CSS Manassas

CSS „Manassas”

CSS „Manassas”
Historia
Stocznia	J. O. Curtis, Medford, Massachusetts[1]
Wodowanie	1855
Stany Skonfederowane
Nazwa	Enoch Train
Wejście do służby	1855
CS Navy
Nazwa	CSS „Manassas”
Wejście do służby	12 września 1861 (jako okręt)
Zatopiony	24 kwietnia 1862 pod Nowym Orleanem
Dane taktyczno-techniczne
Wyporność	387 t
Długość	43,59 m (143 stopy)
Szerokość	10,06 m (33 stopy)
Zanurzenie	5,18 m (17 stóp)
Napęd
maszyna parowa napędzająca 1 śrubę
Prędkość	4 w[2]
Uzbrojenie
1 działo 64-funtowe lub 32-funtowe na dziobie, taran
Załoga	36[a]
Multimedia w Wikimedia Commons

CSS Manassas – okręt pancerny (taranowiec) marynarki Skonfederowanych Stanów Ameryki z okresu wojny secesyjnej.

CSS „Manassas” został przebudowany ze statku cywilnego – parowego pchacza o napędzie śrubowym „Enoch Train”^[3], zbudowanego w 1855 w Medford w stanie Massachusetts przez J. O. Curtisa.

Po wybuchu wojny domowej w USA, zakupiony został przez kapitana (Cpt.) Johna A. Stevensona z Nowego Orleanu i z jego środków przebudowany w Algiers (obecnie część Nowego Orleanu) na pancerny taranowiec^[3]. Okręt miał nietypową konstrukcję – całą część nadwodną zastąpiono przez niską, mało wystającą nad wodę pancerną kazamatę o kształcie skorupy żółwia, opancerzoną płytami żelaznymi grubości 1½ cala (38 mm)^[1] 1 cal (25 mm)^[2], na podkładzie drewnianym. Kształt taki zmniejszał wielkość celu (wysokość kazamaty ok. 75 cm nad poziomem wody) i ułatwiał odbijanie się pocisków^[1]. Na szczycie kazamaty znajdował się pojedynczy komin. Dziób okrętu został wyposażony w podwodny taran.

Uzbrojenie, oprócz taranu, stanowiło tylko jedno działo gładkolufowe w strzelnicy w kazamacie na dziobie, strzelające do przodu – początkowo 64-funtowe^[b], później 32-funtowe^[1].

„Manassas” wszedł do służby 12 września 1861, początkowo jako jednostka prywatna w służbie Konfederacji^[1]. Został wkrótce włączony w skład zespołu okrętów komodora G. Hollinsa^[c]. Służył na dolnej Missisipi, w rejonie Nowego Orleanu, dowodzony przez kpt.mar. (Lt) A. F. Worleya z Marynarki Konfederacji^[1].

W nocy z 11 na 12 października 1861 „Manassas” w składzie zespołu komodora Hollinsa, wraz z 6 kanonierkami („Ivy”, „Jackson”, „James L. Day”, „McRae”, „Tuscarora” i „Pickens”) zaatakował w delcie Missisipi zespół okrętów Unii, który wpłynął na wody delty^[4]. W jego skład wchodziły: duży slup wojenny USS „Richmond”, mniejsze slupy żaglowe USS „Vincennes” i „Preble”, i kanonierka bocznokołowa USS „Water Witch”. „Manassas”, taranując, poważnie uszkodził USS „Richmond”; sam również doznał przy tym uszkodzeń i wycofał się. Akcja ta zmusiła okręty Unii do odwrotu, podczas którego USS „Vincennes” utknął na mieliźnie, lecz ostatecznie okręt uratowano.

W grudniu 1861 „Manassas” został zakupiony przez rząd Konfederacji i wszedł formalnie w skład jej marynarki^[1]. Wchodził następnie w skład sił broniących Nowego Orleanu na początku kampanii na Missisipi.

24 kwietnia 1862 wziął udział w bitwie z okrętami Unii eskadry komodora Farraguta, które sforsowały zagrodę na rzece koło fortów St. Philip i Jackson. CSS „Manassas” usiłował staranować slup USS „Pensacola”, lecz ten uchylił się i ostrzelał go salwą z niewielkiej odległości. „Manassas” zdołał następnie uszkodzić, taranując, po czym ostrzeliwując z działa, bocznokołową kanonierkę USS „Mississippi” i slup „Brooklyn”^[1]. Podczas kolejnego ataku na USS „Mississippi”, uchylając się przed jego ostrzałem, „Manassas” utknął jednak na mieliźnie i musiał zostać opuszczony przez załogę. Unieruchomiony okręt został ciężko uszkodzony ogniem „Mississippi”, po czym płonąc, ześlizgnął się z mielizny i zaczął dryfować w dół rzeki, obok okrętów moździerzowych Unii, a następnie wybuchnął i zatonął^[1].

„Manassas” był pierwszym okrętem pancernym, jaki wszedł do służby podczas wojny secesyjnej i zarazem pierwszym w Ameryce i pierwszym, który zaatakował inną jednostkę^[5].

• Manassas - Dictionary of American Naval Fighting Ships (DANFS)
• Angus Konstam, Confederate Ironclad 1861-1865, New Vanguard 41, Osprey Publishing, 2003, ISBN 1-84176-307-1
• JanJ. Gozdawa-Gołębiowski JanJ., Od wojny krymskiej do bałkańskiej, Gdańsk: Wydaw. Morskie, 1985, ISBN 83-215-3259-4, OCLC 830182417 .

• Confederate Ships--CSS Manassas (1861-1862). history.navy.mil. [zarchiwizowane z tego adresu (2012-02-03)]. - US Naval Historical Center