Chris Hadfield

Chris Hadfield
	; Chris Hadfield (2011)
Data i miejsce urodzenia	29 sierpnia 1959 ; Sarnia
Narodowość	kanadyjska
Funkcja	dowódca MSK, ; specjalista misji,; inżynier pokładowy
Łączny czas misji kosmicznych	165 dni 16 godzin 21 minut
Misje	STS-74, STS-100,; Sojuz TMA-07M (Ekspedycja 34/35)
Stopień wojskowy	pułkownik RCAF
	Odznaczenia
	Multimedia w Wikimedia Commons

Chris Austin Hadfield OC (ur. 29 sierpnia 1959 w Sarnii) – kanadyjski astronauta, który jako pierwszy Kanadyjczyk odbył spacer w przestrzeni kosmicznej. Emerytowany pilot wojskowy, pułkownik Królewskich Kanadyjskich Sił Lotniczych.

Wykształcenie, służba wojskowa i kariera astronauty

W kanadyjskich siłach zbrojnych od ukończenia liceum w 1978 roku. W 1982 roku ukończył Królewskie Kolegium Wojskowe Kanady z licencjatem z inżynierii mechanicznej. W 1983 roku ukończył z najlepszym wynikiem podstawowe szkolenie na odrzutowcach i rozpoczął szkolenie na pilota myśliwca w 410 Tactical Fighter Operational Training Squadron(inne języki) Kanadyjskich Królewskich Sił Powietrznych.

W maju 1992 roku ukończył University of Tennessee Space Institute(inne języki) z tytułem magistra.

W czerwcu tego samego roku został wybrany do grupy nowych czterech kanadyjskich kosmonautów. Hadfield uczestniczył w dwóch lotach z udziałem wahadłowców: STS-74 w 1995 r. i STS-100 w 2001 r. oraz pełnił funkcję komunikatora.

Biorąc udział w misji STS-74 na stację kosmiczną Mir został jedynym Kanadyjczykiem w historii na pokładzie rosyjskiej stacji kosmicznej i pierwszym Kanadyjczykiem operującym Canadarm na orbicie. W trakcie misji STS-100 na MSK wykonał dwa wyjścia w otwartą przestrzeń kosmiczną, zostając pierwszym Kanadyjczykiem na spacerze kosmicznym.

W 2003 roku po 25 latach służby wojskowej przeszedł na emeryturę w siłach powietrznych, zostając kosmonautą cywilnym. 10-23 maja 2010 dowodził 14. misją podwodną NEEMO(inne języki) (NASA Extreme Environment Mission Operations) realizowanej przez NASA i NOAA (National Oceanic and Atmospheric Administration), gdzie brał udział m.in. jego przyszły partner w kosmosie Thomas Marshburn.

19 grudnia 2012 Sojuz TMA-07M wyniósł go na pokład Międzynarodowej Stacji Kosmicznej (ISS) jako członka Ekspedycji 34. i 35. Przybył na stację 21 grudnia, zgodnie z planem^[1]. Jest pierwszym Kanadyjczykiem, który pełnił funkcję dowódcy Stacji. 14 maja 2013 nad ranem czasu polskiego powrócił na Ziemię w kapsule statku Sojuz wraz z dwoma innymi członkami załogi ISS.

Miesiąc po powrocie ogłosił odejście z Kanadyjskiej Agencji Kosmicznej na emeryturę 3 lipca 2013.

Media społeczne i działalność popularyzatorska

Podczas pobytu na Międzynarodowej Stacji Kosmicznej Hadfield wykonał kilka teledysków publikowanych w serwisie YouTube, w tym cover utworu Davida Bowie, Space Oddity.

Prowadzi twittowy magazyn pt. „Jak żyją astronauci w kosmosie”, w którym odsłania tajniki życia w stacji orbitalnej.

W 2013 roku opublikował wspomnienia, An Astronaut's Guide to Life on Earth.

W 2016 roku Wydawnictwo JAK wydało książkę Kosmiczny poradnik życia na Ziemi ISBN 978-83-240-2571-8

Wykaz lotów

Loty kosmiczne, w których uczestniczył Chris Austin Hadfield
№	Cel	Data startu	Statek kosmiczny	Data lądowania	Statek kosmiczny	Funkcja	Czas trwania
1	Stacja Mir	12 listopada 1995	STS-74 Atlantis F-15	20 listopada 1995	STS-74 Atlantis F-15	Specjalista misji 1 (MS-1)	8 dni 4 godziny 30 minut i 44 sekundy
2	Międzynarodowa Stacja Kosmiczna	19 kwietnia 2001	STS-100 Endeavour F-16	1 maja 2001	STS-100 Endeavour F-16	Specjalista misji 1 (MS-1)	11 dni 21 godzin 30 minut
3	Międzynarodowa Stacja Kosmiczna	19 grudnia 2012 12:12:36 UTC	Sojuz TMA-07M	14 maja 2013 02:31 UTC	Sojuz TMA-07M	Inżynier pokładowy 4, Dowódca wyprawy	145 dni 14 godzin 19 minut
Łączny czas spędzony w kosmosie — 165 dni 16 godzin 21 minut.

Odznaczenia

Officer Orderu Kanady – nadanie 2014, wręczenie (inwestytura) 2015^[2]
Meritorious Service Cross (odmiana wojskowa) – 2001^[3]
Meritorious Service Cross (odmiana cywilna) – 2013^[4]
Order Ontario – 1996^[5]
Medal Złotego Jubileuszu Królowej Elżbiety II (odmiana kanadyjska) – 2002^[6]
Medal Diamentowego Jubileuszu Królowej Elżbiety II (odmiana kanadyjska) – 2012^[7]
Canadian Forces Decoration
Odznaka Pilota RCAF
Odznaka Astronauty RCAF
NASA Exceptional Service Medal – Stany Zjednoczone
Universal Astronaut Insignia za lot orbitalny (nr 337) – Stowarzyszenie Uczestników Lotów Kosmicznych (Association of Space Explorers(inne języki))^[8]

Zobacz też

Przypisy

↑ Załoga Ekspedycji 34 powitana na stacji
↑ Colonel Chris Austin Hadfield. Order of Canada. gg.ca. [dostęp 2025-03-04]. (ang.).
↑ Colonel Chris Austin Hadfield. Meritorious Service Decorations - Military Division. gg.ca. [dostęp 2025-03-04]. (ang.).
↑ Colonel Chris Austin Hadfield. Meritorious Service Decorations - Civil Division. gg.ca. [dostęp 2025-03-04]. (ang.).
↑ The Order of Ontario. ontario.ca. [dostęp 2025-09-05]. (ang.).
↑ Lt. Col. Chris Austin Hadfield. Queen Elizabeth II's Golden Jubilee Medal (2002). gg.ca. [dostęp 2025-03-04]. (ang.).
↑ Colonel Chris A. Hadfield. Queen Elizabeth II’s Diamond Jubilee Medal (2012). gg.ca. [dostęp 2025-03-04]. (ang.).
↑ Registry of Space Travelers. ase-astronauts.paperturn-view.com. [dostęp 2025-06-29]. (ang.).

Linki zewnętrzne

[1] Załoga Ekspedycji 34 powitana na stacji

[2] Colonel Chris Austin Hadfield. Order of Canada. gg.ca. [dostęp 2025-03-04]. (ang.).

[3] Colonel Chris Austin Hadfield. Meritorious Service Decorations - Military Division. gg.ca. [dostęp 2025-03-04]. (ang.).

[4] Colonel Chris Austin Hadfield. Meritorious Service Decorations - Civil Division. gg.ca. [dostęp 2025-03-04]. (ang.).

[5] The Order of Ontario. ontario.ca. [dostęp 2025-09-05]. (ang.).

[6] Lt. Col. Chris Austin Hadfield. Queen Elizabeth II's Golden Jubilee Medal (2002). gg.ca. [dostęp 2025-03-04]. (ang.).

[7] Colonel Chris A. Hadfield. Queen Elizabeth II’s Diamond Jubilee Medal (2012). gg.ca. [dostęp 2025-03-04]. (ang.).

[8] Registry of Space Travelers. ase-astronauts.paperturn-view.com. [dostęp 2025-06-29]. (ang.).

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]