Chleb flisacki

Chleb flisacki

Chleb żytni razowy (inf)
Inne nazwy	chleb chrupacki
Rodzaj	pieczywo
Kuchnia	regionalna kuchnia podkarpacka
Miejsce powstania	Ulanów
Obróbka żywności	pieczenie
Składniki
mąka żytnia, skwarki, serwatka
Uwagi
Chleb tradycyjny przypisany tylko do miasta Ulanowa.

Chleb flisacki, (oryginalna historyczna nazwa to, chleb chrupacki). Rodzaj chleba, pieczonego z mąki żytniej razowej, z dodatkiem serwatki i skwarek ze świeżej słoniny.

Chleb flisacki (chrupacki), jest związany bezpośrednio z flisakami z Ulanowa, który od XVII do XIX wieku był dużym ośrodkiem flisactwa w Polsce. Flisacy, wyruszając tratwami z drewnem do Gdańska, potrzebowali chleba, który byłby pożywny, a jego proces czerstwienia stosunkowo długi. Chleb spełniał te oczekiwania i dodatkowo był smaczny. Do jego wypieku używano produktów lokalnych – mąki żytniej razowej, serwatki i skwarków z przetopionej świeżej słoniny. Nie wiadomo dokładnie, od kiedy zaczęto wypiekać ten chleb, jednak tradycja ta istniała jeszcze w drugiej połowie XIX wieku i trwała do wybuchu II wojny światowej, kiedy praktycznie zaprzestano spławów. Ostatni spław drewna przez flisaków ulanowskich odbył się w 1968^[1]. Obecnie, odtworzony według starej receptury chleb, stanowi część tradycji flisackiego Ulanowa, jedynego obecnie w Polsce miejsca gdzie kultywuje się tradycje flisackie^[2]. Jest wypiekany przy okazji organizowanych miejscowych uroczystości i spławów flisackich^[3][4][5].

Zaczyn na chleb zostaje przygotowany z mąki żytniej razowej, letniej wody i zakwasu żytniego. Po wymieszaniu składników zostaje odstawiony na około 4 godziny w ciepłe miejsce, pod przykryciem^[6].

Przygotowany zaczyn, zostaje dodany do razowej mąki żytniej wraz z wystudzonymi skwarkami ze świeżej słoniny, serwatką, letnią wodą i solą. Wyrobione ciasto zostaje przykryte i odstawione do wyrośnięcia^[6].

Wyrośnięte ciasto jest przekładane do metalowych forem i pieczone w piecu chlebowym opalanym drewnem^[6].

• kolor złocisty o zrumienionej skórce, na przekroju jasnoszary,

• przekrój z widocznym kawałkami skwarek,

• kształt podłużny, przekrój prostokątny,

• masa 500g – 800g,

• długość 25 – 35 cm,

• smak lekko kwaśny o zapachu smażonych skwarek,

• konsystencja, miękka i sprężysta^[3],

Chleb flisacki został wpisany na listę produktów tradycyjnych Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi, w dniu 10 października 2005 w kategorii: Wyroby piekarnicze i cukiernicze w woj. podkarpackim^[3].

Chleb flisacki otrzymał „ Perłę 2007”, najwyższe kulinarne wyróżnienie w konkursie „Nasze Kulinarne Dziedzictwo – Smaki Regionów”^[7][8].

• Wilhelm Gaj-Piotrowski. Z flisackich tradycji Ulanowa - małego Gdańska. Stalowa Wola 2001 str. 126.
• Maria Misińska. Prace i materiały muzeum archeologicznego i etnograficznego w Łodzi, seria etnograficzna nr 6.Tradycyjny spław drewna w Polsce (druga poł. XIX w. i wiek XX). Łódź 1962 str. 98).