Chacchoben

Chacchoben – prekolumbijskie stanowisko archeologiczne położone w stanie Quintana Roo we wschodniej części Meksyku, około 177 km na południe od miasta Tulum.

Nazwa stanowiska pochodzi od małej wioski Chacchoben znajdującej się ok. 7 km na północny wschód i oznacza „miejsce czerwonej kukurydzy”^[1]. Nadał ją amerykański archeolog, Peter Harrison w latach 70. XX wieku, gdyż oryginalna nazwa nie jest znana^[2].

Stanowisko usytuowane jest w okolicy Laguny del Ocho i jest największą osadą majańską odkrytą w tym rejonie. Nie jest jednak pewne, czy było niezależnym królestwem, czy też znajdowało się pod dominacją jakiegoś większego ośrodka (być może Dzibanche, gdzie swoją stolicę miała dynastia Kaan)^[3].

Stanowisko nie zostało w pełni zbadane, ale odkryta część zajmuje powierzchnię ok. 70 ha. Znajdują się tam zespoły architektoniczne o charakterze religijnym, administracyjnymi oraz mieszkalnym. Wszystkie zostały zbudowane w stylu architektonicznym charakterystycznym dla miast położonych na ziemiach Petén. Podobnie jak Uxmal i Palenque, z tą różnicą, że budynki nie posiadają żadnych zdobień. Brak ornamentyki jest nietypowy, gdyż takie ośrodki jak Tulum czy Chichén Itzá posiadały bardzo bogato zdobione budowle^[1].

Centralnym miejscem był Wielki Plac (Gran Plaza) przez który biegła szeroka arteria. Po obu jej stronach znajdowały stragany handlowe, kamienne domy klasy wyższej oraz boisko do gry w piłkę. Z pobliskiego wzniesienia rozciągały się wykute w skale szerokie schody prowadzące na tzw. Wielką platformę (Gran Basamento). Prawdopodobnie pełniła ona rolę akropolu, gdyż znajdują się tam dwie bliźniacze piramidy, świątynie i ołtarze^[3]. Na szczycie schodów znajdowały się dwa kamienne filary, z czego w jednym był wydrążony otwór, przez który podczas przesilenia zimowego, wpadało światło zachodzącego słońca i skupiało się na niewielkim obszarze na Wielkim Placu. Archeolodzy przypuszczają, że niegdyś znajdowała się tam stela bądź statua. Na platformie znajdowały się również pomniejsze budynki, które były prawdopodobnie domami kapłanów^[1].

Drugi kompleks zwany Las Vías był rezydencjalną częścią miasta. Był to podłużny, prostokątny dziedziniec otoczony niskimi kamiennymi platformami, na których znajdowały się domy wzniesione częściowo z nietrwałych materiałów^[1][3].

Badania archeologiczne wskazują, że stanowisko było zamieszkiwane od około 200 roku p.n.e. a jego okolice od około 1000 roku p.n.e. Pierwsze kamienne budowle powstały ok. 700 roku n.e. W szczytowym momencie miasto posiadało rozległy kompleks świątyń, centrum administracyjne oraz liczne budynki mieszkalne. Podobnie jak w przypadku innych majańskich miast, przyczyny jego opuszczenia nie są do końca jasne, ale prawdopodobnie mogły mieć związek z przeludnieniem, nadmiernym wyjałowieniem ziemi lub podbojem militarnym^[1].

Po hiszpańskim podboju w XVI wieku i związanym z nim nawróceniu Majów na chrześcijaństwo, Chacchoben popadło w zapomnienie. W 1942 roku rolnik Servilliano Cohuo, szukając miejsca na założenie farmy, odkrył na obrzeżach pobliskiej dżungli ruiny miasta. Oczyścił część terenu, zbudował dom i przez trzydzieści lat mieszkał tam z rodziną^[1].

W 1972 roku, amerykański archeolog dr Peter Harrison przelatując helikopterem nad okolicą zauważył nietypowe zmiany w topografii terenu. Postanowił dokładniej je zbadać, w wyniku czego znalazł Cohuo i jego rodzinę. Rolnik oprowadził go po stanowisku, ale nie potrafił nic o nim powiedzieć^[1].

Harrison przeprowadził pierwsze profesjonalne badania, sporządził mapy oraz poinformował meksykańskie władze o istnieniu ruin. Cohuo natomiast uzyskał zgodę na pozostanie na farmie do końca życia. Gdy zmarł w 1991 roku Narodowy Instytut Antropologii i Historii przejął cały teren i trzy lata później rozpoczął prace renowacyjne. Podjęto też badania archeologiczne, którymi kierował Juan Rique^[2].

Zobacz multimedia związane z tematem: Chacchoben