Contrapasso

Piekło, pieśń XXVIII. Wergiliusz i Dante obserwują, jak schizmatycy i wprowadzający niezgodę są mieczem rozdzielani od części swojego ciała, ponieważ sami niegdyś rozdzielali ludzi. Odcinane są im przede wszystkim te części ciała, które łączą się z ich grzechem[1].

Contrapasso – zasada sprawiedliwości, rządząca życiem po śmierci w Boskiej komedii Dantego Alighieri. Według tej zasady cierpienie grzesznika w piekle lub czyśćcu przybierało formę odwetu, było logicznie związane z grzechami, jakich się on dopuścił. W przypadku zbawionych w raju, odpowiednim zasługom odpowiadały właściwe nagrody. Tym samym we wszystkich sferach realizowała się boska sprawiedliwość, a rodzaj cierpienia i nagrody po śmierci było niejako wybrany już przez jednostkę za życia, poprzez dokonywane przez nią czyny[2].

Zasadę contrapasso wyjaśnia i ilustruje w utworze postać poety Bertrana de Born (krąg ósmy piekła przeznaczony dla schizmatyków i wprowadzających niezgodę): ponieważ za życia miał rozdzierać jedność ojca z synem (poprzez działanie na rzecz skłócenia Henryka II Plantageneta z Henrykiem III), więc po śmierci sam jest rozdarty – poddawany cyklicznej dekapitacji, nosi głowę w ręce, niczym latarnię[3][4]. Swoje cierpienie komentuje: Słuszność odwetu widzisz w mojej męce (org. Così s'osserva in me lo contrapasso)[5][6]. Tam też termin ten pojawia się po raz pierwszy[7].

Contrapasso realizuje się zazwyczaj albo w analogii albo w opozycji do danej jednostki i jej czynu[8]. Np. zmysłowi (Piekło, pieśń V, krąg drugi) miotani są silnym wichrem, ponieważ za życia pozwalali, aby miotała nimi namiętność; wróżbici (Piekło, pieśń XX, krąg ósmy) chodzą tyłem, gdyż ich głowy umieszczone są odwrotnie, ponieważ gdy żyli, próbowali spoglądać w niewłaściwą stronę, w przyszłość[8].

Termin contrapasso, tłumaczony jako "odwet", Dante zaczerpnął od Tomasza z Akwinu, który w swojej Sumie teologicznej przetłumaczył jako contrapassum użyty przez Arystotelesa w Etyce nikomachejskiej zwrot, określający osobę, która cierpi coś w zamian, w odwecie[7]. Tomasz z Akwinu wiązał to pojęcie ze starotestamentowym prawem talionu, sankcjonującym związek pomiędzy srogością kary a ciężarem czynu, jednak Tomasz z Akwinu używał pojęcia contrapassum nie tak dosłownie, jak Dante[9].

Poza Starym Testamentem idea odpowiedniości kary i przewinienia pojawiała się także w innych pismach (m.in. w Eneidzie Wergiliusza, anonimowej Wizji Tundala i in.). Nowatorstwo Dantego polegało na potraktowaniu tego motywu nie jako sposobu na odpłatę czy zemstę, ale na powiązanie go z wolną wolą – jednostka, wybierając swoją drogę życiową, wybiera też formę istnienia po śmierci[8].

Przypisy

  1. ↑ Kaliks Morawski: Komentarze. W: Dante Alighieri: Boska komedia. Ossolineum, 1977, s. 126, seria: Biblioteka Narodowa. Seria II.
  2. ↑ Peter Brand: The Cambridge history of Italian literature. Cambridge University Press, 1999, s. 64. ISBN 978-0-521-66622-0. (ang.). dostęp on-line
  3. ↑ Kaliks Morawski: Komentarze. W: Dante Alighieri: Boska komedia. Ossolineum, 1977, s. 126, 132, seria: Biblioteka Narodowa. Seria II.
  4. ↑ Rachel Jacoff: The Cambridge companion to Dante. Cambridge University Press, 2007, s. 77. ISBN 978-0-521-84430-7. (ang.). dostęp on-line
  5. ↑ Dante Alighieri: Boska komedia. przeł. Edward Porębowicz. Ossolineum, 1977, s. 132, seria: Biblioteka Narodowa. Seria II.
  6. ↑ cyt. za: Wallace Fowlie: A reading of Dante's Inferno. University of Chicago Press, 1981, s. 180. ISBN 978-0-226-25888-1. (ang.). dostęp on-line
  7. ↑ a b Harold Bloom: Dante Alighieri. Infobase Publishing, 2004, s. 120. ISBN 978-0-7910-7658-3. (ang.). dostęp on-line
  8. ↑ a b c Rachel Jacoff: The Cambridge companion to Dante. Cambridge University Press, 2007, s. 78. ISBN 978-0-521-84430-7. (ang.). dostęp on-line
  9. ↑ Harold Bloom: Dante Alighieri. Infobase Publishing, 2004, s. 121. ISBN 978-0-7910-7658-3. (ang.). dostęp on-line

Content Disclaimer

Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.

  1. The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
  2. There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
  3. It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
  4. Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
  5. Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.
Kembali kehalaman sebelumnya