Clemensbrunnen

Clemensbrunnen

Studnia w 2014 roku
Państwo	Niemcy
Kraj związkowy	Nadrenia-Palatynat
Miejscowość	Koblencja
Miejsce	plac Deinhardplatz
Typ obiektu	studnia-obelisk
Fundator	Klemens Wacław
Materiał	piaskowiec
Całkowita wysokość	9 m
Data budowy	1791
Data odsłonięcia	23 listopada 1791
Położenie na mapie Nadrenii-Palatynatu Clemensbrunnen
Położenie na mapie Niemiec Clemensbrunnen
50°21′29,2″N 7°35′59,5″E/50,358111 7,599861
Multimedia w Wikimedia Commons

Clemensbrunnen – studnia w formie obelisku, znajdująca się w Koblencji, w dzielnicy Altstadt, na placu Deinhardplatz, przed teatrem^[1][2][3]. Została oddana do użytku pod koniec XVIII wieku jako pierwsza ze studni z wodą pitną, podłączonych do nowo uruchomionego, miejskiego wodociągu. Jest wymieniona w katalogu zabytków kulturowych Generalnej Dyrekcji Dziedzictwa Kulturowego Nadrenii-Palatynatu (niem. Generaldirektion Kulturelles Erbe Rheinland-Pfalz)^[4].

Powstanie studni Clemensbrunnen związane jest z rozwojem miejskiej sieci wodociągowej. Od XVI wieku podjęto kilka nieudanych prób wyposażenia Koblencji w działający system dostarczania wody, zaś już w 1682 roku zaplanowano budowę wodociągu biegnącego z dzielnicy Metternich do centrum miasta^[2][5]. W 1750 roku elektor Franz Ge­org von Schön­born chciał zbudować wodociąg z ozdobną studnią na lokalnym placu do urządzania parad, w związku z czym zlecił architektowi Bal­tha­sarowi Neu­mannowi przygotowanie projektu na lata 1751–1753, jednak ze względu na koszty nie mógł on zostać zrealizowany^[2]. Wszystko zmieniło się, kiedy elektor Klemens Wacław postanowił doprowadzić do budowanego wówczas pałacu elektorskiego świeżą, czystą wodę^[2][3]. Z pomocą elektorskiego dyrektora do spraw studni Ge­orga Hein­richa Kirna, Klemensowi Wacławowi w latach 1783–1786 udało się zbudować mający 6 km długości wodociąg, biegnący z Metternich przez Lüt­zel i Balduinbrücke, a następnie przez Altengraben, Plan, Görgengasse i Rheingässche do wieży prochowej, przebudowanej na wieżę ciśnień, a w końcu do pałacu^[2].

Wodociąg był początkowo przeznaczony tylko dla pałacu elektorskiego, gdyż obawiano się, że ilość przesyłanej nim wody będzie zbyt mała, aby zaopatrzyć miasto. Z tego powodu władze nie były zaangażowane w koszty, jednak gdy okazało się, że zamiast szacowanych 21 000, wodociąg będzie kosztował 32 000 reichstalerów, miasto zostało poproszone o wniesienie wkładu, otrzymując w zamian pozwolenie na wskazanie lokalizacji pięciu studni (Görresplatz, Kastorhof, Plan, Münzplatz, Florinsmarkt)^[2]. Ostatecznie miasto zobowiązało się zapłacić 7000 guldenów (4666 reichstalerów) oraz pokryć część kosztów utrzymania^[2]. Wodociąg został uruchomiony 21 sierpnia 1786 roku, z kolei 23 listopada 1791 roku oddano do użytku pierwszą z podłączonych do niego miejskich studni z wodą pitną – Clemensbrunnen, mającą postać obelisku i położoną na środku nowo utworzonego placu Cle­mens­platz^[2][3][5]. W 1954 roku plac Clemensplatz przemianowano na Deinhardplatz, zaś w 1970 roku, w celu zrobienia miejsca dla ruchu samochodowego, studnię Clemensbrunnen przeniesiono do obecnej lokalizacji, przed teatrem^[2][3][5].

Studnia Clemensbrunnen mierzy 9 m wysokości i jest wykonana z piaskowca^[2][5]. Ma postać stojącego na postumencie obelisku, który otaczają cztery półokrągłe misy^[5]. Znajduje się na niej herb elektorski oraz łaciński napis o następującej treści: CLEMENS WENCESLAUS ELECTOR VICINIS SUIS 1791 (pol. „Elektor Klemens Wacław dla swoich sąsiadów, 1791”)^[2][3][6].