04] (ang.).
  10. ↑ Tītī − muttonbirding. [w:] Te Ara – The Encyclopedia of New Zealand [on-line]. [dostęp 2020-06-21]. (ang.).
  11. ↑ Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 16 grudnia 2016 r. w sprawie ochrony gatunkowej zwierząt (Dz. U. z 2016 r. poz. 2183 (ISAP)).

Linki zewnętrzne

Content Disclaimer

Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.

  1. The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
  2. There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
  3. It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
  4. Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
  5. Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.
Kembali kehalaman sebelumnya