Chec 3

Artykuł ten został zgłoszony do umieszczenia na stronie głównej w rubryce „Czy wiesz”.
Pomóż nam go sprawdzić: oceń zgłoszoną nominację.
Chec 3
Ilustracja
Informacje podstawowe
Zwalczane cele

pociski balistyczne, w tym ICBM

Faza

środkowa (egzoatmosferyczna)

Państwo

Izrael, Stany Zjednoczone

Producent

• Israel Aerospace Industries
• Boeing

Wejście do służby

2017

Pocisk
Napęd
Liczba stopni napędu

dwa, na paliwo stałe

Głowica
Naprowadzanie

inercyjne z ruchomą głowicą samonaprowadzającą

System sterowania

ciąg wektorowany

Zasięg i pułap
Zasięg

do 2400 km

Zakres pułapu antybalistycznego

ponad 100 km

System
Liczba pocisków w wyrzutni

sześć

Radar

EL/M-2080 „Green Pine”

Użytkownicy
Izrael, Niemcy

Chec 3 (hebr. ‏חֵץ 3‎, ang. Arrow 3, pol. Strzała 3) – egzoatmosferyczny rakietowy pocisk antybalistyczny opracowany wspólnie przez Izrael i Stany Zjednoczone, produkowany przez Israel Aerospace Industries (IAI) i Boeinga. Przechwytuje pociski balistyczne, w tym międzykontynentalne, w kosmicznej fazie lotu[1][2], a po przystosowaniu może pełnić rolę broni antysatelitarnej[3]. Zasięg pocisku wynosi do 2400 km[4].

Geneza

Prace nad górną warstwą izraelskiej obrony przeciwrakietowej, znaną jako Chec 3, rządy Izraela i Stanów Zjednoczonych rozpoczęły w sierpniu 2008 roku, deklarując skuteczność przechwycenia na poziomie około 99 procent[5]. Podstawą było studium architektury systemu z lat 2006–2007, a głównym elementem nowej warstwy miał być egzoatmosferyczny pocisk przechwytujący opracowany wspólnie przez IAI i Boeinga[6]. System wymagał też środków wykrywania i śledzenia celów o zasięgu większym, niż zapewniają radary „Green Pine” i „Super Green Pine” współpracujące z pociskami Chec 2. Rozważano między innymi sensory elektrooptyczne przenoszone przez bezzałogowe statki powietrzne, ulepszone radary „Green Pine” oraz radar AN/TPY-2, rozmieszczony już wówczas w Izraelu i obsługiwany przez siły amerykańskie[6][7].

Wielomiliardowy program jest finansowany w znacznej części przez stronę amerykańską[8][9].

Wkład Stanów Zjednoczonych w program Chec 3[8][9]
Rok fiskalny Mln dolarów
2008 30,0
2009 50,036
2010 58,966
2011 66,220
2012 74,700
2013 74,707
2014 74,707
2015 89,550
2016 20,0
2017 204,893
2018 310,0
2019 80,0
2020 55,0
2021 77,0

Rozwój

Nagranie egzoatmosferycznego przechwycenia celu, 10 grudnia 2015

IAI rozpoczęła wstępne testy pocisku w 2011 roku[10]. 23 stycznia 2012 roku izraelskie Ministerstwo Obrony opublikowało materiały z udanej próby wyrzutu pocisku z bazy lotniczej Palmachim[11], a IAI ogłosiła tego samego dnia porozumienie z Boeingiem[12], który odpowiada za 40 do 50 procent zakresu produkcji[13].

25 lutego 2013 roku w próbie w locie pocisk osiągnął prędkość hipersoniczną i wszedł w przestrzeń kosmiczną na wysokości 100 km[14]. 3 stycznia 2014 roku w kolejnej udanej próbie wykonał w kosmosie serię manewrów w reakcji na wirtualny pocisk przeciwnika[15]. Próbę przechwycenia z grudnia 2014 roku uznano za tzw. no test, ponieważ warunki nie pozwoliły na odpalenie pocisku[16][17]. 10 grudnia 2015 roku Chec 3 dokonał pierwszego przechwycenia, odróżniając cel od wabików wyniesionych w kosmos przez pocisk-cel Silver Sparrow(inne języki), co otworzyło drogę do produkcji niskoseryjnej[18]. Kolejne próby w locie odbyły się 19 lutego 2018 i 22 stycznia 2019 roku[19]. W lipcu 2019 roku w kosmodromie Pacific Spaceport Complex(inne języki) na Alasce system przechwycił trzy cele, w tym jeden poza atmosferą[20][21].

Konstrukcja

Chec 3 na wystawie statycznej podczas salonu lotniczego ILA w Berlinie, 2024

Opatentowana[22] metoda przechwytywania zakłada użycie pocisku dwustopniowego, niszczącego cel przez bezpośrednie trafienie (ang. hit-to-kill)[23]. Głowica przechwytująca, inaczej niż większość konstrukcji napędzanych silnikami na paliwo ciekłe lub gazowe, używa silnika rakietowego na paliwo stałe z dyszą z wektorowaniem ciągu oraz ruchomej, zawieszonej kardanowo głowicy samonaprowadzającej o półsferycznym polu obserwacji, naprowadzającej pocisk metodą nawigacji proporcjonalnej(inne języki). Koncepcja jest według konstruktorów prosta, niezawodna i niedroga, a zwrotność głowicy zmniejsza zależność od zewnętrznych systemów wykrywania i śledzenia[7]. Pełnowymiarowy model pocisku IAI zaprezentowała na Międzynarodowym Salonie Lotniczym w Paryżu w czerwcu 2009 roku[24].

Pocisk ma zwalczać cele balistyczne, zwłaszcza przenoszące broń masowego rażenia, na wysokościach ponad 100 km[25]. Rozważano także jego wersję okrętową[26]. Jest szybszy i nieco mniejszy od Chec 2[8][7], a waży niemal o połowę mniej[18]. Bateria ma przechwytywać salwy złożone z ponad pięciu pocisków balistycznych w ciągu 30 sekund, a pocisk może zostać wystrzelony w wyznaczony rejon przestrzeni kosmicznej, zanim jeszcze znany jest kierunek lotu celu[27]. Korzysta z tego samego systemu wyrzutni co Chec 2[12]. W 2010 roku koszt jednostkowy szacowano na 2 do 3 mln dolarów[28], a koszt programu na 700 do 800 mln dolarów w okresie trzech lat[29].

Produkcja

Kontenery startowe pocisku produkuje Stark, amerykańska spółka zależna IAI, która pierwszą dostawę zrealizowała we wrześniu 2018 roku[30].

Rozmieszczenie i użycie bojowe

Według tygodnika „Jane’s Defence Weekly” z 2013 roku w Tal Szachar, między Jerozolimą a Aszdodem, w pobliżu Bet Szemesz, miały powstać stanowiska czterech wyrzutni Chec 3 po sześć pocisków, łącznie 24 pociski przechwytujące[31]. Plany bazy ujawniło rutynowe ogłoszenie przetargowe Departamentu Obrony Stanów Zjednoczonych[32]. System uznano za operacyjny 18 stycznia 2017 roku[33].

31 października 2023 roku pocisk Chec 2 przechwycił dalekosiężny pocisk balistyczny wystrzelony w stronę Izraela przez jemeński ruch Huti. Było to pierwsze bojowe użycie systemu Chec w czasie wojny i jego pierwsze przechwycenie pocisku balistycznego odpalonego z wyrzutni naziemnej[34][35]. Ponieważ do przechwycenia doszło poza atmosferą, bywa ono uznawane za pierwszy w historii przypadek walki w przestrzeni kosmicznej[36][37].

9 listopada 2023 roku Chec 3 po raz pierwszy przechwycił pocisk Huti zmierzający w kierunku Ejlatu[38]. W kwietniu 2024 roku system uczestniczył w odparciu zmasowanego irańskiego ataku rakietowego i dronowego na Izrael (Operacja Dotrzymana Obietnica), we współpracy ze Stanami Zjednoczonymi, Jordanią, Wielką Brytanią i Francją[39], a 14 i 28 września 2024 roku przechwycił kolejne pociski balistyczne Huti[40][41].

Eksport

Niemcy

Niemcy zakupiły system w ramach inicjatywy European Sky Shield Initiative, aby bronić się przed potencjalnym zagrożeniem rosyjskimi pociskami[42]. Bundestag zatwierdził zakup w czerwcu 2023 roku[43], a w sierpniu 2023 roku zgodę na transakcję wydały Stany Zjednoczone. Kontrakt o wartości 3,5 mld dolarów stał się największym kontraktem zbrojeniowym w historii Izraela[44]. 3 grudnia 2025 roku Luftwaffe aktywowała pierwsze elementy systemu w bazie lotniczej Holzdorf(inne języki), gdzie w tym samym miesiącu osiągnął on wstępną gotowość operacyjną[45][46]. Następnie Bundestag zatwierdził rozszerzenie zamówienia o około 3,1 mld dolarów, co zwiększyło łączną wartość programu do około 6,5 mld dolarów[47][48].

Potencjalni użytkownicy

Azerbejdżan rozważał zakup systemu w czasie napięć w stosunkach z Iranem w 2021 roku[49].

Zobacz też

Przypisy

  1. ↑ Israel Introduces Arrow-3 Missile Interceptor System [online], Space Daily, 20 stycznia 2017 (ang.).
  2. ↑ Arrow 3 (Israel) [online], Missile Threat. CSIS Missile Defense Project, 16 lipca 2021 (ang.).
  3. ↑ Barbara Opall-Rome, Israeli Experts: Arrow-3 Could Be Adapted for Anti-Satellite Role [online], SpaceNews, 9 listopada 2009 (ang.).
  4. ↑ Christopher Foss, James O’Halloran, Land Warfare Platforms: Artillery and Air Defence 2012–13 (Arrow Weapon System), Jane’s Information Group, s. 692–695 (ang.).
  5. ↑ Israel Missile Chronology [online], Nuclear Threat Initiative, styczeń 2010 (ang.).
  6. ↑ a b Israel, U.S. to embark on collaborative „upper-tier” missile intercept program to include Arrow 3 and land-based SM-3 missiles [online], Defense Update, 2009 [zarchiwizowane z adresu 2018-02-16] (ang.).
  7. ↑ a b c David Eshel, Israel upgrades its antimissile plans [online], Aviation Week, 8 lutego 2010 [zarchiwizowane z adresu 2023-03-21] (ang.).
  8. ↑ a b c Jeremy M. Sharp, CRS report for Congress: U.S. foreign aid to Israel [online], Congressional Research Service, 22 grudnia 2016 (ang.).
  9. ↑ a b Jeremy M. Sharp, CRS report for Congress: U.S. foreign aid to Israel [online], Congressional Research Service, 16 listopada 2020 (ang.).
  10. ↑ Arie Egozi, Arrow-3: a totally different layer of protection [online], FlightGlobal, 2 sierpnia 2011 [zarchiwizowane z adresu 2012-11-05] (ang.).
  11. ↑ Defense Ministry conducts first test of „Arrow 3” system [online], Israel Defense Forces, 24 stycznia 2012 [zarchiwizowane z adresu 2015-09-24] (ang.).
  12. ↑ a b Alon Ben David, Boeing links up with IAI on Arrow-3, „Aviation Week & Space Technology”, 26 stycznia 2012 [zarchiwizowane z adresu 2013-12-19] (ang.).
  13. ↑ Arrow II brochure [online], Boeing, marzec 2008 [zarchiwizowane z adresu 2010-02-06] (ang.).
  14. ↑ Yaakov Lappin, Israel successfully tests Arrow 3 missile defense, „The Jerusalem Post”, 25 lutego 2013 (ang.).
  15. ↑ Yaakov Lappin, Defense Ministry: Missile shield system passes 2nd flight test, „The Jerusalem Post”, 3 stycznia 2014 (ang.).
  16. ↑ Barbara Opall-Rome, „No Test” declared for Arrow-3 interceptor [online], Defense News, 17 grudnia 2014 (ang.).
  17. ↑ Noa Amouyal, Israel DM: glitch in Arrow 2 missile fixed [online], Defense News, 25 lutego 2015 (ang.).
  18. ↑ a b Barbara Opall-Rome, US-Israel Arrow-3 intercepts target in space [online], Defense News, 10 grudnia 2015 (ang.).
  19. ↑ Israel touts successful test of Arrow-3 missile interceptor [online], Defense News, 22 stycznia 2019 (ang.).
  20. ↑ Jen Judson, US, Israel’s Arrow-3 missile put to the test in Alaska [online], Defense News, 28 lipca 2019 (ang.).
  21. ↑ Anna Ahronheim, Israel, U.S. carry out successful test of Arrow-3 missile over Alaska, „The Jerusalem Post”, 29 lipca 2019 (ang.).
  22. ↑ Joseph Hasson, Galia Goldner, Exo atmospheric intercepting system and method [online], patent WO 2006003660, 12 stycznia 2006 (ang.).
  23. ↑ IAI develops Arrow 3 interceptor in response to longer range threats [online], Israel Aerospace Industries, 10 czerwca 2009 [zarchiwizowane z adresu 2011-12-20] (ang.).
  24. ↑ Doug Richardson, IAI exhibits full-size Arrow 3 at Paris [online], Jane’s, 9 lipca 2009 [zarchiwizowane z adresu 2009-08-29] (ang.).
  25. ↑ Ron Ben-Yishai, US to help Israel develop Arrow-3 [online], Ynetnews, 8 lipca 2008 (ang.).
  26. ↑ Hanan Greenberg, Arrow 3: The new generation [online], Ynetnews, 27 maja 2010 (ang.).
  27. ↑ David Fulghum, Higher-altitude Arrow design to show its potential [online], Aviation Week, 3 września 2012 [zarchiwizowane z adresu 2013-05-01] (ang.).
  28. ↑ Eyeing Iran, Israel slates missile shield for 2015 [online], Ynetnews, 15 listopada 2010 (ang.).
  29. ↑ Israel Asks US to Support Arrow-3 [online], Defense Update, 7 września 2008 (ang.).
  30. ↑ First Arrow-3 anti-ballistic missile canister delivered to IAI [online], Defense World, 7 września 2018 [zarchiwizowane z adresu 2018-09-07] (ang.).
  31. ↑ Jeremy Binnie, Israeli BMD facility details revealed, „Jane’s Defence Weekly”, 2013 (ang.).
  32. ↑ Sheera Frenkel, U.S. publishes details of missile base Israel wanted kept secret, „Miami Herald”, 3 czerwca 2013 [zarchiwizowane z adresu 2014-01-04] (ang.).
  33. ↑ Jeffrey Heller, Israel deploys „Star Wars” missile killer system [online], Reuters, 18 stycznia 2017 [zarchiwizowane z adresu 2023-12-01] (ang.).
  34. ↑ Emanuel Fabian, Red Sea long-range missile intercepted by Arrow system – IDF [online], The Times of Israel, 31 października 2023 (ang.).
  35. ↑ Israel uses „Arrow” aerial defense system for first time in war to intercept missile [online], Al Arabiya, 31 października 2023 (ang.).
  36. ↑ Israel downing Houthi missile is first instance of space warfare, „The Jerusalem Post”, 6 listopada 2023 (ang.).
  37. ↑ Emanuel Fabian, In first, Arrow downs Eilat-bound missile from „Red Sea area”; Houthis claim attack [online], The Times of Israel, 31 października 2023 (ang.).
  38. ↑ Emanuel Fabian, Israel’s Arrow 3 has made its 1st-ever interception, downing likely Yemen-fired missile [online], The Times of Israel, 9 listopada 2023 (ang.).
  39. ↑ James Rothwell, The Shahed drone: Iran’s low-cost but deadly weapon of choice, „The Daily Telegraph”, 13 kwietnia 2024 [zarchiwizowane z adresu 2024-12-29] (ang.).
  40. ↑ Yemen’s Houthis fire missile at central Israel, missile breaks up within Israeli airspace, „The Jerusalem Post”, 15 września 2024 (ang.).
  41. ↑ Houthis target Tel Aviv, surrounding areas in overnight missile attack, „The Jerusalem Post”, 27 września 2024 (ang.).
  42. ↑ Germany mulls purchase of Israel’s Arrow 3 anti-ballistic missile system [online], The Times of Israel [dostęp 2022-03-27] (ang.).
  43. ↑ Gerhard Heiming, Bundestag billigt Beschaffung von Raketenabwehrsystem Arrow 3 [online], esut.de, 26 czerwca 2023 (niem.).
  44. ↑ Benjamin Brown, Israel says US approves record-breaking Arrow missile defense deal to Germany [online], CNN, 17 sierpnia 2023 (ang.).
  45. ↑ Germany activates first elements of Arrow 3 missile defence system bought from Israel [online], Euronews, 3 grudnia 2025 (ang.).
  46. ↑ NNbS: Germany’s SHORAD Rebuild Is Delivering – Except at the Bottom [online], Großwald. European Defence Intelligence, 23 marca 2026 (ang.).
  47. ↑ Germany doubles its investment in Israel’s Arrow 3 with new $3.1 billion expansion deal, „The Jerusalem Post”, 17 grudnia 2025 (ang.).
  48. ↑ Navit Zomer, Israel Aerospace Industries secures second multibillion-dollar Arrow 3 sale to Germany [online], Ynetnews, 17 grudnia 2025 (ang.).
  49. ↑ Azerbaijan may purchase Hetz 3 anti-ballistic missile system from Israel [online], Aze.Media, 4 października 2021 (ang.).

Content Disclaimer

Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.

  1. The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
  2. There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
  3. It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
  4. Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
  5. Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.
Kembali kehalaman sebelumnya