Canik

Canik (zapis stylizowany: CANiK) – turecka marka broni palnej należąca do przedsiębiorstwa przemysłu obronnego Samsun Yurt Savunma Sanayi ve Ticaret A.Ş. (SYS) z siedzibą zarządu w Stambule i zakładami produkcyjnymi w Samsunie. Przedsiębiorstwo zostało założone w 1998 roku i jest znane przede wszystkim z pistoletów samopowtarzalnych z polimerowym szkieletem, w szczególności serii TP9, METE oraz SFx Rival^[1]. Canik należy do największych producentów broni strzeleckiej na świecie; produkuje również wielkokalibrowe karabiny maszynowe M2 kalibru 12,7 × 99 mm NATO, a po przejęciu brytyjskiej spółki AEI Systems – działka średniego kalibru^[2].

Samsun Yurt Savunma powstało w 1998 roku jako samsuński komponent rządowego programu rozwoju przemysłu zbrojeniowego znanego jako Projekt Broni Wschodniego Morza Czarnego (tur. Doğu Karadeniz Silah Projesi)^[3]. Kontrolę nad spółką przejęła rodzina Aral, która rozwinęła działalność w oparciu o własne zaplecze badawczo-rozwojowe^[4]. Pierwszymi wyrobami przedsiębiorstwa były pistolety P100 i P120, przy czym model P120 konstrukcyjnie wzorowany był na czeskim pistolecie CZ 75 i posiadał stalowy szkielet^[5].

W 2010 roku Canik wprowadził na rynek pistolet TP9 z polimerowym szkieletem, który stał się podstawą dalszego rozwoju oferty i trafił do uzbrojenia tureckich służb porządkowych^[6]. W 2012 roku przedsiębiorstwo nawiązało współpracę z amerykańskim importerem Century International Arms, rozpoczynając sprzedaż pistoletów serii TP na rynku Stanów Zjednoczonych^[6]. W kolejnych latach w Boca Raton na Florydzie uruchomiono spółkę Canik USA^[4].

W 2018 roku pistolet TP9SF Elite-S został wprowadzony do uzbrojenia tureckich sił powietrznych, a następnie zaakceptowany przez filipińską policję narodową^[7]. W 2020 roku zaprezentowano rodzinę pistoletów METE, a w 2021 roku – sportową serię SFx Rival^[7]. W 2023 roku, podczas targów IWA OutdoorClassics w Norymberdze, firma zaprezentowała model SFx Rival-S ze stalowym szkieletem^[5].

W 2022 roku Canik jako pierwsze przedsiębiorstwo w Turcji wyprodukowało i poddało kwalifikacji wielkokalibrowy karabin maszynowy kalibru 12,7 × 99 mm (odmiana M2 QCB)^[8]. W grudniu 2022 roku brytyjskie ministerstwo obrony zatwierdziło – na podstawie ustawy National Security and Investment Act – przejęcie przez SYS 80% udziałów w brytyjskiej spółce AEI Systems, producenta działek średniego kalibru (m.in. 30 × 113 mm i 20 × 102 mm); transakcję sfinalizowano 15 stycznia 2023 roku^[9]. Było to pierwsze przejęcie brytyjskiej firmy zbrojeniowej przez przedsiębiorstwo tureckie^[1]. W listopadzie 2023 roku zakończono testy kwalifikacyjne działka VENOM LR kalibru 30 × 113 mm, łączącego komponenty brytyjskie i tureckie^[8].

W 2024 roku grupa utworzyła spółkę Canik Europe z siedzibą we Francji, odpowiedzialną za operacje na rynku europejskim^[10]. Przedsiębiorstwo regularnie uczestniczy w międzynarodowych targach zbrojeniowych, w tym DSEI w Londynie, MILIPOL w Paryżu oraz MSPO w Kielcach^[11].

Zakłady produkcyjne Canik zlokalizowane są w Samsuńskiej Specjalnej Strefie Przemysłowej (Samsun Organize Sanayi Bölgesi); grupa dysponuje także zakładami w Stanach Zjednoczonych i Wielkiej Brytanii^[3]. Roczna zdolność produkcyjna obejmuje około 450 tysięcy pistoletów oraz kilka tysięcy wielkokalibrowych karabinów maszynowych^[2]. Produkty marki eksportowane są do około 70 państw na czterech kontynentach, a głównym rynkiem zbytu pistoletów pozostają Stany Zjednoczone, gdzie wyłącznym importerem jest Century Arms^[5][12].

Oferta pistoletów Canik obejmuje konstrukcje samopowtarzalne z mechanizmem uderzeniowym bezkurkowym (ang. striker-fired), zasilane głównie nabojem 9 × 19 mm Parabellum:

• Seria TP9 – pistolety służbowe z polimerowym szkieletem, produkowane w licznych odmianach (m.in. TP9SF, TP9SFx, TP9 Elite Combat, TP9 Elite SC)^[6],
• Seria METE – rozwinięcie serii TP9 zaprezentowane w 2020 roku, obejmujące m.in. kompaktowe modele do skrytego noszenia (MC9)^[7],
• Seria SFx Rival – pistolety sportowe przeznaczone do strzelectwa dynamicznego, w tym model Rival-S ze stalowym szkieletem^[12],
• TTI Combat – model opracowany we współpracy z amerykańską firmą Taran Tactical Innovations^[12].

Magazynki serii TP9 są wymienne pomiędzy większością modeli pistoletów marki^[13].

Canik produkuje wielkokalibrowy karabin maszynowy M2 QCB kalibru 12,7 × 99 mm NATO, należąc do nielicznej grupy producentów tej konstrukcji na świecie^[10]. Po przejęciu AEI Systems grupa wytwarza działka średniego kalibru, w tym 30 × 113 mm VENOM LR, oraz oferuje zdalnie sterowane moduły uzbrojenia opracowywane przez spółkę zależną Unirobotics^[14].

W skład grupy Samsun Yurt Savunma wchodzą m.in.^[9][10]:

• Canik USA (Boca Raton, Stany Zjednoczone) – produkcja i dystrybucja na rynku amerykańskim,
• Canik Europe (Francja) – operacje europejskie,
• AEI Systems (Ascot, Wielka Brytania) – działka średniego kalibru,
• UNIDEF (zał. 2013) – integracja systemów uzbrojenia,
• Unirobotics (zał. 2020) – rozwiązania programistyczne, sprzętowe i mechatroniczne.

Pistolety Canik trzykrotnie otrzymały w Stanach Zjednoczonych branżowy tytuł pistoletu roku (Industry Choice Awards): w 2017 i 2019 roku (TP9 Elite Combat) oraz w 2020 roku, gdy TP9 Elite SC uznano za pistolet roku w kategorii broni do skrytego noszenia^[7][15].

• Oficjalna strona przedsiębiorstwa (ang.)