Cepno

Cepno

wieś
Państwo	Polska
Województwo	kujawsko-pomorskie
Powiat	chełmiński
Gmina	Stolno
Liczba ludności (III 2011)	469[2]
Strefa numeracyjna	56
Kod pocztowy	86-212[3]
Tablice rejestracyjne	CCH
SIMC	0848983
Położenie na mapie gminy Stolno Cepno
Położenie na mapie Polski Cepno
Położenie na mapie województwa kujawsko-pomorskiego Cepno
Położenie na mapie powiatu chełmińskiego Cepno
53°18′34″N 18°32′14″E/53,309444 18,537222[1]

Cepno – wieś w Polsce położona w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie chełmińskim, w gminie Stolno.

W latach 1939–1945 położona była w okręgu Rzeszy Gdańsk-Prusy Zachodnie, w rejencji bydgoskiej (Regierungsbezirk Bromberg)^[4], w powiecie Chełmno (Kreis Kulm)^[5].

W latach 1950–1954 położona była w województwie bydgoskim, w powiecie chełmińskim.

W latach 1954-1975 miejscowość administracyjnie położona była w województwie toruńskim, w powiecie chełmińskim, w gromadzie Stolno. Polegała pod sołectwo Wichorze^[6].

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa toruńskiego.

Według danych z 1880 w Cepnie mieszkało 97 katolików i 25 ewangelików (łącznie 122 mieszkańców)^[7].

Według danych Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Chełmnie oraz Powiatowego Inspektoratu Statystycznego w Chełmnie (31 XII 1966 r.) sołectwo Wichorze wraz ze wsią Cepno było zamieszkane przez 588 mieszkańców. Czyniło je wtedy czwartym największym sołectwem w gromadzie Stolno^[8].

Według Narodowego Spisu Powszechnego (III 2011 r.) wieś liczyła 469 mieszkańców^[2]. Jest piątą co do wielkości miejscowością gminy Stolno.

Pierwsze wzmianki na temat wsi pojawiają się około lat 1423-1424, w których występuje jako miejscowość rycerska leżąca przy trakcie chełmińsko-wąbrzeskim. Zanotowanych zostało dwóch rycerzy zamieszkujących tęże wieś, byli to Dytrych (niem. Dietrich), posiadający 13 łanów, oraz Wolmer, również posiadający 13 łanów. Byli zobowiązani do służby w zbroi lekkiej^[9]. Miejscowość w dokumentach występowała w tym czasie jako Czeppen^[10].

Proboszcz chełmiński, Walery Regerg, w 1515 roku miał przekazać na rzecz kościoła chełmińskiego 7 włók^[9]. W 1570 wieś stanowiła własność szlachecką i występowała w ówczesnych dokumentach pod nazwą Czepna^[11]. Jadwiga Osieczkowska, możliwa Pani wsi^[9], posiadała 10 łanów chłopskich, trzech zagrodników oraz karczmę. W tym czasie wieś należała do powiatu chełmińskiego i podlegała parafii w Wielkich Czystych^[11].

W 1774 roku właścicielem miał być niejaki Jemieslki, a po nim wieś przejąć mieli Złotnicki i Radzimiński, a w 1788 właścicielstwo wsi przejął Loga^[12].

Jeszcze w XIX wieku obok wsi przepływała struga określana mianem Żaki. Według danych z wydanego w 1880 pierwszego tomu Słownika Geograficznego Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, we wsi znajdowało się 5 domów mieszkalnych, zamieszkanych łącznie przez 122 osoby. Jej powierzchnie wynosiła ówcześnie 1519 morgów. Podlegała pod znajdującą się w Wielkim Czystym stację pocztową^[7].

Po zakończeniu I wojny światowej oraz włączeniu ziemi chełmińskiej do II Rzeczpospolitej na obszarze tym pozostała pewna ilość posiadaczy ziemskich. Jedną z takich osób był R. Reinke, który posiadał tutaj majątek o powierzchni 837 hektarów^[13].

W latach 30. XX wieku, w miejscowości tej ziemię posiadać miała niejaka Longa Elfreda, która była także właścicielką pobliskiego Wichorza^[9].

W latach 1939 - 1942 nazwą wsi było Zepno, lecz po przeprowadzonej zamianie nazw miejscowości w Okręgu Rzeszy Gdańsk-Prusy Zachodnie, w latach 1942 - 1945 nazywała się Zöppen. Pod okupacją niemiecką miejscowość ta posiadała statu wieś^[5].

W dobie Polskiej Rzeczpospolitej Ludowej we wsi istniał PGR Cepno obejmujący swym zasięgiem, poza oczywistym Cepnem, Staw, Storlus oraz Wichorze. Było to jedno z trzech wieloobiektowych PGRów na terenie ówczesnego powiatu chełmińskiego^[14]. Tutejszy PGR miał być także jednym z większych obszarów budowlanych w tymże powiecie, co wynikać miało z inwestycji z l. 1963-1966 przeznaczonych na rozbudowę i dobudowę nowych w obiektów produkcyjnych, gospodarczych, a także mieszkalnych^[15]. W 1966 wybudowano nową suszarnię, przygotowującą susz na paszę, która była w pełni podporządkowana Państwowemu Gospodarstwu Rolnemu^[16].

31 grudnia 1966 powierzchnia sołectwa Wichorze, wraz z Cepnem, wynosiła 8,8 km^2[8].

Pod koniec XX w. istnieć miały wciąż ślady zespoły folwarcznego funkcjonującego w tej miejscowości w latach 1870-1922^[17].

W miejscowości jest przystanek kolejowy Cepno.

W Cepnie mieści się Dom Kultury, w którym narodził się Zespół Pieśni i Tańca "Ziemi Chełmińskiej"^[18].

• Germanizacja nazw miejscowości w Okręgu Rzeszy Gdańsk-Prusy Zachodnie. Wybór źródeł, wstęp i oprac. M. Kubicki, Gdańsk-Warszawa 2022.
• K. Faber, Podział administracyjny powiatu chełmińskiego (wefług stanu z 31 XII 1966 r.), [w:] Dzieje Chełmna i jego regionu. Zarys monograficzny, red. M. Biskup, Toruń 1968.
• G. Mazur, Leksykon miejscowości powiatu chełmińskiego, Gdynia 2020.
• E. Kwiatkowska, Osadnictwo powiatu chełmińskiego do połowy XX wieku, [w:] Dzieje Chełmna i jego regionu. Zarys monograficzny, red. M. Biskup, Toruń 1968.
• K. Faber, Rozwój gospodarczy i demograficzny powiatu chełmińskiego w latach 1945-1965, [w:] Dzieje Chełmna i jego regionu. Zarys monograficzny, red. M. Biskup, Toruń 1968.
• W. Rodzynkowski, Zarys Dziejów Gminy Papowo Biskupie, Papowo Biskupiwe 1996.
• Diecezja Toruńska. Historia i Teraźniejszość. T. 4 : Dekanat chełmiński, red. ks. S. Kardasz, Toruń 1996.
• Rody ziem pruskich, zestawił Józef Krzepela, Kraków 1927/Gdańsk 2008, reprint.

• Cepno, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. I: Aa – Dereneczna, Warszawa 1880, s. 533 .
• Cepno, [w:] Słownik historyczno-geograficzny ziem polskich w średniowieczu, red. T. Jurek. [dostęp: 30-03-2025].