Columella

Współczesny pomnik Columelli w Kadyksie, z uwidocznionymi atrybutami rolnictwa: sierpem i wolim jarzmem
Weneckie wydanie włoskiego przekładu De re rustica z 1564 roku

Lucjusz Juniusz Moderatus Kolumella, Lucius Iunius Moderatus Columella (ur. ok. 4 r. n.e. w Gades, zm. ok. 70 n.e. w Tarentum) – rzymski autor pism[1] poświęconych agrotechnice.

Po zakończeniu kariery w wojsku (był trybunem w Syrii w 35 n.e. i Cylicji), zajął się w swym italskim majątku uprawą roli i hodowlą zwierząt[2]. Jego zajmujący się rolnictwem stryj Marek Kolumella m.in. prowadził eksperymenty z rozmnażaniem owiec, krzyżując ubarwione dzikie barany (sprowadzone z Afryki do pokazów cyrkowych) z owcami domowymi, co zapewne wpłynęło na późniejsze zainteresowania młodego Kolumelli. Opisywane w De re rustica majątki Kolumelli: Ardea, Carseoli i Alba, położone były w Italii.[3]

Jego dwunastoczęściowe dzieło De re rustica (właściwie Rei rusticae libri duodecim) przetrwało w całości do naszych czasów i pozostaje najważniejszym źródłem wiedzy o rzymskiej agrotechnice wraz z dziełami Katona Starszego oraz Warrona, których Kolumella niekiedy cytował[4][5]. Zachowała się też jego mniejsza praca poświęcona drzewom (Liber de arboribus), choć jej autorstwo podlega dyskusji[2]. Niezachowaną pracą Kolumelli jest natomiast dzieło astronomiczne Adversus astrologos.[2] Poza tym, że autor często korzystał z własnego doświadczenia, czerpał także z pism innych autorów: Korneliusza Celsusa, Kartagińczyka Magona, Tremeliusza Skrofy oraz wielu źródeł greckich.[6][7][8] Traktat ma charakter fachowego poradnika dla niejakiego Publiusa Silvinusa i w jego księgach omówiono następujące problemy dotyczące rolnictwa i prowadzenia majątku ziemskiego:

  • uprawa ziemi: gleby i ogólne warunki upraw
  • uprawa winorośli i prowadzenie winnic
  • sadownictwo i zbiory owoców
  • uprawa i produkcja oliwek
  • hodowla inwentarza (większe zwierzęta): bydło, konie, muły
  • inwentarz żywy (mniejsze zwierzęta): osły, owce, kozy, świnie, psy
  • inwentarz (ryby i ptactwo): kurczęta, gołębie, drozdy, pawie, kury numidyjskie, perliczki, gęsi, kaczki, stawy rybne
  • zwierzęta dzikie: zagrody dla nich; pszczelarstwo (ule, produkcja wosku i miodu)
  • ogrodnictwo
  • zarządzanie służbą i pracownikami
  • kalendarze rolnicze
  • prowadzenie domu/gospodarstwa

Księga X De re rustica, w odróżnieniu od pozostałych, ma formę poetycką i napisana została heksametrem daktylicznym.

Przypisy

  1. ↑ Silke Diederich (2016). Columella. Oxford Bibliographies Online. Oxford: Oxford University Press. doi:10.1093/obo/9780195389661-0203.
  2. ↑ a b c Maria Cytowska, Hanna Szelest, Literatura rzymska: okres cesarstwa, Warszawa: Wydaw. Naukowe PWN, 1992, s. 228-230, ISBN 978-83-01-10574-7.
  3. ↑ LacusCurtius • Columella, De Re Rustica — Book III [online], penelope.uchicago.edu [dostęp 2026-02-14].
  4. ↑ Lucius Junius Moderatus Columella, Harrison Boyd Ash, On agriculture: in three volumes : I. Res Rustica I-IV, Latin authors, 1960 [dostęp 2026-02-14].
  5. ↑ H. Boyd Ash (ed ) Columella, On Agriculture, Volume I, Books I-IV (Loeb Classical Library No. 361), Loeb Classical Library, 1941, ISBN 978-0-674-99398-3 (ang.).
  6. ↑ LacusCurtius • Columella — de Re Rustica, Liber III [online], penelope.uchicago.edu [dostęp 2026-02-14].
  7. ↑ LacusCurtius • Columella — de Re Rustica, Liber II [online], penelope.uchicago.edu [dostęp 2026-02-14].
  8. ↑ LacusCurtius • Columella, De Re Rustica — Book I [online], penelope.uchicago.edu [dostęp 2026-02-14].

Linki zewnętrzne

Content Disclaimer

Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.

  1. The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
  2. There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
  3. It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
  4. Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
  5. Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.
Kembali kehalaman sebelumnya