Christiansfeld
Kościół w Christiansfeld | |||
| |||
| Państwo | |||
|---|---|---|---|
| Region | |||
| Gmina | |||
| Powierzchnia |
2,4 km² | ||
| Populacja (2022) • liczba ludności • gęstość |
| ||
| Kod pocztowy |
6070 | ||
Położenie na mapie Danii Południowej | |||
Położenie na mapie Danii | |||
| Strona internetowa | |||
| Obiekt z listy światowego dziedzictwa UNESCO | |
Kościół braci morawskich w Christiansfeld (2015) | |
| Państwo | |
|---|---|
| Typ |
kulturowy |
| Spełniane kryterium |
III, IV |
| Numer ref. | |
| Region[b] |
Europa i Ameryka Północna |
| Historia wpisania na listę | |
| Wpisanie na listę | |
Christiansfeld – miasto w Danii, w regionie Dania Południowa, w gminie Kolding.
Historycznie jest związane z kościołem braci morawskich. W 2015 roku wpisane na listę światowego dziedzictwa UNESCO.
Geografia
Położenie
Christiansfeld leży w gminie Kolding w regionie Dania Południowa, pomiędzy miastami Kolding i Haderslev [2].
Demografia
W 2022 roku miasto zamieszkiwało 2977 osób, a przy powierzchni 2,4 km² gęstość zaludnienia wynosiła 1263 os./km²[3].
Historia
Miasto powstało z inicjatywy króla Danii Chrystiana VII (1749–1808), który pod wrażeniem kunsztu rzemieślników i kupców braci morawskich poznanych w holenderskim Zeist, w 1771 roku zezwolił braciom morawskim na założenie kolonii na ziemi królewskiej Tyrstrup[2]. Kolonia – nazwana na cześć króla Christiansfeld – została założona 1 kwietnia 1773 roku[2]. Osada została wzniesiona zgodnie z założeniami planistycznymi wspólnoty kościelnej – wokół centralnie położonego placu kościelnego. Zbudowano kościół z plebanią, domy mieszkalne, szkoły i hotel[2]. Inspiracją dla kolonii Christiansfeld były inne osady braci morawskich w Europie takich jak saksońskie Herrnhut[4]. Plan kolonii był wzorowany na planach osad Herrnhaag i Gnadau[5].
Bracia morawscy zostali zwolnieni ze składania przysięgi na wierność królowi i otrzymali liczne przywileje[2]. W Christiansfeld kwitło rzemiosło – wyprawiano skóry, szyto rękawiczki, produkowano świece, tytoń i mydło[2]. Kolonia szybko się rozwijała – ok. 1800 roku liczyła 732 członków. Okres jej świetności zakończyła wojna duńska w 1864 roku, w wyniku której Holsztyn uzyskała Austria, Szlezwik przypadł Prusom, a państwo duńskie zostało okrojone, przez co Christiansfeld utraciło swoje zaplecze[2].
W 2015 roku Christiansfeld zostało wpisane na listę światowego dziedzictwa UNESCO[6].
Urbanistyka i architektura
Miasto stanowi bardzo dobrze zachowany przykład realizacji założeń planistycznych braci morawskich, zakładających rozwój osady wokół centralnie położonego placu kościelnego[6]. Plac położony jest między dwoma głównymi ulicami[7] – biegnącymi równolegle ze wschodu na zachód – Lindegade na południu i Nørregade na północy[8]. Przy placu oprócz kościoła, zlokalizowano plebanie, dom sióstr i dom burmistrza[8].
Przy ulicach o szerokości 24 alenów hamburskich[a] wyznaczono działki o szerokości od 20 do 40 alenów, na których stanęły domy mieszkalne z ogrodami zorientowanymi na północ i południe[8]. Ulice obsadzono drzewami lipowymi w odstępach 8 alenów[9].
Na peryferiach miasta zlokalizowano budynki użyteczności publicznej, w tym domy dla wdów oraz dla kawalerów i niezamężnych kobiet[6]. Na obrzeżach znajdowały się pola uprawne[6].
Zabudowa, zgodnie z modelem urbanistyki protestanckiej, jest jednorodna, prosta i pozbawiona zdobień[6]. Budynki wzniesione z żółtej cegły przykrywają dachy z czerwonej dachówki[6]. Większość gmachów powstała w ciągu 40 lat[8].
Uwagi
- ↑ Alen hamburski to 57,3 cm, zob. Løkke Borg Berg, Lindberg Marcussen i Stoklund 2013 ↓, s. 32.
Przypisy
- ↑ Polski Komitet ds. UNESCO ↓.
- ↑ a b c d e f g Gesellschaft für Schleswig-Holsteinische Geschichte ↓.
- ↑ Statistics Denmark ↓.
- ↑ Løkke Borg Berg, Lindberg Marcussen i Stoklund 2013 ↓, s. 50.
- ↑ Løkke Borg Berg, Lindberg Marcussen i Stoklund 2013 ↓, s. 93.
- ↑ a b c d e f UNESCO ↓.
- ↑ Løkke Borg Berg, Lindberg Marcussen i Stoklund 2013 ↓, s. 40.
- ↑ a b c d Løkke Borg Berg, Lindberg Marcussen i Stoklund 2013 ↓, s. 32.
- ↑ Løkke Borg Berg, Lindberg Marcussen i Stoklund 2013 ↓, s. 38.
Bibliografia
- Lander-Laszig, Annie: SH von A bis Z: Christiansfeld. [w:] Gesellschaft für Schleswig-Holsteinische Geschichte [on-line]. [dostęp 2023-01-05]. (niem.).
- Løkke Borg Berg, Annemette, Lindberg Marcussen, Lene, Stoklund,Karen: Danish World Heritage Nomination: Christiansfeld, a Moravian Settlement. Kolding Municipality, 2013. [dostęp 2023-01-05]. (ang.).
- Polski Komitet ds. UNESCO: Dania. [dostęp 2023-01-05]. (pol.).
- Statistics Denmark: Population 1. January by urban and rural areas, population, area and population density and time: 621-10776 Christiansfeld. [w:] m.statbank.dk [on-line]. [dostęp 2023-01-05]. (ang.).
- UNESCO: Christiansfeld, a Moravian Church Settlement. [dostęp 2023-01-05]. (ang.).
Content Disclaimer
Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.
- The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
- There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
- It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
- Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
- Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.