Caph

Caph
	β Cassiopeiae
	; Położenie w gwiazdozbiorze
	Dane obserwacyjne (J2000)
Gwiazdozbiór	Kasjopeja
Rektascensja	00h 09m 10,685s
Deklinacja	+59° 08′ 59,21″
Paralaksa (π)	0,05958 ± 0,00038″
Odległość	54,73 ± 0,33 ly; 16,78 ± 0,10 pc
Wielkość obserwowana	2,28m
Ruch własny (RA)	523,50 ± 0,32 mas/rok
Ruch własny (DEC)	−179,77 ± 0,31 mas/rok
Prędkość radialna	4,30 ± 0,80 km/s
	Charakterystyka fizyczna
Rodzaj gwiazdy	olbrzym
Typ widmowy	F2 III
Masa	1,91 M☉
Promień	4 R☉
Metaliczność [Fe/H]	0,03
Wielkość absolutna	1,16m
Jasność	28 L☉
Prędkość obrotu	70 km/s
Wiek	0,9 ± 0,1 mld lat
	Charakterystyka orbitalna
Krąży wokół	Centrum Galaktyki
Półoś wielka	7490 pc
Mimośród	0,4061
Alternatywne oznaczenia
	Oznaczenie Flamsteeda: 11 Cas
	2MASS: J00091071+5908591
	Bonner Durchmusterung: BD+58°3
	Fundamentalny katalog gwiazd: FK5 2
	Boss General Catalogue: GC 147
	Katalog Gliesego: GJ 8
	Katalog Henry’ego Drapera: HD 432
	Katalog Hipparcosa: HIP 746
	Katalog jasnych gwiazd: HR 21
	SAO Star Catalog: SAO 21133
	Chaph, Kaff, Al Sanam al Nakah; LHS 1027, GCTP 16.00, ADS 107, CCDM J00092+5909

Caph (Beta Cassiopeiae, β Cas) – gwiazda w gwiazdozbiorze Kasjopei, odległa od Słońca o około 55 lat świetlnych.

Nazwa

Nazwa własna gwiazdy pochodzi od arabskiego wyrażenia ‏الكف الخصيب‎ al-Kaff al-khaṣīb, co oznacza dłoń zabarwioną henną^[4]^[6]. Nawiązuje ona do dawnego arabskiego wyobrażenia całej konstelacji jako dłoni^[4]^[6], choć bywała też interpretowana jako nawiązanie do położenia w wizerunku królowej Kasjopei^[7]. Bywała też zapisywana w formie Kaff lub Chaph. Mohammad al Tizini określił tę gwiazdę w swoim katalogu nazwą Al Sanām al Nākah, „garb wielbłąda”, zgodnie z perskim wyobrażeniem^[6]. Natomiast Chińczycy widzieli w niej legendarnego woźnicę o imieniu Wangliang (), powożącego czterokonnym zaprzęgiem^[8]^[9]. Międzynarodowa Unia Astronomiczna w 2016 roku formalnie zatwierdziła użycie nazwy Caph dla określenia tej gwiazdy^[10].

Charakterystyka obserwacyjna

Jest to trzecia pod względem jasności gwiazda konstelacji Kasjopei. Jej obserwowana wielkość gwiazdowa to 2,28^m, a wielkość absolutna jest równa 1,16^m^[2].

Wyobrażona linia poprowadzona na niebie przez Caph i Alpheratz do równika niebieskiego z dobrą dokładnością wskazuje punkt równonocy wiosennej^[4].

Gwiazda ma dwie optyczne towarzyszki o wielkości około 11–13^m, różniące się ruchem własnym^[11].

Charakterystyka fizyczna

Jest to żółtobiały olbrzym należący do typu widmowego F2. Jego temperatura to 6700 K, a jasność jest 28 razy większa niż jasność Słońca. Gwiazda ma cztery razy większy promień i około dwa razy większą masę niż Słońce^[4]. Uformowała się około 0,9 miliarda lat temu^[2], prawdopodobnie będąc na ciągu głównym białą gwiazdą podobną do Altaira^[4]. Jest obecnie na etpaie względnie szybkich zmian, związanych z zaprzestaniem syntezy wodoru w hel w jej jądrze, któremu odpowiada Przerwa Hertzsprunga na diagramie H-R. Caph ma koronę podobną do korony słonecznej, emitującą promieniowanie rentgenowskie. Ponadto jest to jedna z najjaśniejszych na niebie gwiazd zmiennych typu Delta Scuti, jej jasność zmienia się o około 6% z okresem 2,5 godziny^[4].

Caph był dawniej uznawany za gwiazdę spektroskopowo podwójną o okresie obiegu 27 dni^[4]^[5], jednak obecnie sądzi się, że jest to gwiazda pojedyncza^[3].

Zobacz też

Przypisy

↑ ^a ^b ^c ^d ^e ^f ^g Caph w bazie SIMBAD (ang.)
↑ ^a ^b ^c ^d ^e ^f ^g ^h ⁱ Anderson E., Francis C.: HIP 3179. [w:] Extended Hipparcos Compilation (XHIP) [on-line]. VizieR, 2012. [dostęp 2018-05-22]. (ang.).
↑ ^a ^b K. Fuhrmann, R. Chini, L. Kaderhandt, Z Chen. Multiplicity among Solar-type Stars. „The Astrophysical Journal”. 836 (1), 2017. DOI: 10.3847/1538-4357/836/1/139. (ang.).
↑ ^a ^b ^c ^d ^e ^f ^g ^h ⁱ Jim Kaler: CAPH (Beta Cassiopiae). STARS, 1999-01-29. [dostęp 2018-05-22]. (ang.).
↑ ^a ^b Caph. Alcyone ephemeris. [dostęp 2018-05-22]. (ang.).
↑ ^a ^b ^c Cassiopeia, or Cassiope. W: Richard Hinckley Allen: Star Names Their Lore and Meaning. Nowy Jork: Dover Publications Inc., 1963, s. 146. ISBN 0-486-21079-0. (ang.).
↑ Milena Ratajczak: Kosmos. Kasjopeja.. T. 2. Poznań: Educiatonal, 2010, s. 23. ISBN 978-83-252-1353-4.
↑ Cassiopeia. W: Ian Ridpath: Star Tales. James Clarke & Co., 1988. ISBN 978-0-7188-2695-6.
↑ Xiaochun Sun, Jacob Kistemaker: The Chinese Sky During the Han: Constellating Stars and Society. Leiden, New York, Köln: Koninklijke Brill, 1997, s. 150, 168. ISBN 978-90-04-10737-3.
↑ Naming Stars. Międzynarodowa Unia Astronomiczna, 2017-11-19. [dostęp 2018-05-22].
↑ Mason et al.: WDS J00405+5632A. [w:] The Washington Double Star Catalog [on-line]. VizieR, 2014.

[simbad-1] ↑ ^a ^b ^c ^d ^e ^f ^g Caph w bazie SIMBAD (ang.)

[xhip-2] ↑ ^a ^b ^c ^d ^e ^f ^g ^h ⁱ Anderson E., Francis C.: HIP 3179. [w:] Extended Hipparcos Compilation (XHIP) [on-line]. VizieR, 2012. [dostęp 2018-05-22]. (ang.).

[multi-3] K. Fuhrmann, R. Chini, L. Kaderhandt, Z Chen. Multiplicity among Solar-type Stars. „The Astrophysical Journal”. 836 (1), 2017. DOI: 10.3847/1538-4357/836/1/139. (ang.).

[kaler-4] ↑ ^a ^b ^c ^d ^e ^f ^g ^h ⁱ Jim Kaler: CAPH (Beta Cassiopiae). STARS, 1999-01-29. [dostęp 2018-05-22]. (ang.).

[alcyone-5] Caph. Alcyone ephemeris. [dostęp 2018-05-22]. (ang.).

[allen-6] Cassiopeia, or Cassiope. W: Richard Hinckley Allen: Star Names Their Lore and Meaning. Nowy Jork: Dover Publications Inc., 1963, s. 146. ISBN 0-486-21079-0. (ang.).

[kosmos-7] Milena Ratajczak: Kosmos. Kasjopeja.. T. 2. Poznań: Educiatonal, 2010, s. 23. ISBN 978-83-252-1353-4.

[ridpath-8] Cassiopeia. W: Ian Ridpath: Star Tales. James Clarke & Co., 1988. ISBN 978-0-7188-2695-6.

[sun-9] Xiaochun Sun, Jacob Kistemaker: The Chinese Sky During the Han: Constellating Stars and Society. Leiden, New York, Köln: Koninklijke Brill, 1997, s. 150, 168. ISBN 978-90-04-10737-3.

[iau-10] Naming Stars. Międzynarodowa Unia Astronomiczna, 2017-11-19. [dostęp 2018-05-22].

[WDS-11] Mason et al.: WDS J00405+5632A. [w:] The Washington Double Star Catalog [on-line]. VizieR, 2014.

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]

[10]

[11]