Centon
Centon, potocznie bigos literacki (łac. cento, gr. kentron, kento – płaszcz zszyty z kawałków materii) – utwór literacki, głównie w formie poematu, skompilowany w całości z cytatów innych utworów, najczęściej znanych i łatwo rozpoznawalnych.
Forma popularna od późnej starożytności do baroku jako rodzaj zabawy literackiej, ale również używana w literaturze chrześcijańskiej[1].
Historia
W Rzymie układano centony głównie z wierszy Wergiliusza, Owidiusza i Lukana. Zachowało się epitalamium (pieśń na cześć nowożeńców) Auzoniusza, skompilowane z wierszy Wergiliusza. W regionach greckojęzycznych popularne były kentrony z wierszy Homera (homerokentron). Część z epigramatów starożytnych, zachowanych dzięki dziesięciowiecznej Antologii Palatyńskiej, miała formę centonu.
Centonu używali chrześcijanie. Od IV w. do szkół, w miejsce literatury pogańskiej, wprowadzano opowiadane wierszami starożytnych klasyków życiorysy Jezusa, np. Chrystus cierpiący przypisywany Grzegorzowi z Nazjanzu składał się z cytatów z Ajschylosa, Likofrona i Eurypidesa. Proba, przy pomocy 694 heksametrów wziętych z Wergliusza, przedstawiła biblijne stworzenie świata, grzech pierworodny, potop oraz życie Jezusa.
Centon popularny był aż do baroku, głównie jako zabawa literacka. Odrodził się w dwudziestowiecznym kolażu literackim, stosowanym przez futurystów, dadaistów, surrealistów i przedstawicieli późniejszych kierunków awangardowych (m.in. Guillaume Apollinaire, Thomas S. Eliot, James Joyce, Julio Cortázar, Eugène Ionesco, Czesław Miłosz, Tadeusz Różewicz).
Zobacz też
Przypisy
- ↑ Marek Bernacki, Stanisław Jaworski, Marta Pawlus, Słownik gatunków literackich, Bielsko-Biała: "Park", 1999, s. 43, ISBN 978-83-87056-71-1 [dostęp 2024-02-01].
Content Disclaimer
Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.
- The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
- There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
- It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
- Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
- Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.