Chmod

chmod (ang. change mode – zmiana atrybutu) – polecenie zmiany zezwoleń dostępu do plików w systemach uniksowych.

Użycie

chmod [opcje] uprawnienia plik

argument	znaczenie
-c, --changes	jak -v, ale podanie tylko kiedy zaszła zmiana
--no-preserve-root	bez traktowania katalogu '/' w specjalny sposób (domyślnie)
--preserve-root	odmowa rekursywnego działania na '/'
-f, --silent, --quiet	wyłączenie większości komunikatów o błędach
-v, --verbose	wypisanie informacji o każdym przetwarzanym pliku
--reference=plik_wzorcowy	użycie uprawnień pliku plik_wzorcowy zamiast wartości uprawnienia
-R, --recursive	zmiany też w plikach w podkatalogach
--help	wyświetlenie tego opisu i zakończenie
--version	wyświetlenie informacji o wersji i zakończenie

Opis klas użytkowników

u – użytkownik (ang. user)
g – grupa (ang. group)
o – inni (ang. others)
a – wszyscy (ang. all)

Uprawnienia

Istnieje kilka sposobów zapisu praw do danego pliku. Najpopularniejszymi są: system numeryczny, oraz literowy. Numerycznie chmod przyjmuje odpowiednią wartość potęgi dwójki dla każdego typu akcji (zapisu, odczytu, uruchomienia).

Typ zapisu	Prawo odczytu	Prawo zapisu	Prawo uruchomienia	Specjalne prawo uruchomienia	UID/GID	sticky bit
Potęga dwójki	2²	2¹	2⁰
Wartość w ósemkowym systemie liczbowym	4	2	1
Znak	r (ang. read)	w (ang. write)	x (ang. execute)	X	s	t

Aby zapisać uprawnienia w systemie numerycznym należy dodać liczby odpowiadające uprawnieniom, które chcemy przyznać. Należy tak postąpić osobno dla właściciela, grupy oraz innych, np. właściciel – wszystkie prawa, grupa – odczyt, inni – brak należy zapisać jako: 740.

Aby zapisać uprawnienia w systemie znakowym należy wpisać znak u, g, o lub a (patrz Opis parametrów) następnie znak:

+ jeżeli chcemy dodać uprawnienia,
– jeżeli chcemy odebrać uprawnienia,
= jeżeli chcemy zmienić uprawnienia (tzn. przypisać takie, jakie podamy),

a następnie odpowiednie oznaczenia z tabeli. Po przecinku można dopisać kolejne uprawnienia (np. u=rwx,g+rw,o-r wprowadza następujące zmiany:

dla właściciela – ustawiono odczyt, zapis oraz wykonanie, ale to ostatnie tylko wtedy jeżeli ono już jest ustawione, w innych plikach pozostanie wyłączone,
dla grupy – dodano odczyt i zapis,
dla innych – odebrano odczyt.)

By zobaczyć jakie prawa ma dany plik, lub katalog wystarczy użyć polecenia ls z (opcją -l).

$ ls -l
razem 2844
drw-r--r--    1 user   admin       4096 maj 28 16:38 folder1/
drwxrwxr-x    6 user   admin       4096 maj 25 19:18 folder2/
drw-rw-r--    1 user   admin       4096 maj 26 15:56 folder3/

Tabela z interpretacją kodów ósemkowych

Cyfra	Prawa	Litera	Binarnie
0	Brak praw	`---`	000
1	Wykonywanie	`--x`	001
2	Zapis	`-w-`	010
3	Zapis i wykonanie	`-wx`	011
4	Odczyt	`r--`	100
5	Odczyt i wykonanie	`r-x`	101
6	Odczyt i zapis	`rw-`	110
7	Odczyt, zapis i wykonanie	`rwx`	111

Przykłady uprawnień

Prawa dostępu	Wartość liczbowa	Opis
`-rw-------`	600	Tylko właściciel ma prawo do odczytu i zapisu.
`-rw-r--r--`	644	Właściciel ma prawo do zapisu i odczytu, a reszta tylko prawo odczytu.
`-rw-rw-rw-`	666	Wszyscy mają prawo do odczytu i zapisu.
`-rwx------`	700	Tylko właściciel ma prawo do odczytu, zapisu, uruchomienia.
`-rwxr-xr-x`	755	Właściciel ma wszystkie prawa do pliku, reszta tylko prawo do odczytu i uruchomienia.
`-rwxrwxrwx`	777	Wszyscy mają wszystkie prawa do pliku.
`-rwx--x--x`	711	Wszystkie prawa ma właściciel, reszta tylko prawo uruchomienia.
`drwx------`	700	Właściciel katalogu ma pełne prawa do niego (katalogi mają literkę 'd' na początku zamiast '-')
`drwxr--r--`	744	Właściciel ma pełne prawa do katalogu, reszta ma prawo do odczytu.
-rwxr-xr-x	4755	Właściciel ma pełne prawa do pliku, grupa ma prawa odczytu i wykonania, reszta ma prawo odczytu i uruchamiania. Plik ma atrybut SUID (pierwsza cyfra w opcjach jest równa 4). Oznacza to, że plik wykonywalny, np. wywołuje proces i oddaje mu kontrole nad wykonaniem zadania. Bez opcji SUID proces działa z uprawnieniami użytkownika, który uruchomił plik, co czasami może powodować niewykonanie zadania, gdyż użytkownik nie miał dostatecznych uprawnień. Z opcją SUID proces pobiera uprawnienia właściciela pliku, najczęściej roota. Polecenie ping i uprawnienia do pliku wykonywalnego są przykładem wykorzystania tej opcji.

Przykłady użycia

$ chmod a+w plik.txt — nadaje wszystkim uprawnienia do zmiany 'plik.txt',
$ chmod o-x plik.txt — usuwa możliwość wykonywania 'plik.txt' przez pozostałych użytkowników,
$ chmod go-rx plik.txt — usuwa możliwość odczytywania i wykonywania "plik.txt" przez grupę i pozostałych użytkowników.
$ chmod -R 777 /home/user — wszyscy będą mogli zmieniać zawartość katalogu /home/user oraz jego podkatalogów, jak też czytać go i wykonywać zawarte w nim pliki

Zobacz też

umask

Linki zewnętrzne

Kalkulator ułatwiający liczbowe określenie praw do pliku
chmod(1) – strona podręcznika systemu Linux

System plików	cat chmod chown chgrp cksum cmp cp dd du df file fsck fuser ln ls mkdir mount mv pax pwd rm rmdir split tee touch tree type umask
Procesy	at bg chroot cron fg kill killall nice pgrep pkill ps pstree time top
Środowisko użytkownika	clear env exit finger history logname mesg passwd su sudo talk tput uname uptime w wall who whoami write
Przetwarzanie tekstu	awk banner basename comm csplit cut diff dirname ed ex fold head iconv join less more nl paste printf sed sort strings tail tr uniq vi wc xargs yes
Wbudowane w powłokę	alias cd echo test unset wait
Komunikacja	dig host ifconfig inetd netcat netstat nslookup ping rdate rlogin route ssh traceroute
Wyszukiwanie	find grep whereis
Dokumentacja	man
Różne	bc dc cal expr false lp od sleep true