Conocybe
Stożkówka delikatna (Conocybe tenera) | |
| Systematyka | |
| Domena | |
|---|---|
| Królestwo | |
| Typ | |
| Klasa | |
| Rząd | |
| Rodzina | |
| Rodzaj |
stożkówka |
| Nazwa systematyczna | |
| Conocybe Fayod Annls Sci. Nat., Bot., Bot., sér. 7 9: 357 1889 | |
| Typ nomenklatoryczny | |



Conocybe Fayod (stożkówka) – rodzaj grzybów z rodziny gnojankowatych (Bolbitiaceae)[1].
Charakterystyka
Grzyby kapeluszowe, saprotroficzne i koprofilne, żyjące na ziemi, na żyznych glebach, łąkach uprawnych, a niektóre także na odchodach zwierząt. Kapelusze drobne, za młodu maziste, później suche, higrofaniczne, niekiedy z powodu cystyd aksamitne. Skórka komórkowata. Blaszki przyczepione do przyrośniętych do trzonu, nigdy białe, o barwie od kremowej przez ochrową do brązowej. Trzon ze skórzastym pierścieniem lub bez pierścienia. Wysyp zarodników rdzawobrązowy. Bazydiospory eliptyczne, gładkie, przeważnie z porą rostkową. Cystydy często z charakterystyczną główką. Trama blaszek regularna (strzępki biegną równolegle)[2].
Gatunki z blisko spokrewnionego rodzaju Pholiotina są podobne, ale nie mają częściowej osłony. Identyfikacja i rozróżnienie gatunków w tych rodzajach zwykle wymaga jednak analizy cech mikroskopowych. Porównuje się cztery cechy mikroskopowe: zarodniki, podstawki, cheilocystydy na ostrzach blaszek i kaulocystydy na powierzchni trzonu. Morfologia zarodników Conocybe i Pholiotina sprowadza się zwykle do ich wymiarów, a analiza podstawek polega na sprawdzeniu, czy są 2- czy 4-sterygmowe. Przy cheilocystydach zwraca się uwagę na ich kształt; jeśli są w kształcie kręgli, należą do rodzaju Conocybe, jeśli mają inny kształt, należą do Pholiotina[3].
Systematyka i nazewnictwo
Pozycja w klasyfikacji: Bolbitiaceae, Agaricales, Agaricomycetidae, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi (według Index Fungorum)[1].
Takson utworzył Victor Fayod w 1889 roku. Jego gatunkiem typowym jest stożkówka delikatna (Conocybe tenera)[1]. Synonimy[4]:
- Pholiotella Speg.
- Pholiotina Fayod
- Pseudoconocybe Hongo
- Raddetes P. Karst.
Polską nazwę podał Władysław Wojewoda w 1987 r., wcześniej rodzaj ten miał polską nazwę stożkogłówka[5]. Gatunki występujące w Polsce
- Conocybe ambigua Watling 1980 – stożkówka dwuzarodnikowa
- Conocybe anthracophila Maire & Kühner ex Kühner & Watling 1983 – stożkówka węglolubna
- Conocybe antipus (Lasch) Fayod 1889 – stożkówka korzeniasta
- Conocybe apala (Fr.) Arnolds 2003 – stożkówka miękka[6]
- Conocybe aporos Kits van Wav. 1970 – stożkówka wiosenna, łuskwianka wiosenna
- Conocybe arrhenii (Fr.) Kits van Wav. 1970 – stożkówka wąskorozwierkowa, łuskwianka wąskorozwierkowa
- Conocybe aurea (Jul. Schäff.) Hongo 1963 – stożkówka złota
- Conocybe bisporigera (Hauskn. & Krisai) Arnolds 2003
- Conocybe brachypodii (Velen.) Hauskn. & Svrček 1999
- Conocybe brunnea J.E. Lange & Kühner ex Watling 1971 – stożkówka brązowawa, łuskwianka brązowa
- Conocybe brunneola Kühner ex Kühner & Watling 1982 – stożkówka brunatna
- Conocybe dumetorum (Velen.) Svrček 1956[7]
- Conocybe echinata (Velen.) Singer 1989 – stożkówka jeżowata
- Conocybe exannulata Kühner & Watling 1980 – stożkówka włóknistotrzonowa
- Conocybe farinacea Watling 1964 – stożkówka mączysta
- Conocybe filaris (Fr.) Kühner 1935 – stożkówka cienkotrzonowa
- Conocybe filipes (G.F. Atk.) Kühner 1935[8][9] – tzw. łuskwianka niebieszczejąca
- Conocybe fragilis (Peck) Singer 1950 – stożkówka mięsnoczerwona
- Conocybe fuscimarginata (Murrill) Singer 1969 – stożkówka ciemnoobrzeżona
- Conocybe hexagonospora Métrod ex Hauskn. & Enderle 1993[7] – stożkówka sześciokątnozarodnikowa
- Conocybe hololeuca (Hauskn.) E. Ludw. 2007
- Conocybe hornana Singer & Hauskn. 1989[7]
- Conocybe intermedia Kühner 1935 – stożkówka średnia
- Conocybe intrusa (Peck) Singer 1950 – stożkówka zasłonakowata
- Conocybe juniana (Velen.) Hauskn. & Svrček 1999 – stożkówka czerwcowa
- Conocybe lenticulospora Watling 1980 – stożkówka soczewkowatozarodnikowa
- Conocybe leucopus Kühner ex Kühner & Watling 1983 – stożkówka jasnotrzonowa
- Conocybe macrocephala Kühner & Watling 1980 – stożkówka wielkogłowa
- Conocybe macrospora (G.F. Atk.) Hauskn. 2003 – stożkówka wielkozarodnikowa
- Conocybe mairei Kühner ex Watling 1977 – stożkówka włochata, łuskwianka włochata
- Conocybe mesospora Kühner ex Watling 1980 – stożkówka ochrowordzawa
- Conocybe mexicana (Murrill) Watling 1981 – stożkówka meksykańska
- Conocybe microrrhiza Hauskn. 1999 – stożkówka krótkokorzeniasta
- Conocybe microspora (Velen.) Dennis 1953
- Conocybe monikae Hauskn. 2003[10]
- Conocybe moseri Watling 1980 – stożkówka szarooliwkowa
- Conocybe nitrophila (Hauskn.) Yen W. Wang & S.S. Tzean 2015 – stożkówka azotolubna
- Conocybe nemoralis Harmaja 1979 – stożkówka gajowa[8][9]
- Conocybe ochrostriata Hauskn. 2005 – stożkówka zalewowa[11]
- Conocybe pallidospora Kühner & Watling 1983 – stożkówka jasnozarodnikowa
- Conocybe pilosella (Pers.) Kühner 1935 – stożkówka zamszowata
- Conocybe pseudocrispa (Hauskn.) Arnolds 2003 – stożkówka gnojankowata
- Conocybe pubescens (Gillet) Kühner 1935 – stożkówka owłosiona
- Conocybe pulchella (Velen.) Hauskn. & Svrček 1999 – stożkówka kosmatotrzonowa[12]
- Conocybe pygmaeoaffinis (Fr.) Kühner 1935 – stożkówka kremowoochrowa
- Conocybe rickeniana P.D. Orton 1960 – stożkówka omączonotrzonowa
- Conocybe rickenii (Jul. Schäff.) Kühner 1935 – stożkówka gnojowa
- Conocybe rostellata (Velen.) Hauskn. & Svrček 1999[7]
- Conocybe rugosa (Peck) Watling 1981 – tzw. stożkówka pomarszczona, łuskwianka pomarszczona, łuskwianka bruzdowanokapeluszowa
- Conocybe semiglobata Kühner & Watling 1980 – stożkówka półkulista
- Conocybe siennophylla (Berk. & Broome) Singer ex Chiari & Papetti 2016
- Conocybe siliginea (Fr.) Kühner 1935 – stożkówka białoochrowa
- Conocybe singeriana Hauskn. 1998 – stożkówka Singera
- Conocybe spiculoides Kühner & Watling 1980 – stożkówka bladozarodnikowa[11]
- Conocybe striipes (Cooke) S. Lundell 1953 – stożkówka prążkowanotrzonowa
- Conocybe subovalis Kühner & Watling 1980 – stożkówka jajowata
- Conocybe subalpina (Singer) Singer & Hauskn. 1992 – stożkówka podalpejska
- Conocybe subpallida Enderle 1991 – stożkówka bladawa
- Conocybe subpubescens P.D. Orton 1960 – stożkówka drobnoowłosiona
- Conocybe subxerophytica Singer & Hauskn. 1992
- Conocybe sulcatipes (Peck) Kühner 1935 – stożkówka bruzdowanotrzonowa
- Conocybe tenera (Schaeff.) Fayod 1889 – stożkówka delikatna
- Conocybe utricystidiata (Enderle & H.-J. Hübner) Somhorst 2013[8][9]
- Conocybe velata (Velen.) Watling 2004 – stożkówka zimowo-jesienna[13], łuskwianka osłonięta
- Conocybe velutipes (Velen.) Hauskn. & Svrček 1999 – stożkówka owłosionotrzonowa
- Conocybe vestita (Fr.) Kühner 1935 – stożkówka migdałowatozarodnikowa, łuskwianka migdałowatozarodnikowa
- Conocybe vexans P.D. Orton 1960[8][9] – stożkówka wysmukła, łuskwianka żółtobrązowa
- Conocybe zuccherellii Hauskn. 2003
Nazwy naukowe na podstawie Index Fungorum[14]. Wykaz gatunków polskich i nazwy polskie według Władysława Wojewody[5] i innych źródeł[7][8][15].
Niektóre inne:
- Conocybe dunensis T.J. Wallace 1960 – stożkówka wydmowa[11]
Przypisy
- ↑ a b c Index Fungorum [online] [dostęp 2013-03-05] (ang.).
- ↑ E. Gerhardt, Grzyby – wielki ilustrowany przewodnik, Warszawa: Klub dla Ciebie - Bauer-Weltbild Media, 2006, ISBN 83-7404-513-2.
- ↑ Michael Kuo, The Genera Conocybe & Pholiotina [online], 2023 [dostęp 2024-12-26].
- ↑ Species Fungorum [online] [dostęp 2013-04-15] (ang.).
- ↑ a b Władysław Wojewoda, Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski, Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2003, s. 135–144, ISBN 83-89648-09-1.
- ↑ W wykazie gat, Conocybe u Wojewody jest błąd; na str. 136 i 143 podaje nazwę stożkówka delikatna dla C. apala i C. tenera, jednak w indeksie gatunków na str. 796 jest inaczej; dla C. apala podaje nazwę stożkówka miękka.
- ↑ a b c d e Projektowany Turnicki Park Narodowy [online] [dostęp 2018-12-16] [zarchiwizowane z adresu 2018-12-17].
- ↑ a b c d e Conocybe (stożkówka) [online], grzyby.pl [dostęp 2024-12-26] (ang.).
- ↑ a b c d Zaliczony do rodzaju Pholiotina.
- ↑ Według Index Fungorum takson niepewny.
- ↑ a b c Rekomendacja nr 4 (2025) Komisji ds. Polskiego Nazewnictwa Grzybów Polskiego Towarzystwa Mykologicznego [online], Komisji ds. Polskiego Nazewnictwa Grzybów, 28 stycznia 2025 (pol.).
- ↑ W. Wojewoda podał nazwę polską dla synonimu Conocybe pseudopilosella Kühner & Watling.
- ↑ W. Wojewoda podał nazwę polską dla synonimu Conocybe appendiculata J.E. Lange & Kühner ex Watling.
- ↑ Index Fungorum (wyszukiwarka taksonów) [online] [dostęp 2013-03-05] (ang.).
- ↑ Rekomendacja nr 6 (2025) Komisji ds. Polskiego Nazewnictwa Grzybów Polskiego Towarzystwa Mykologicznego [online], 31 grudnia 2025 [dostęp 2026-05-28] (pol.).
Content Disclaimer
Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.
- The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
- There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
- It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
- Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
- Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.